Lựa chọn cơ sở dưỡng lão

Các cụ có không gian riêng yên tĩnh để thoải mái đọc sách, viết lách... theo sở thích cá nhân

Tìm về chốn bình yên

Buổi sáng, không gian yên tĩnh trên con đường Đặng Tất (phường Hương An, TP. Huế) lại vang lên những tiếng chào hỏi thân tình của những cụ già. Có người đang tập vài động tác thể dục, người dạo bộ quanh khu vườn, người khác đang thong thả chăm mấy chậu hoa nhỏ trước hiên phòng. Họ là những cụ ngoài 60 tuổi, đã chọn sống chậm lại, thong thả hơn trong viện dưỡng lão - mô hình chăm sóc tự nguyện của Trung tâm Công tác xã hội và Quỹ Bảo trợ trẻ em thành phố.

Đã vài lần ghé thăm, tôi có dịp làm quen với nhiều người trong số họ và bị thu hút bởi những câu chuyện đầy riêng tư. Cụ Nguyễn Thị Nhàn (71 tuổi) từng là công chức nhà nước và từ nhỏ sống ở TP. Hồ Chí Minh có cha là người Huế. Không lập gia đình, nên về hưu, cụ chọn trở về Huế vì có họ hàng thân thích. Trước đây, cụ từng mổ cột sống nên ở Trung tâm, cụ được tập vật lý trị liệu. Cụ tính tình vui vẻ, cởi mở nên ai cũng quý.

Cũng ở xa đến là cụ Phan Kiệt (78 tuổi), Việt kiều Mỹ, trở về quê hương “để tiện nhang khói cho ông bà”. Cụ thích đọc sách, thích viết; tay không run, mắt còn rất tinh. Những câu chuyện thời đi học ở Huế mà cụ kể khiến mọi người cười vui. Hễ muốn về thăm quê, lại có người cháu họ đến đón cụ đi vài hôm.

Còn với cụ Nguyễn Vinh (70 tuổi), sống tại đây là bởi thích được ở cùng những người bạn cao tuổi, có người trò chuyện và chia sẻ. Nhà ở phường Thuận Hóa, cụ có cuộc sống gia đình khá giả, con cái thành đạt. Hàng tuần, cụ vẫn chạy xe máy về thăm nhà, như một thói quen để gắn kết với con cháu.

Không muốn làm phiền con cháu

Chuyện trò cùng chúng tôi, ông Trần Văn Khải, Giám đốc Trung tâm chia sẻ: Điều dễ thấy nhất ở đây là sự bình yên, nếp sống lành mạnh, văn minh và sự chăm sóc tận tình. Đơn vị hiện đang chăm sóc 35 cụ tự nguyện. Mức phí 4,66 triệu đồng/tháng đối với cụ tự phục vụ và 5,56 triệu đồng/tháng đối với cụ cần hỗ trợ được xem là phù hợp với điều kiện của nhiều gia đình.

Dịch vụ y tế tại Trung tâm, gồm đo huyết áp hàng ngày, chăm sóc các bệnh thông thường, cho uống thuốc theo toa bác sĩ, vật lý trị liệu cho những trường hợp cần thiết. Những cụ không tự phục vụ được sẽ được nhân viên hỗ trợ tắm rửa, ăn uống, vệ sinh cá nhân. Cũng dễ dàng nhận thấy ở đây là các sinh hoạt như được lập trình sẵn, cứ thế mà thực hiện. Với nguyên tắc cơ bản là dậy sớm và ngủ sớm, 7 giờ sáng các cụ ăn sáng, 10 giờ rưỡi ăn trưa, 16 giờ rưỡi ăn chiều. Sáng, các cụ tản bộ trong khuôn viên, đánh cờ tướng, mùa hè còn chơi thêm cầu lông.

