Linh hoạt hình thức lấy ý kiến, phát huy quyền giám sát của Nhân dân

Đa dạng hình thức thể hiện sự đồng thuận của cộng đồng dân cư

Đồng tình với việc sửa đổi Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, nhất là trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đại biểu Nguyễn Khắc Thận cho rằng, việc thực hiện dân chủ ở cơ sở góp phần công khai, minh bạch hoạt động của chính quyền, tạo điều kiện để Nhân dân tham gia bàn bạc, giám sát, nhận xét và đánh giá kết quả hoạt động của chính quyền. Vì vậy, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định của Luật cho phù hợp với thực tiễn, đặc biệt chú trọng phát huy vai trò giám sát của Nhân dân.

Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Nguyễn Khắc Thận điều hành phiên phiên thảo luận tại Tổ 10

Quan tâm đến Điều 15 về hình thức thể hiện quyết định của cộng đồng dân cư, đại biểu Nguyễn Khắc Thận cho rằng, thực tiễn có nhiều cách thức ghi nhận sự đồng thuận, thống nhất của người dân đối với những công việc chung tại thôn, bản, tổ dân phố.

Theo đại biểu, bên cạnh các hình thức văn bản như nghị quyết, biên bản cuộc họp, bản ghi nhớ hoặc bản thỏa thuận, trong thực tế còn có những hình thức khác, chẳng hạn biên bản cam kết của cộng đồng dân cư.

Điều quan trọng là văn bản phải thể hiện được ý chí, sự đồng thuận và thống nhất của cộng đồng dân cư đối với nội dung đã bàn bạc. Nếu chỉ giới hạn ở một số hình thức cụ thể, khi phát sinh những tình huống khác trong thực tế sẽ khó áp dụng.

Từ thực tiễn đó, đại biểu đề nghị giữ các hình thức văn bản đã được dự thảo quy định, đồng thời bổ sung cụm từ “hoặc dưới dạng hình thức khác nhưng thể hiện chính kiến, quan điểm của cộng đồng dân cư”. Theo đại biểu, cách quy định này vừa bảo đảm ghi nhận ý chí, sự đồng thuận của người dân, vừa tạo sự linh hoạt khi áp dụng trong thực tiễn.

Các ĐBQH tỉnh Nghệ An tham gia thảo luận tại tổ

Đối với Điều 14 về hình thức Nhân dân bàn và quyết định, đại biểu Nguyễn Khắc Thận đề nghị bổ sung hình thức kết hợp giữa tổ chức cuộc họp trực tiếp và phát phiếu lấy ý kiến của các hộ gia đình.

Dẫn ví dụ từ thực tiễn, đại biểu cho biết, có trường hợp cuộc họp cộng đồng dân cư chưa bảo đảm số lượng người tham gia theo yêu cầu, địa phương cần tiếp tục phát phiếu lấy ý kiến các hộ gia đình để tổng hợp kết quả.

Theo đại biểu, bên cạnh các hình thức họp trực tiếp, trực tuyến, kết hợp trực tiếp với trực tuyến hoặc lấy ý kiến bằng phiếu, cần tính đến trường hợp đã tổ chức cuộc họp trực tiếp nhưng sau đó tiếp tục lấy ý kiến bằng phiếu.

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Khắc Thận đề nghị nghiên cứu bổ sung hình thức kết hợp giữa họp trực tiếp và lấy ý kiến bằng phiếu vào Điều 14, tạo cơ sở pháp lý để địa phương ghi nhận, tổng hợp kết quả Nhân dân bàn và quyết định, tránh khó khăn trong quá trình thực hiện.

Cùng với đó, góp ý về Điều 17 quy định những nội dung Nhân dân tham gia ý kiến trước khi cơ quan có thẩm quyền quyết định, đại biểu đề nghị rà soát nội dung và cách diễn đạt để bảo đảm tính khả thi, phù hợp với thực tiễn quản lý ở cấp xã.

Đại biểu lấy ví dụ về việc lấy ý kiến đối với dự thảo kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Theo đó, cần nghiên cứu sử dụng thuật ngữ phù hợp với thực tiễn xây dựng báo cáo, xác định phương hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội hằng năm của cấp xã, tránh quy định quá cụ thể về tên gọi văn bản dẫn đến khó khăn khi thực hiện.

