Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi): Đề xuất cho vay dựa trên dòng tiền

Ảnh minh họa.

Ngày 6/5, Bộ Tư pháp đăng tải hồ sơ thẩm định dự thảo chính sách dự án Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi). Dự án luật do Bộ Tài chính soạn thảo.

Theo dự thảo tờ trình, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa có hiệu lực từ năm 2018, sau 8 năm triển khai đạt nhiều kết quả quan trọng, đồng thời cũng bộc lộ một số hạn chế.

Chẳng hạn như luật hiện hành chưa nhận diện đầy đủ nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa; tỷ trọng dư nợ dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa chỉ duy trì ở mức 19-20% tổng dư nợ toàn nền kinh tế, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong tổng số doanh nghiệp cả nước.

Bộ Tài chính cũng chỉ ra nguyên nhân là do mức hấp thụ tín dụng của doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế, quy mô vốn nhỏ, sức chống chịu yếu, phương án kinh doanh thường xuyên biến động; năng lực chứng minh tính khả thi của dự án, phương án vay vốn còn yếu…

Một trong những điểm nghẽn khác cũng bộc lộ là phương thức và cơ chế tài chính để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa đổi mới và theo kịp thị trường, còn nặng thủ tục hành chính.

Đặc biệt, kết quả khảo sát 500 doanh nghiệp nhỏ và vừa do Bộ Tài chính thực hiện năm 2025 cho thấy “mức độ hấp thụ chính sách trong thực tế vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ kỳ vọng của doanh nghiệp nhỏ và vừa”.

Do đó, việc nghiên cứu sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa là rất cần thiết, đảm bảo thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Dự án luật tập trung vào 4 nhóm chính sách trọng tâm gồm sửa đổi tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa; rà soát sửa đổi, bổ sung các chính sách hỗ trợ; phát triển hệ sinh thái hỗ trợ; đổi mới công cụ, phương thức, cơ chế tài chính thực hiện hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, số hóa toàn diện quy trình hỗ trợ, giám sát và đánh giá kết quả hỗ trợ.

Đáng chú ý, đối với nhóm chính sách hỗ trợ, Bộ Tài chính thiết kế 2 giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận tài chính.

Giải pháp thứ nhất là sửa đổi toàn diện các nội hàm chính sách về tiếp cận tài chính như thí điểm cơ chế sandbox, cho vay dựa trên dòng tiền...

Bổ sung chính sách cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay ưu đãi đầu tư nghiên cứu công nghệ, phục vụ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số;

Sửa đổi toàn diện mô hình tổ chức và hoạt động của Quỹ Bảo lãnh tín dụng và Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa…; qua đó khơi thông nguồn lực quan trọng cho khu vực này.

Giải pháp thứ hai là sửa đổi, bổ sung các quy định để khuyến khích các ngân hàng thương mại cho vay dựa trên dữ liệu, dòng tiền, chuỗi giá trị;

Nghiên cứu thành lập Quỹ Bảo lãnh tín dụng ở trung ương để thực hiện bảo lãnh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; hoàn thiện hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đồng bộ với Nghị quyết số 198/2025/QH15.

Hiện, Bộ Tài chính đưa ra lựa chọn giải pháp thứ nhất. Theo Bộ Tài chính lý giải, hiện nay, các hoạt động cho vay của doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn chưa có đột phá, chủ yếu dựa trên phương pháp thẩm định truyền thống gắn với tài sản bảo đảm của doanh nghiệp.

“Việc thực hiện cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho vay dựa trên dữ liệu, dòng tiền vừa đáp ứng được yêu cầu của Bộ Chính trị về thúc đẩy chia sẻ dữ liệu trong hoạt động quản lý nhà nước, hỗ trợ doanh nghiệp; vừa đẩy mạnh chủ trương phát triển thị trường tài chính, tín dụng hiện đại, qua đó thúc đẩy các phát triển ngành công nghệ tài chính”, Bộ Tài chính lý giải.

Cũng theo Bộ Tài chính, việc bổ sung các công cụ tài chính sáng tạo như tài chính hỗn hợp, đồng tài trợ, đồng đầu tư... sẽ hướng trọng tâm chính sách cho từng nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, phù hợp với đặc điểm, tính chất của mỗi loại công cụ chính sách.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng đề xuất tiếp tục nghiên cứu, bổ sung các quy định ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng…; bổ sung cơ chế ưu tiên để doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận quỹ tài sản công, trụ sở, nhà xưởng, mặt bằng sản xuất thuộc sở hữu nhà nước còn đang dôi dư thông qua hình thức cho thuê, đấu giá, đấu thầu hoặc các hình thức công khai, minh bạch khác…

Đỗ Mến