Lộ trình 3 giai đoạn đưa MXV vào hệ sinh thái IFC

Trong mô hình Trung tâm tài chính quốc tế (International Financial Centre - IFC) hiện đại, thị trường hàng hóa phái sinh được xem là hạ tầng quan trọng, tạo cầu nối trực tiếp giữa dòng vốn tài chính và nền kinh tế thực. Bên cạnh tiền tệ - ngân hàng và thị trường vốn, mảng này góp phần xây dựng cơ chế định giá minh bạch, phân bổ rủi ro hiệu quả và hỗ trợ vận hành chuỗi cung ứng.

Vì sao IFC cần sở giao dịch hàng hóa?

Theo ông Nguyễn Đức Dũng - Phó Giám đốc Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), nhiều IFC đang phát triển nhanh, bền vững nhờ hệ sinh thái tài chính đa tầng, trong đó sở giao dịch hàng hóa vừa là công cụ phòng ngừa rủi ro giá, vừa cung cấp dữ liệu thị trường và mở rộng kết nối giữa tài chính với thương mại - sản xuất.

Ông Nguyễn Đức Dũng - Phó Giám đốc Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV).

Thực tế cho thấy, tại Mỹ, CME Group là đầu mối giao dịch và phòng ngừa rủi ro giá toàn cầu đối với nông sản, năng lượng, kim loại. Tại Anh, LME giữ vai trò trung tâm định giá kim loại có tầm ảnh hưởng quốc tế. Trong khi đó, Singapore phát triển SGX như một trung tâm giao dịch - thanh toán bù trừ hàng hóa phái sinh; còn Dubai vận hành DMCC theo mô hình tích hợp giao dịch với kho bãi và logistics.

Từ các mô hình này, ông Dũng cho rằng, nếu Việt Nam muốn phát triển IFC theo chuẩn mực quốc tế, cần tính đến việc hình thành và vận hành sở giao dịch hàng hóa như "mảnh ghép" quan trọng trong thiết kế tổng thể.

Tại Việt Nam, ông Dũng cho biết, MXV là sở giao dịch hàng hóa tập trung duy nhất, đã liên thông với 10 sở giao dịch hàng hóa lớn trên thế giới. MXV đang tổ chức giao dịch 45 mặt hàng thuộc nhóm nông sản, năng lượng và kim loại công nghiệp, giúp thị trường nội địa tiếp cận trực tiếp giá cả và chuẩn mực quốc tế.

Giai đoạn 2023 - 2025, khối lượng giao dịch của MXV tăng trưởng liên tục, qua đó phản ánh vai trò ngày càng rõ của MXV như kênh kết nối thị trường trong nước với quốc tế, đồng thời tham gia điều phối và quản lý hoạt động giao dịch.

Trong thời gian tới, MXV dự kiến đưa vào giao dịch ba sản phẩm chiến lược gồm thịt heo, cao su và bạc, gắn với lợi thế sản xuất - xuất khẩu của Việt Nam. Với thịt heo, MXV phối hợp Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh và các chủ thể chuỗi cung ứng để thí điểm nhằm phục vụ mục tiêu quản lý và ổn định thị trường.

Với cao su, MXV triển khai qua Sàn Giao dịch Cao su Việt Nam (VRE), mô hình và đề án sàn đã hoàn thiện. Với bạc, MXV cho biết kế hoạch cơ bản đã sẵn sàng và đang bổ sung chi tiết để đưa lên sàn, mở rộng dư địa giao dịch kim loại quý.

Sự tham gia của MXV được kỳ vọng góp phần củng cố niềm tin nhà đầu tư và nâng vị thế Việt Nam trong mạng lưới tài chính - thương mại khu vực và toàn cầu.

Trên cơ sở đó, ông Dũng nêu định hướng MXV tham gia hệ sinh thái IFC tại Việt Nam với tư cách Thành viên, mở rộng hoạt động theo hướng kết nối không gian tài chính quốc tế và hỗ trợ phát triển thị trường hàng hóa trong cấu trúc IFC.

Đề xuất lộ trình 3 giai đoạn, ưu tiên an toàn hệ thống

Từ góc nhìn thị trường, ông Dũng cho rằng, một sở giao dịch hàng hóa trong IFC sẽ đáp ứng nhu cầu phòng ngừa rủi ro giá cho doanh nghiệp sản xuất - xuất nhập khẩu, giảm phụ thuộc vào các trung tâm định giá nước ngoài, thu hút dòng vốn gắn với hàng hóa và chuỗi cung ứng thực, đồng thời hoàn thiện cấu trúc thị trường theo thông lệ quốc tế.

Hiện nay, khung quy định cho việc xây dựng và vận hành sở giao dịch hàng hóa trong IFC đã cơ bản hình thành và đang được triển khai. Theo ông, nếu MXV tham gia với vai trò nòng cốt, có thể hỗ trợ hoàn thiện mô hình tổ chức, cơ chế vận hành và quản trị thị trường.

Nhìn rộng hơn, với nền kinh tế, sở giao dịch hàng hóa cũng có thể xem là công cụ hữu hiệu để doanh nghiệp phòng ngừa biến động giá, tăng minh bạch và giảm lệ thuộc vào đầu mối định giá bên ngoài, góp phần ổn định chuỗi cung ứng.

Phó Giám đốc MXV đề xuất triển khai theo ba giai đoạn, trước mắt, giai đoạn 1 sẽ đưa sở giao dịch hàng hóa của trung tâm tài chính vào vận hành, hoàn thiện mô hình tổ chức, hạ tầng kỹ thuật và cơ chế giám sát; MXV tham gia với tư cách Thành viên, hỗ trợ kết nối thị trường và chia sẻ kinh nghiệm.

Giai đoạn 2 mở rộng danh mục hàng hóa, có thể gồm năng lượng, tín chỉ carbon, một số tài sản số (sản phẩm văn hóa - nghệ thuật) và kim loại quý hiếm. Giai đoạn 3 mở rộng quy mô, tăng liên kết khu vực - quốc tế và từng bước phát triển các chỉ số giá hàng hóa phục vụ điều hành vĩ mô và quản trị chuỗi cung ứng.

Ông Nguyễn Đức Dũng cho rằng, việc xây dựng sở giao dịch hàng hóa trong IFC tại Việt Nam là yêu cầu mang tính cấu trúc, phù hợp thông lệ quốc tế và đã có nền tảng pháp lý cơ bản. Kế hoạch triển khai cần theo lộ trình phù hợp, lấy an toàn hệ thống và quản trị rủi ro làm trọng tâm, kết hợp cơ chế thử nghiệm có kiểm soát nhằm bảo đảm ổn định thị trường.Sự tham gia của MXV được kỳ vọng góp phần củng cố niềm tin nhà đầu tư và nâng vị thế Việt Nam trong mạng lưới tài chính - thương mại khu vực và toàn cầu.

Nguyệt Đức