[Loạt Megastory] Thành phố Đồng Nai - Dấu mốc lịch sử mở ra tương lai mới (Kỳ cuối)

Thành lập thành phố Đồng Nai từ ngày 30-4-2026 là một “quyết sách mang tính lịch sử”, một bước đi chiến lược, tạo nền tảng thể chế mới, cho phép Đồng Nai phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, bứt phá phát triển trong kỷ nguyên mới của dân tộc.

Đây không phải là câu chuyện nâng tầm danh xưng hành chính, mà là một mục tiêu phát triển mang ý nghĩa chiến lược lâu dài. Đó vừa là khát vọng phát triển chính đáng, vừa là trách nhiệm của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Đồng Nai trước yêu cầu phát triển mới.

Tự hào và kỳ vọng. Đó chính làm tâm trạng của ông Nguyễn Đức Tuấn, người dân phường Trấn Biên khi đón nhận thông tin Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai. “Gắn bó hơn 30 năm với vùng đất Đồng Nai, tôi tự hào khi Đồng Nai trở thành thành phố và tin tưởng, với vị thế mới, Đồng Nai sẽ ngày càng phát triển, đời sống người dân sẽ ngày càng được nâng cao” - ông Nguyễn Đức Tuấn chia sẻ.

Không khí cờ hoa rực rỡ chào mừng ngày đất nước thống nhất 30-4 và thành lập thành phố Đồng Nai. Ảnh: Công Nghĩa

Đồng Nai với vị trí địa lý chiến lược, quy mô dân số, diện tích và quy mô nền kinh tế cộng hưởng với những động lực tăng trưởng mới từ hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, đầy đủ các phương thức đang “nắm giữ” những lợi thế cực kỳ to lớn, giúp tạo dư địa, động lực mới khi chuyển sang mô hình quản trị mới. Từ đó, phát triển, trở thành cực tăng trưởng mới của quốc gia.

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai Vũ Hồng Văn cùng các đồng chí lãnh đạo tỉnh khảo sát khu vực quy hoạch xây dựng đô thị sân bay và khu thương mại tự do gắn với Sân bay Long Thành. Ảnh: CTV

Phát biểu tại phiên thảo luận của Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội thành lập thành phố Đồng Nai, đại biểu Trần Hoàng Ngân, Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định: Đồng Nai đã đáp ứng đầy đủ điều kiện và tiêu chuẩn theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Đồng thời, nhấn mạnh vai trò của vùng động lực Đồng Nai - Tây Ninh - Thành phố Hồ Chí Minh, nơi đóng góp tới 32% GDP và gần 40% tổng thu ngân sách cả nước, dù chỉ chiếm 21% dân số. Điều này cho thấy, Đồng Nai chính là “mắt xích” không thể tách rời trong vùng động lực quan trọng nhất của quốc gia.

Học sinh Trường THPT Thống Nhất A (xã Trảng Bom) thực hành tại phòng Stem hiện đại do Tập đoàn công nghiệp năng lượng quốc gia Việt Nam tài trợ. Ảnh: Công Nghĩa

Học sinh Đồng Nai tham gia hoạt động thể thao cộng đồng để rèn luyện sức khỏe và năng động. Ảnh: Công Nghĩa

Người dân phường Trấn Biên luyện tập sức khỏe dưới bóng chiều hoàng hôn bên Công viên Nguyễn Văn Trị dọc sông Đồng Nai. Ảnh: Công Nghĩa

Thạc sĩ Phan Thị An, Phó Giám đốc Trung tâm Kiến trúc, quy hoạch nông thôn, Viện Kiến trúc quốc gia (Bộ Xây dựng) cho rằng: Trở thành thành phố, Đồng Nai có cơ hội đóng góp nhiều hơn cho quốc gia, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân địa phương. Trong đó, về cơ chế tài chính - ngân sách, Đồng Nai sẽ có quyền tự chủ cao hơn về tỷ lệ điều tiết ngân sách, huy động vốn đầu tư, thưởng vượt thu. “Vị trí chiến lược, cộng với mạng lưới hạ tầng giao thông đầy đủ 5 phương thức sẽ là những lợi thế lớn để Đồng Nai bứt phá phát triển” - thạc sĩ Phan Thi An bày tỏ quan điểm.

