Luật sư Hà Hải, Phó Chủ nhiệm đoàn luật sư TP.HCM: Những khát vọng đóng góp vào lập pháp

Trong giới luật sư, luật sư Hà Hải được nhiều người nhớ nhất từ những “cuộc chiến” pháp lý bảo vệ quyền lợi của người yếu thế. Điển hình là vụ án 5 triệu yen Nhật của chị Hồng ve chai từng xôn xao dư luận. Không chỉ tích cực bảo vệ lợi ích hợp pháp, chính đáng cho nhiều người dân tại tòa, ông còn là người âm thầm đóng góp trí tuệ vào những chính sách lớn của TP.HCM như Nghị quyết 98/2025/NQ-HĐND về thu hút luật sư tham gia đóng góp vào sự phát triển của TP.

Luật sư Hà Hải tham gia hỗ trợ pháp lý miễn phí cho “chị Hồng ve chai”. Ảnh: NVCC

Nay với tư cách là ứng cử viên đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XVI, luật sư Hà Hải mang theo khát vọng đưa “hơi thở” của đời sống vào nghị trường, đóng góp sức mình để luật pháp thực sự là điểm tựa an sinh cho người dân.

Ưu tiên bảo vệ người dân bằng việc ngăn ngừa rủi ro

. Phóng viên: Nhiều người dân vẫn nhớ về vụ án “5 triệu yen Nhật của chị Hồng ve chai” - một trong số rất nhiều vụ việc mà luật sư đã hỗ trợ pháp lý miễn phí. Từ một luật sư tích cực bảo vệ người yếu thế đến một ứng cử viên ĐBQH là một bước chuyển lớn. Hành trang ông mang theo nếu bước vào nghị trường là gì?

+ Luật sư Hà Hải: Vụ việc của chị Hồng ve chai là một trải nghiệm nghề nghiệp mà tôi luôn xem như bài học về trách nhiệm. Giữa áp lực dư luận lớn, người luật sư phải giữ cái đầu lạnh, bám sát chứng cứ, phân tích đúng bản chất pháp lý, không để cảm xúc chi phối. Đồng thời phải có trái tim nóng - là sự thấu cảm để không bỏ rơi người nghèo giữa hệ thống pháp luật phức tạp.

Qua vụ việc đó, tôi nhận ra nhiều xung đột không bắt nguồn từ ý định sai trái, mà từ khoảng trống quy định và sự thiếu rõ ràng trong thực thi. Khi pháp luật chưa đủ minh bạch, người yếu thế sẽ chịu rủi ro nhiều nhất.

Ở tòa án, tôi bảo vệ quyền lợi của một con người cụ thể. Nhưng mỗi vụ việc cũng cho tôi thấy những điểm mà hệ thống pháp luật cần hoàn thiện để tránh lặp lại xung đột tương tự. Nếu được cử tri tín nhiệm, tôi muốn góp phần thiết kế môi trường pháp lý minh bạch - nơi người dân có thể an tâm ngay từ đầu, thay vì phải bước vào những “cuộc chiến” pháp lý kéo dài. Đó là sự chuyển tiếp từ trách nhiệm nghề nghiệp sang trách nhiệm của một ĐBQH: Bảo vệ công lý từ gốc của chính sách.

. Trong các mục tiêu hành động, ông đặt trọng tâm vào trợ giúp pháp lý (TGPL) và an sinh xã hội. Nếu trở thành ĐBQH, ông sẽ kiến nghị chính sách gì để biến TGPL thành một hệ sinh thái bền vững?

+ TGPL không nên chỉ dừng lại ở những đợt vận động hay hoạt động thiện nguyện rời rạc. Để tạo dựng niềm tin pháp lý bền vững, chúng ta cần thiết kế một hệ sinh thái chuyên nghiệp.

Thứ nhất, tôi kiến nghị hoàn thiện cơ chế khuyến khích các luật sư, tổ chức hành nghề tham gia TGPL như một phần trách nhiệm xã hội. Có thể tính số giờ trợ giúp vào tiêu chí đánh giá hành nghề và thiết kế cơ chế hỗ trợ chi phí hợp lý.

Thứ hai, phải ứng dụng công nghệ mạnh mẽ hơn. Tư vấn trực tuyến, nền tảng sàng lọc yêu cầu TGPL sẽ giúp thu hẹp khoảng cách vùng sâu, vùng xa.

Thứ ba, cần gắn TGPL với an sinh xã hội. Khi người dân tiếp cận thông tin pháp luật kịp thời, nhiều tranh chấp sẽ được phòng ngừa ngay từ đầu. Tôi nhìn nhận TGPL là đầu tư vào “hạ tầng mềm” của xã hội.

Luật sư Hà Hải tham gia góp ý tại hội thảo "Hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả giải quyết các vụ việc dân sự tại TAND khu vực" do TAND Khu vực 7 - TP.HCM phối hợp cùng Trường ĐH Luật TP.HCM tổ chức. Ảnh: YC

Kéo luật sát lại gần dân

. Ông từng góp ý cho chính sách thu hút luật sư trong Nghị quyết 98 của HĐND TP.HCM. Ông sẽ hành động ra sao tại QH để đóng góp thiết thực cho công tác lập pháp và thực thi pháp luật có chất lượng?

+ Khoảng trống lớn nhất giữa văn bản luật và đời sống hiện nay nằm ở kỹ thuật lập pháp và cơ chế thực thi. Nhiều quy định thiếu tiêu chí cụ thể nên phải chờ nghị định, chờ thông tư, chờ văn bản hướng dẫn.

Để luật đi nhanh vào đời sống, tôi cho rằng cần bảo đảm ba yếu tố: Nâng cao chất lượng kỹ thuật lập pháp, hạn chế quy định khung; đánh giá tác động thực chất dựa trên dữ liệu thực tiễn và tăng cường giám sát thi hành.

Tại QH, tôi sẽ mang tiếng nói phản biện từ thực tiễn hành nghề để thu hẹp khoảng cách giữa văn bản và đời sống. Luật phải đủ rõ để cán bộ không lúng túng, đủ minh bạch để người dân có thể dự đoán và đủ ổn định để doanh nghiệp yên tâm đầu tư.

. Nếu đắc cử, ông sẽ đặt trọng tâm vào lĩnh vực nào khi thực hiện quyền giám sát?

+ Tôi sẽ ưu tiên giám sát lĩnh vực thực thi pháp luật của các cơ quan hành chính nhà nước, đặc biệt là giải quyết thủ tục hành chính, khiếu nại và tố cáo. Đây là nơi người dân trực tiếp “trải nghiệm” pháp luật mỗi ngày.

Tôi cũng quan tâm đến giám sát các chính sách an sinh xã hội và cải cách tư pháp. Giám sát không phải để tạo áp lực hình thức, mà để thu hẹp khoảng cách giữa quy định và đời sống. Làm luật để kiến tạo niềm tin, còn giám sát để bảo vệ niềm tin ấy trong thực tế. Đó là cam kết nhất quán của tôi.

. Xin cảm ơn ông.•

YẾN CHÂU