Ông Nguyễn Hải Đăng, cán bộ Trung tâm cho biết: “Mức thu hiện nay thấp nên Trung tâm chưa đủ kinh phí để mở rộng dịch vụ giải trí, đầu tư cơ sở vật chất cao cấp. Tuy vậy, đội ngũ cán bộ vẫn chăm sóc các cụ chu đáo, sạch sẽ, thân thiện”. Đó cũng là lý do Trung tâm trở thành lựa chọn hợp lý, đây được xem là mô hình phi lợi nhuận, thủ tục đăng ký gọn nhẹ, mức chi phí phù hợp với nhiều gia đình. Thực tế, nhiều cụ chọn Trung tâm như một cách sống mới - độc lập hơn, nhẹ lòng hơn, không phiền con cháu. Thật cảm động khi một số cụ tâm sự, tuổi già dễ tủi thân, họ không muốn trở thành gánh nặng cho gia đình. Trong khi ở đây, các cụ sống thoải mái hơn, không ràng buộc giờ giấc, không phải áy náy khi cần được chăm sóc.

Cũng có những tâm sự riêng của tuổi già. Ngoài những niềm vui khi có bạn, không tránh khỏi những lúc các cụ buồn vì nhớ con cháu và người thân. Thật khó quên khi nhớ có lần ghé thăm, trò chuyện, các cụ rất phấn khởi. Khi tôi chào ra về, có cụ cứ nắm mãi bàn tay, nước mắt rưng rưng: "Nhìn con mà mệ nhớ con, cháu mệ lắm". Cụ cùng phòng an ủi, "để đi nhờ cô Đào (nhân viên Trung tâm) gọi cho chị gặp con nhé". Những cảnh ấy, nhân viên đã quen, nhưng chưa bao giờ thấy nhẹ lòng. “Đôi khi chúng tôi vừa làm, vừa khóc” - chị Đào tâm sự.

Lan tỏa

Mới đây, ngày 16/9/2025, tại Hội nghị toàn quốc quán triệt 4 nghị quyết mới của Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh rằng: Việc chăm sóc người cao tuổi không chỉ là vấn đề y tế, mà còn là vấn đề xã hội sâu rộng; trong đó, mô hình trung tâm dưỡng lão “sáng đón đi, chiều đưa về” được gợi mở như một giải pháp nhân văn chống cô đơn cho người già. Tổng Bí thư nói: “Người già cũng quan trọng không kém thiếu nhi… Nếu có trung tâm dưỡng lão với dịch vụ sáng đón đi, chiều đưa về, họ có thể đến đó gặp gỡ bạn bè, đồng nghiệp, tham gia thể thao, âm nhạc, văn hóa… thì rất hay”.

Có thể nói đó là tâm huyết của người đứng đầu, là thông tin vui dành cho những người cao tuổi. Chính điều này đã đặt ra yêu cầu mới cho mô hình dưỡng lão, không chỉ là nơi nghỉ dưỡng dài ngày mà còn là không gian giao lưu - kết nối - nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi.

Sau 7 năm thực hiện thí điểm, mô hình dưỡng lão của Trung tâm Công tác xã hội và Quỹ Bảo trợ trẻ em thành phố chứng minh rằng, người già rất cần một nơi để sống khỏe và sống có bạn. Nhu cầu gửi gắm cha mẹ vào Trung tâm chăm sóc đang tăng dần, đặc biệt khi người trẻ bận rộn hơn, xã hội thay đổi nhanh hơn. Viện dưỡng lão không còn là “nơi cuối đời” như định kiến ngày trước. Nó dần trở thành lựa chọn văn minh, chủ động, nhân văn của người cao tuổi và gia đình.

Được biết, nhiều năm qua, Trung tâm thực hiện thí điểm Đề án tiếp nhận người cao tuổi tự nguyện, với sự chỉ đạo của UBND thành phố và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (nay là Sở Y tế). Từ kiện toàn bộ máy, đào tạo nhân sự chăm sóc, đến xây dựng quy trình tiếp nhận và quản lý, mọi khâu đều được làm bài bản, chặt chẽ; kết nối với chủ trương quốc gia: “Chống cô đơn cho người cao tuổi”.

Rõ ràng, việc lựa chọn mô hình “tự nguyện đóng góp kinh phí vào sống tại cơ sở dưỡng lão”, người cao tuổi được chủ động hơn trong quyết định cuộc sống của mình. Và, để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn, nhất là trong bối cảnh dân số già và gia đình nhỏ hóa, cần có thêm nhiều mô hình dưỡng lão tương tự, cả Nhà nước và tư nhân cùng tham gia.

Bài, ảnh: Phước Ly