Theo Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Út, với những thành tựu phát triển vượt bậc trong thời gian qua, Đồng Nai đã khẳng định vị thế, vai trò ngày càng quan trọng của địa phương trong cấu trúc phát triển quốc gia. Từ một tỉnh công nghiệp phát triển mạnh, Đồng Nai đã hội tụ đầy đủ các điều kiện về quy mô kinh tế, dân số, hạ tầng và mức độ liên kết để chuyển sang mô hình quản trị đô thị cấp cao hơn, tương xứng với tầm vóc của một trung tâm kinh tế lớn.

Phối cảnh Trung tâm chính trị - hành chính tỉnh theo phương án đơn vị tư vấn tại cuộc thi tuyển phương án kiến trúc Khu Trung tâm chính trị - hành chính tỉnh. Ảnh: ĐVTV

Đồng Nai, với hạ tầng động lực như Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành, hệ thống cao tốc liên vùng và mạng lưới kết nối đa phương thức có điều kiện để bứt phá trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa, dịch vụ và dòng chảy kinh tế quy mô lớn của khu vực và quốc tế. Trong đó, mô hình “Thành phố sân bay”, đô thị đa trung tâm, hiện đại, thông minh sẽ là động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh.

Sân bay Long Thành đã chính thức đón chuyến bay thương mại đầu tiên hạ cánh vào ngày 19-12-2025. Ảnh: Phạm Tùng

Cùng với đó, Đồng Nai cũng xác định, với yêu cầu duy trì tăng trưởng 2 con số trong dài hạn, việc bảo đảm tính bền vững của các động lực tăng trưởng hiện tại gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng là yêu cầu mang tính quyết định. Điều này đã được địa phương cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng, xác định rõ trong các định hướng phát triển.

Nhà máy của Công ty CP Việt Nam tại KCN Bexcamex Chơn Thành

Nhà máy điện của Công ty TNHH Formosa KCN Nhơn Trạch (xã Nhơn Trạch)

Cụ thể, bên cạnh các động lực tăng trưởng truyền thống, Đồng Nai đã xác định rõ định hướng tái cấu trúc nền kinh tế theo chiều sâu, với trọng tâm là chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đồng Nai xác định việc phát triển các ngành có giá trị gia tăng cao như kinh tế hàng không, logistics, công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ tài chính, thương mại hiện đại. Đồng thời, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế số nhằm bảo đảm tăng trưởng dài hạn và bền vững.

Theo kế hoạch, cuối năm 2026, Sân bay Long Thành giai đoạn 1 sẽ chính thức đưa vào khai thác. Với Đồng Nai, Sân bay Long Thành chính là “hạt nhân” tăng trưởng trong giai đoạn mới. Chính vì vậy, việc thúc đẩy, ưu tiên hoàn thành sớm các tuyến giao thông kết nối với sân bay này là một trong những nhiệm vụ trọng tâm đang được Đồng Nai tập trung thực hiện.

Phối cảnh quy hoạch đô thị Sân bay Long Thành theo phương án đoạt giải nhất thi tuyển quốc tế “Ý tưởng quy hoạch chung đô thị sân bay Long Thành và vùng phụ cận”. Ảnh: ĐVTV

Phó Bí thư Tỉnh ủy Võ Tấn Đức cho biết: Việc đẩy nhanh phát triển kết cấu hạ tầng kết nối đa phương thức; hình thành hệ sinh thái dịch vụ hàng không, logistics, đô thị sân bay hiện đại, đồng bộ gắn với Sân bay Long Thành là một trong những nhiệm vụ ưu tiên đặc biệt của Đồng Nai.

Hoạt động dịch vụ cảng, logistics tại Cảng Phước An. Ảnh: Hải Quân

Không chỉ hệ thống hạ tầng kết nối Sân bay Long Thành, việc đầu tư hoàn thiện hạ tầng chiến lược với các tuyến cao tốc, vành đai, các trục kết nối liên vùng và hệ thống đô thị động lực cũng được Đồng Nai xác định là nhiệm vụ đột phá chiến lược để tạo động lực phát triển cho thành phố Đồng Nai. “Đây là nền tảng rất quan trọng, bởi muốn phát triển lên vị thế mới thì trước hết phải có hạ tầng đủ mạnh để mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh” - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Kim Long cho biết.

