Lối sống ít vận động làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp gối ở người trẻ

Lối sống ít vận động, thói quen sinh hoạt thiếu khoa học và tình trạng thừa cân đang là những yếu tố chính thúc đẩy quá trình thoái hóa diễn ra sớm hơn.

Ngồi lâu "kẻ thù thầm lặng" của khớp gối

Đặc thù công việc văn phòng khiến nhiều người phải ngồi liên tục nhiều giờ mỗi ngày. Việc duy trì tư thế tĩnh trong thời gian dài làm giảm hoạt động của nhóm cơ đùi - "lá chắn" quan trọng giúp bảo vệ khớp gối. Khi cơ đùi yếu đi, áp lực dồn trực tiếp lên sụn khớp tăng cao, khiến quá trình bào mòn diễn ra nhanh hơn.

Đáng chú ý, nhiều người có thói quen bù đắp việc ít vận động bằng cách đi bộ nhiều hoặc leo cầu thang. Tuy nhiên, nếu thực hiện không đúng cách hoặc trong tình trạng cơ đùi chưa đủ khỏe, các hoạt động này lại vô tình làm tăng tải trọng lên khớp gối. Theo các nghiên cứu, mỗi kilogram cân nặng dư thừa có thể làm tăng áp lực lên khớp gối gấp khoảng 4-5 lần khi leo cầu thang.

Trước đây, thoái hóa khớp gối thường gặp ở người trên 40 tuổi do quá trình lão hóa tự nhiên. Tuy nhiên, hiện nay, bệnh đang ngày càng phổ biến ở nhóm tuổi trẻ hơn. Nguyên nhân không chỉ đến từ yếu tố tuổi tác mà còn liên quan mật thiết đến lối sống hiện đại.

Bên cạnh việc ít vận động, các yếu tố như thừa cân, béo phì, tập luyện sai cách hay chế độ dinh dưỡng thiếu hụt cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Việc chơi thể thao cường độ cao nhưng không khởi động kỹ, tập sai tư thế hoặc mang giày không phù hợp có thể gây tổn thương sụn và dây chằng, từ đó thúc đẩy quá trình thoái hóa.

Duy trì vận động hợp lý và chăm sóc sức khỏe xương khớp từ sớm chính là "chìa khóa" để phòng ngừa đau khớp gối.

Một số thói quen sinh hoạt như ngồi xổm lâu, ngồi xếp bằng, thường xuyên leo cầu thang hoặc mang vác nặng cũng làm tăng áp lực lên khớp gối, khiến khớp nhanh "xuống cấp".

Dấu hiệu cảnh báo sớm không nên bỏ qua

Thoái hóa khớp gối thường tiến triển âm thầm, nhưng vẫn có những dấu hiệu nhận biết sớm. Người bệnh có thể cảm thấy đau âm ỉ quanh khớp gối khi vận động hoặc sau khi ngồi lâu. Cảm giác cứng khớp vào buổi sáng hoặc sau thời gian nghỉ ngơi cũng là biểu hiện thường gặp.

Ngoài ra, nhiều người còn nghe thấy tiếng "lục cục" khi co duỗi khớp hoặc gặp khó khăn khi lên xuống cầu thang, đứng lên ngồi xuống. Khi cơn đau kéo dài, người bệnh có xu hướng giảm vận động, dẫn đến tăng cân và khiến tình trạng thoái hóa trở nên nghiêm trọng hơn.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển nặng, gây biến dạng khớp, hạn chế vận động và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống.

Kiểm soát triệu chứng làm chậm tiến triển thoái hóa khớp gối

Hiện nay, chưa có phương pháp nào giúp phục hồi hoàn toàn khớp gối đã bị thoái hóa. Do đó, mục tiêu điều trị chủ yếu là giảm đau, cải thiện chức năng vận động và làm chậm tiến triển của bệnh.

Ở giai đoạn sớm, người bệnh được khuyến cáo thay đổi lối sống, tăng cường vận động hợp lý và tập vật lý trị liệu nhằm cải thiện sức mạnh cơ đùi. Bên cạnh đó, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc giảm đau hoặc các sản phẩm hỗ trợ bảo vệ sụn khớp.

Trong trường hợp triệu chứng kéo dài hoặc tiến triển nặng hơn, các phương pháp can thiệp như tiêm axit hyaluronic để tăng độ bôi trơn khớp hoặc tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) có thể được cân nhắc nhằm hỗ trợ cải thiện chức năng khớp và kéo dài tuổi thọ khớp tự nhiên.

Khi khớp gối bị tổn thương nghiêm trọng, biến dạng và gây đau nhiều, phẫu thuật thay khớp nhân tạo là giải pháp cuối cùng. Hiện nay, kỹ thuật thay khớp gối ngày càng phát triển, trong đó việc ứng dụng robot trong phẫu thuật giúp tăng độ chính xác, giảm tổn thương mô xung quanh và hỗ trợ người bệnh phục hồi nhanh hơn.

Giải pháp phòng ngừa từ sớm

Thoái hóa khớp gối hoàn toàn có thể phòng ngừa hoặc làm chậm tiến triển nếu thay đổi lối sống đúng cách.

Trước hết, cần duy trì vận động hợp lý. Những môn thể thao ít gây áp lực lên khớp như bơi lội, đạp xe hoặc các bài tập tăng cường cơ đùi được khuyến khích. Với người đã có dấu hiệu thoái hóa hoặc thừa cân, nên hạn chế đi bộ đường dài hoặc leo cầu thang nhiều.

Duy trì cân nặng hợp lý cũng là yếu tố quan trọng giúp giảm tải cho khớp gối. Chỉ cần giảm một vài kilogram cũng có thể làm giảm đáng kể áp lực lên khớp trong sinh hoạt hằng ngày.

Bên cạnh đó, cần chú ý tập luyện đúng kỹ thuật, khởi động kỹ trước khi vận động và lựa chọn bài tập phù hợp với thể trạng. Nếu cần thiết, nên tham khảo ý kiến của chuyên gia hoặc huấn luyện viên.

Chế độ dinh dưỡng cũng đóng vai trò quan trọng. Người dân nên bổ sung đầy đủ canxi, vitamin D, protein và các dưỡng chất hỗ trợ tái tạo sụn khớp như collagen. Đồng thời, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ – những yếu tố có thể làm gia tăng phản ứng viêm trong cơ thể.

Cuối cùng, thay đổi thói quen sinh hoạt là điều không thể bỏ qua. Không nên ngồi quá lâu; sau mỗi 30–60 phút làm việc cần đứng dậy vận động nhẹ. Hạn chế các tư thế gây áp lực lớn lên khớp gối như ngồi xổm hoặc ngồi xếp bằng trong thời gian dài.

Tóm lại: Thoái hóa khớp gối là bệnh lý mạn tính, tiến triển theo thời gian và khó có thể đảo ngược hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và có biện pháp can thiệp phù hợp, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát triệu chứng, duy trì khả năng vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Trong bối cảnh lối sống hiện đại ngày càng ít vận động, việc chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt, duy trì vận động hợp lý và chăm sóc sức khỏe xương khớp từ sớm chính là "chìa khóa" để phòng ngừa căn bệnh này.

BS. Lan Anh