Lo ngại tương lai trật tự thương mại Bắc Mỹ

Sản phẩm thép cuộn tại Nhà máy thép Hamilton ArcelorMittal Dofasco (Canada) (ẢNH: GETTY IMAGES)

Mặc cả đến phút chót

Theo 3 tuyên bố do Tổng thống Mỹ Donald Trump ký ngày 20-7, mức thuế bổ sung 50% sẽ có hiệu lực từ 0 giờ 01 ngày 19-8, giờ miền Đông Mỹ. Các biện pháp được ban hành theo Mục 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930 nhằm đáp trả điều mà Washington cho là Canada “phân biệt đối xử” với ô tô, sản phẩm sữa và đồ uống có cồn của Mỹ. Thuế mới không có thời hạn kết thúc tự động và chỉ được điều chỉnh hoặc bãi bỏ khi Nhà Trắng quyết.

Theo Global News ngày 17-8, Bộ trưởng phụ trách quan hệ thương mại Canada - Mỹ Dominic LeBlanc và Trưởng đoàn đàm phán Janice Charette tiếp tục làm việc với Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cuối tuần qua. Tuy nhiên, các vấn đề cốt lõi vẫn chưa được giải quyết, hai bên vẫn còn cách xa một dự thảo thỏa thuận mà Thủ tướng Canada Mark Carney có thể chấp thuận. Trong khi đó, Tờ The Washington Post dẫn lời các lãnh đạo doanh nghiệp và chuyên gia theo dõi đàm phán cho biết các chi tiết thỏa thuận liên tục thay đổi khi hai bên chạy đua trước thời hạn 19-8.

Khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada và 5,2% tổng kim ngạch xuất khẩu của nước này sang Mỹ có thể bị ảnh hưởng. Trong khi chuẩn bị cho khả năng đàm phán thất bại, một số doanh nghiệp đã đẩy nhanh giao hàng sang Mỹ trước ngày 19-8. Nhiều doanh nghiệp nhỏ cảnh báo mức thuế 50% có thể khiến nhiều sản phẩm mất sức cạnh tranh gần như ngay lập tức.

Phép thử

Việc áp thuế cả với hàng hóa đáp ứng đầy đủ quy tắc xuất xứ USMCA khiến đợt căng thẳng lần này vượt ra ngoài một tranh chấp thương mại song phương thông thường. Bởi trước đây việc tuân thủ hiệp định giúp phần lớn hàng hóa Canada được miễn các mức thuế bổ sung của Mỹ.

Điều này làm gia tăng bất ổn định đối với các chuỗi cung ứng xuyên biên giới, từ linh kiện ô tô, kim loại, máy móc đến vật liệu xây dựng. Thuế quan không chỉ gây thiệt hại cho nhà xuất khẩu Canada mà còn có thể làm tăng chi phí đầu vào của doanh nghiệp Mỹ. Theo Chính phủ Canada, Mỹ tiêu thụ lượng hàng hóa tương đương 42,4% sản lượng ngành chế tạo Canada và hỗ trợ khoảng 41% việc làm trong ngành này. Nhựa, máy móc điện, gỗ, đồ nội thất và giấy được xem là nhóm chịu sức ép lớn.

Đối với Ottawa, mục tiêu không chỉ là tránh mức thuế 50% trước mắt. Một thỏa thuận ngăn đợt thuế ngày 19-8 chỉ có thể giúp giảm cú sốc tức thời, song chưa đảm bảo khôi phục môi trường thương mại ổn định. Thủ tướng Mark Carney từng tuyên bố Canada có “đầy đủ các lựa chọn” nếu Mỹ triển khai thuế nhưng Ottawa chưa công bố biện pháp đáp trả cụ thể để tránh ảnh hưởng tiến trình đàm phán.

HẠNH CHI (tổng hợp)