'Liều thuốc' thức tỉnh những năm tháng lầm lỡ

Bài học đắt giá từ thực tế

Sáng một ngày cuối tháng 6, khuôn viên Nhà văn hóa Tổ dân phố My Điền 1, phường Nếnh bỗng chốc đông đúc hơn thường lệ. Người dân từ khắp các ngả đường đổ về, không phải để tham gia một buổi sinh hoạt văn nghệ, mà để chứng kiến phiên tòa xét xử sơ thẩm công khai vụ án hình sự đối với bị cáo La Văn Quang về tội “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”. Đây là một trong hai vụ án ma túy trọng điểm được TAND Khu vực 2 - Bắc Ninh lựa chọn đưa ra xét xử lưu động trong đợt này.

Bị cáo La Văn Quang tại phiên tòa

Đứng trước bục khai báo, bị cáo La Văn Quang (sinh năm 1998, trú tại thôn Cẩm Xuyên, xã Xuân Cẩm) liên tục cúi đầu. Chỉ vì sự ham chơi, buông thả của bản thân, Quang đã biến phòng nghỉ của một nhà nghỉ thành nơi tụ tập, rủ rê và tổ chức cho các cháu nhỏ tuổi vị thành niên sử dụng chất ma túy đá. Đau xót hơn, trong số những người cùng Quang sa chân vào khói thuốc ảo ảnh có cả những em học sinh sinh năm 2011- còn chưa đầy 15 tuổi.

Ngay sau phiên tòa xét xử bị cáo La Văn Quang là phiên tòa xét xử bị cáo Lê Minh Quân (sinh năm 2007) về tội “Tàng trữ trái phép chất ma túy” cũng nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận địa phương. Khi bị bắt giữ, Quân chưa đầy 19 tuổi nhưng đã có hành vi lén lút mua ma túy Ketamine về để tự sử dụng.

Việc đưa hai vụ án liên quan đến tệ nạn ma túy – nguồn cơn của biết bao thảm kịch gia đình ra xét xử lưu động công khai ngay tại địa bàn dân cư đã ngay lập tức thu hút sự chú ý của đông đảo người dân địa phương.

Việc tổ chức phiên tòa lưu động giúp người dân nơi đây tiếp cận trực tiếp với quy trình tố tụng, từ đó hiểu rõ hơn về tính nghiêm minh của pháp luật. Tại phiên tòa xét xử La Văn Quang, đại diện Viện kiểm sát nhân dân đã phân tích rất rõ tính chất nguy hiểm, độc hại của ma túy đối với thế hệ trẻ.

Hành vi tổ chức sử dụng ma túy cho người từ đủ 13 tuổi đến dưới 18 tuổi của bị cáo không chỉ xâm phạm chính sách độc quyền quản lý của Nhà nước mà còn trực tiếp tàn phá tương lai của các em nhỏ.

Bản án 8 năm 8 tháng tù giam dành cho La Văn Quang và mức án nghiêm khắc 3 năm 6 tháng tù giam dành cho Lê Minh Quân là cái giá quá đắt mà các bị cáo phải trả cho những phút giây lầm đường lạc lối. Đứng trước Hội đồng xét xử, cả hai bị cáo đều cúi đầu thành khẩn khai báo, thể hiện sự ăn năn hối cải muộn màng và tha thiết xin được giảm nhẹ hình phạt để sớm trở về làm lại cuộc đời.

Phiên tòa xét xử bị cáo Lê Minh Quân (sinh năm 2007) về tội “Tàng trữ trái phép chất ma túy”

Chứng kiến các bị cáo chỉ bằng tuổi con cháu mình đứng trước bục khai báo, nhiều phụ huynh dự phiên tòa không giấu nổi thương cảm. Sự buông lỏng quản lý giáo dục từ phía gia đình, kết hợp với lối sống buông thả của giới trẻ chính là kẽ hở lớn nhất để "bóng đen" ma túy len lỏi và tàn phá các gia đình.

"Chúng tôi giật mình nhìn lại cách dạy con"

Có mặt tại phiên tòa từ rất sớm, ông Nguyễn Văn Hùng (52 tuổi, người dân sinh sống tại phường Nếnh) chia sẻ với phóng viên Báo Công lý bằng giọng điệu đầy trăn trở: "Bình thường, chúng tôi chỉ nghe về tác hại của ma túy qua báo đài hoặc tivi, thấy nó xa vời lắm. Nhưng hôm nay, tận mắt chứng kiến một thanh niên trẻ tuổi, có vợ và con nhỏ ở nhà, giờ phải đi tù gần 9 năm vì ma túy, tôi thực sự rùng mình. Đáng sợ nhất là các cháu nhỏ bị rủ rê tham gia vào con đường này cũng chỉ bằng tuổi con, tuổi cháu mình ở nhà. Phiên tòa lưu động thế này giống như một hồi chuông cảnh tỉnh gõ thẳng vào tâm lý của những bậc làm cha, làm mẹ như chúng tôi. Về nhà, chắc chắn tôi phải sát sao hơn, nhắc nhở các con tránh xa các tụ điểm phức tạp và bạn bè xấu."

