Luật Chứng khoán sắp sửa những gì để theo kịp thị trường số?

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, dự thảo Luật tập trung sửa đổi ba nhóm nội dung lớn

Gỡ rào cản thủ tục, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và nhà đầu tư

Sau hơn 5 năm triển khai Luật Chứng khoán năm 2019 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2024), cùng với sự phát triển nhanh của thị trường vốn và yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, nhiều quy định đã bộc lộ những điểm cần tiếp tục hoàn thiện nhằm đáp ứng thực tiễn.

Thực hiện Nghị quyết số 66.16/2025/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và các quy định liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, Bộ Tài chính đã tiến hành tổng kết việc thi hành Luật Chứng khoán, đồng thời rà soát toàn diện các chủ trương, chính sách của Đảng, hệ thống pháp luật và thực tiễn hoạt động của thị trường để xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Phát biểu tại Hội thảo "Trao đổi, thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán" diễn ra sáng 30/6 tại Ninh Bình, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, trên cơ sở tổng hợp, tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và các thành viên thị trường, dự thảo Luật tập trung sửa đổi ba nhóm nội dung lớn nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường chứng khoán trong giai đoạn mới.

Trong đó, nhóm nội dung đầu tiên hướng tới tiếp tục đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, hồ sơ, trình tự và thủ tục hành chính trong lĩnh vực chứng khoán. Đây được xem là bước tiếp nối chủ trương cải thiện môi trường đầu tư, giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp cũng như nhà đầu tư khi tham gia thị trường.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, Bộ Tài chính đã tổ chức lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan quản lý, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp và các thành viên thị trường; đồng thời tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu và hoàn thiện hồ sơ dự án Luật để gửi Bộ Tư pháp thẩm định trước khi trình Quốc hội xem xét.

Toàn cảnh Hội thảo

Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho thị trường số

Điểm mới đáng chú ý trong dự thảo lần này là việc bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực chứng khoán.

Theo định hướng của cơ quan soạn thảo, cơ chế này được xây dựng nhằm tạo khuôn khổ pháp lý phù hợp với xu hướng phát triển của thị trường tài chính trên thế giới, qua đó tạo điều kiện để các mô hình, sản phẩm hoặc giải pháp mới được thử nghiệm trong phạm vi và điều kiện kiểm soát trước khi triển khai rộng rãi.

Cùng với đó, dự thảo Luật cũng sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về giao dịch điện tử, tăng cường ứng dụng công nghệ mới trong hoạt động chứng khoán.

Phạm vi sửa đổi không chỉ dừng ở hoạt động giao dịch mà còn bao gồm các quy định liên quan đến tổ chức kinh doanh chứng khoán, quỹ đầu tư chứng khoán, người hành nghề chứng khoán cũng như chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành chứng khoán.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, việc sửa đổi Luật không chỉ nhằm tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn mà còn hướng tới xây dựng nền tảng pháp lý phù hợp với quá trình chuyển đổi số của thị trường, bảo đảm khả năng thích ứng với các xu hướng phát triển mới trong lĩnh vực tài chính.

Bảo đảm Luật có tính khả thi ngay khi ban hành

Từ góc độ cơ quan thẩm tra, bà Đoàn Thị Thanh Mai, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, đánh giá cao sự chủ động của Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong việc phối hợp với các cơ quan của Quốc hội tổ chức lấy ý kiến ngay từ giai đoạn đầu xây dựng dự án Luật.

Theo bà Mai, việc tham vấn rộng rãi các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động sẽ tạo cơ sở quan trọng để tiếp thu đầy đủ ý kiến, góp phần nâng cao chất lượng dự án Luật trước khi trình Quốc hội xem xét.

Đánh giá về nội dung sửa đổi, đại diện Ủy ban Kinh tế và Tài chính bày tỏ sự thống nhất với định hướng ưu tiên sửa đổi những nội dung đã chín, đã rõ, đang phát sinh vướng mắc trong thực tiễn và cần sớm tháo gỡ, trong đó có việc cắt giảm thủ tục hành chính và bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tiếp tục rà soát kỹ các quy định trong dự thảo nhằm bảo đảm những nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội được quy định đầy đủ, cụ thể ngay trong Luật, hạn chế tối đa việc phải chờ văn bản hướng dẫn sau khi Luật được ban hành.

Một yêu cầu khác cũng được nhấn mạnh là bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa Luật Chứng khoán và hệ thống pháp luật hiện hành, đặc biệt với các đạo luật mới được ban hành, qua đó nâng cao tính khả thi và hiệu quả tổ chức thực hiện.

Theo kế hoạch, sau khi Bộ Tư pháp hoàn thành công tác thẩm định, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan của Quốc hội để hoàn thiện hồ sơ dự án Luật. Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán dự kiến sẽ được trình Quốc hội khóa XVI xem xét tại Kỳ họp thứ hai vào tháng 10/2026.

Trần Hương