Đồng thời, để xứng tầm với vị thế của một thành phố mới, Đồng Nai cũng đặt nhiệm vụ nâng cao chất lượng quản trị đô thị là một trong những nhóm nhiệm vụ ưu tiên thực hiện. Trong đó, địa phương tập trung đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, hoàn thiện quy hoạch và tổ chức phát triển theo hướng hiện đại, thông minh, đồng bộ và bền vững. Bởi, phát triển đô thị không chỉ là mở rộng về quy mô, mà quan trọng hơn là phải nâng được chất lượng quản trị và chất lượng phục vụ người dân.

Cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây kết nối Đồng Nai với Lâm Đồng, các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ. Đồng Nai là tỉnh có số dự án cao tốc đường bộ lớn nhất đất nước. Ảnh: Phan Dương

Cầu Phước An được thiết kế với bề rộng 27m, cầu dẫn rộng 23,5m, quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 70km/h. Theo kế hoạch, dự án sẽ hoàn thành thi công trong nửa đầu năm 2027. Khi hoàn thành, công trình góp phần giảm tải áp lực cho tuyến quốc lộ 51, đồng thời hoàn thiện hệ thống logistics quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực. Ảnh: Phạm Tùng

Với vị thế mới của một thành phố mới, năng lực quản lý, điều hành của bộ máy chính quyền sẽ phải đáp ứng những yêu cầu cao hơn. Đồng Nai xác định giải pháp đầu tiên để đáp ứng các yêu cầu này là phải tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, rõ chức năng, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ đầu mối và rõ hiệu quả. Mỗi cơ quan, đơn vị phải được sắp xếp hợp lý hơn, giảm tầng nấc trung gian, tăng tính liên thông, tăng khả năng phối hợp và xử lý công việc nhanh hơn, chính xác hơn. Tuy nhiên, tinh gọn không chỉ là giảm đầu mối một cách cơ học.

Một góc đô thị phường Bình Phước, tỉnh Đồng Nai. Ảnh: CTV

Điều quan trọng hơn là phải đổi mới thật sự về cách vận hành. Chính quyền thành phố phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính đơn thuần sang tư duy quản trị đô thị hiện đại; từ nặng về kiểm soát sang chú trọng kiến tạo phát triển; từ làm thay sang hỗ trợ, dẫn dắt và tạo điều kiện; từ xử lý theo quy trình sang xử lý theo kết quả cuối cùng mà người dân và doanh nghiệp thật sự cần. Trong đó, đội ngũ cán bộ được xác định là khâu then chốt của then chốt.

Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó bí thư thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Tôn Ngọc Hạnh thăm và khảo sát tình hình hoạt động tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Xuân Lộc. Ảnh: ĐPCC

Phó bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Út kiểm tra công tác cải cách hành chính tại Trung tâm phục vụ hành chính công tỉnh. Ảnh: Công Nghĩa

“Bộ máy dù có được thiết kế tốt đến đâu mà con người không đáp ứng yêu cầu thì cũng không thể tạo ra hiệu quả thực chất. Vì vậy, Đồng Nai sẽ tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức công vụ tốt, tinh thần trách nhiệm cao, giỏi chuyên môn, có tư duy hội nhập, có kỹ năng số và khả năng thích ứng nhanh với môi trường quản trị hiện đại.

Đặc biệt, Đồng Nai cũng xác định, khi trở thành thành phố, “đích đến” cuối cùng và quan trọng nhất là nâng cao đời sống, là hạnh phúc của mỗi người dân. Do đó, cùng với các định hướng phát triển kinh tế, Đồng Nai cũng dành sự ưu tiên đặc biệt đối với công tác chăm lo toàn diện các lĩnh vực văn hóa, xã hội, giáo dục, y tế, an sinh và phát triển nguồn nhân lực. Chúng tôi xác định rất rõ rằng, Đồng Nai khi trở thành thành phố thì không chỉ mạnh về kinh tế mà còn phải là nơi có chất lượng sống cao, có bản sắc, có sức hấp dẫn và có khả năng phát triển bền vững, phục vụ người dân ngày càng tốt hơn” - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Kim Long cho biết thêm.