Cùng chung tâm trạng, chị Lê Thị Mai- một công nhân đang làm việc tại khu công nghiệp lân cận cho biết, phiên tòa đã giúp chị hiểu thêm nhiều điều về pháp luật: "Tôi cứ nghĩ thanh niên tụ tập để dùng ma túy với nhau thì chỉ bị phạt hành chính hoặc đi cai nghiện bắt buộc thôi. Đến hôm nay nghe Hội đồng xét xử phân tích, tôi mới biết hành vi rủ rê, cung cấp chỗ ở hay chuẩn bị công cụ cho người khác hút ma túy là phạm tội rất nặng, bị phạt tù nhiều năm. Việc Tòa án xét xử lưu động ngay tại nhà văn hóa như thế này giúp những người lao động không có thời gian như chúng tôi được 'xóa mù' pháp luật một cách trực quan dễ hiểu nhất."

Sự đồng tình, ủng hộ của quần chúng nhân dân chính là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy hiệu quả xã hội to lớn mà những phiên tòa lưu động mang lại. Nó biến những quy định khô khan trong Bộ luật Hình sự trở thành những bài học xương máu, dễ nhớ, dễ cảm và dễ thấm.

Đông đảo người dân tham dự phiên tòa xét xử lưu động

Góc nhìn người “cầm cân nảy mực”

Để hiểu rõ hơn về ý nghĩa và những trăn trở đằng sau việc lựa chọn các vụ án xét xử lưu động, phóng viên Báo Công lý đã có cuộc trao đổi với Thẩm phán Nguyễn Thị Sự – Chủ tọa phiên tòa xét xử vụ án tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Thẩm phán Sự chia sẻ: “Phường Nếnh nói riêng và khu vực lân cận nói chung là nơi có tốc độ đô thị hóa nhanh, tập trung nhiều khu công nghiệp với lượng lao động tự do và người tạm trú rất lớn. Đây cũng là môi trường tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh tệ nạn xã hội, đặc biệt là tội phạm về ma túy.

Trong vụ án của bị cáo La Văn Quang, hành vi phạm tội mang tính chất rất nghiêm trọng khi lôi kéo cả những trẻ em dưới 16 tuổi tham gia. Chúng tôi lựa chọn đưa vụ án này ra xét xử lưu động nhằm mục đích đánh mạnh vào tâm lý răn đe. Pháp luật luôn nghiêm trị những kẻ gieo rắc "cái chết trắng", đặc biệt là những kẻ xâm hại đến sự phát triển lành mạnh của trẻ em.

Thẩm phán Nguyễn Thị Sự - Chủ tọa phiên tòa xét xử vụ án bị cáo La Văn Quang

Theo Thẩm phán Nguyễn Thị Sự, việc tổ chức phiên tòa xét xử lưu động mang lại hiệu quả lớn nhất chính là "phòng ngừa chung". Người dân nhìn thấy bị cáo bị còng tay, nghe thấy những giọt nước mắt hối hận và mức án nghiêm khắc được tuyên. Từ đó, họ tự hình thành cơ chế tự vệ, tránh xa cái xấu. Đối với những đối tượng đang có ý định nhen nhóm phạm tội, phiên tòa chính là lời cảnh báo đanh thép rằng. Bất kỳ hành vi vi phạm pháp luật nào cũng sẽ bị đưa ra ánh sáng và trừng trị nghiêm.

Có thể khẳng định, công tác xét xử lưu động của TAND Khu vực 2 - Bắc Ninh không chỉ hoàn thành nhiệm vụ xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật mà còn thực hiện tốt vai trò là cầu nối tuyên truyền pháp luật đến với nhân dân.

Ma túy vẫn đang là nỗi nhức nhối, thách thức sự bình yên của từng con phố, từng ngôi nhà. Nhưng khi công tác giáo dục, phổ biến pháp luật được thực hiện một cách quyết liệt, gần gũi và đầy tính nhân văn thông qua các phiên tòa lưu động, nhận thức của người dân sẽ được nâng cao. Khi mỗi người dân đều tự ý thức được trách nhiệm của mình, trở thành một "lá chắn" vững chắc, tệ nạn ma túy chắc chắn sẽ bị đẩy lùi, trả lại sự bình yên vốn có cho những xóm làng.

Thu Trang