Đại biểu Nguyễn Khắc Thận cũng đề nghị rà soát toàn diện những nội dung phải lấy ý kiến Nhân dân, bảo đảm thống nhất với pháp luật chuyên ngành, tránh những quy định không còn phù hợp hoặc khó triển khai trong thực tế.

Phát huy vai trò giám sát, làm rõ trách nhiệm thực hiện dân chủ

Một nội dung được đại biểu Nguyễn Khắc Thận quan tâm là việc phát huy vai trò của Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng.

Đại biểu đồng tình với việc tiếp tục kế thừa các quy định về Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng, cho rằng đây là cơ chế giám sát cần thiết đối với những công trình, dự án triển khai tại địa phương.

Theo đại biểu, bên cạnh hoạt động giám sát của chủ đầu tư và các đơn vị liên quan, sự tham gia của cộng đồng dân cư có ý nghĩa quan trọng bởi người dân là những người trực tiếp thụ hưởng công trình sau khi hoàn thành, đồng thời có điều kiện theo dõi sát quá trình thi công.

Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 10

Từ thực tiễn này, đại biểu Nguyễn Khắc Thận đề nghị nghiên cứu mở rộng các trường hợp Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng có quyền kiến nghị đình chỉ, dừng thi công khi phát hiện những vấn đề trong quá trình thực hiện dự án.

Theo đại biểu, quyền kiến nghị này không nên chỉ giới hạn ở một số trường hợp được quy định cụ thể mà cần tính đến cả những trường hợp công trình thi công không bảo đảm chất lượng, không đúng thiết kế hoặc không đáp ứng các yêu cầu về kỹ thuật, mỹ thuật.

Đại biểu cho rằng, khi phát hiện những vấn đề như vậy, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng cũng cần có quyền kiến nghị đình chỉ, dừng thi công để cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý kịp thời.

Đại biểu nhấn mạnh, trong thực tế, người dân rất quan tâm, theo dõi sát chất lượng các công trình tại địa phương, từ việc thực hiện thiết kế đến chất lượng thi công, nhất là những công trình có sự đóng góp của cộng đồng dân cư. Vì vậy, cần phát huy hiệu quả hoạt động giám sát và làm rõ quyền kiến nghị của Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng.

Liên quan đến quy định về hình thức Nhân dân tham gia ý kiến, được đại biểu đề cập tại Điều 18, đại biểu Nguyễn Khắc Thận góp ý về việc tổ chức hội nghị trao đổi, đối thoại giữa Chủ tịch UBND cấp xã với Nhân dân.

Các ĐBQH tỉnh Đồng Tháp tham gia thảo luận tại tổ

Theo đại biểu, nếu quy định tất cả các hội nghị trao đổi, đối thoại với Nhân dân đều do Chủ tịch UBND cấp xã chủ trì thì có thể gây khó khăn trong tổ chức thực hiện, nhất là khi khối lượng công việc của chính quyền cấp xã lớn.

Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định theo hướng Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND cấp xã có thể chủ trì hội nghị, phù hợp với nội dung, tính chất công việc, tạo thuận lợi cho việc tổ chức lấy ý kiến Nhân dân.

Đặc biệt, đại biểu Nguyễn Khắc Thận nhấn mạnh yêu cầu tăng cường trách nhiệm và chế tài trong thực hiện các quy định về dân chủ ở cơ sở.

Theo đại biểu, bên cạnh việc quy định những nội dung phải công khai, lấy ý kiến, bàn bạc với Nhân dân, cần xác định chặt chẽ trách nhiệm của các chủ thể có nghĩa vụ cung cấp thông tin, tổ chức công khai và thực hiện việc lấy ý kiến theo quy định.

Đồng thời, cần nghiên cứu tăng cường chế tài đối với những trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không nghiêm các nội dung bắt buộc phải công khai, lấy ý kiến, bàn bạc với Nhân dân, qua đó bảo đảm các quy định về dân chủ ở cơ sở được thực hiện nghiêm túc trong thực tiễn.

Diệp Anh; ảnh: Khánh Duy