Liệu phụ nữ châu Phi có cơ hội trở thành Tổng Thư ký Liên hợp quốc?

Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres và Phó Tổng thư ký Amina Mohammed

Nhiệm kỳ của ông António Guterres với tư cách là Tổng thư ký Liên hợp quốc sẽ kết thúc vào tháng 12/2026. Cuộc đua tìm người kế nhiệm diễn ra trong một thế giới đang trải qua những biến động địa chính trị đáng kể. Sự cạnh tranh giữa các siêu cường đang gia tăng. Nền tảng của chủ nghĩa đa phương đang lung lay. Trong ma trận quyền lực và quản trị lấy phương Tây làm trung tâm của Liên hợp quốc, sự mất cân bằng về chủng tộc và giới tính rất nổi bật. Chưa từng có phụ nữ nào lãnh đạo Liên hợp quốc trong suốt 80 năm lịch sử của tổ chức này. Đây là một cuộc đấu tranh giành quyền lực, nơi mà các truyền thống về chủng tộc và chế độ gia trưởng vẫn chưa bị lật đổ. Bất chấp sự trỗi dậy và tiềm năng của các nước đang phát triển, bá quyền của phương Tây vẫn vững chắc.

Châu Phi vẫn chưa thể hiện được sự thống nhất mục tiêu và chiến lược phối hợp có thể giúp định hình một cách quyết định diện mạo của quản trị toàn cầu. Cuộc đua giành chức Tổng thư ký Liên hợp quốc tiếp theo mang đến cho châu Phi cơ hội để thể hiện bản lĩnh lãnh đạo của mình. Châu Phi đã có 2 Tổng thư ký Liên hợp quốc: Ông Boutros Boutros-Ghali (Ai Cập, 1992-1996) và Kofi Annan (Ghana, 1997-2006). Giờ là lúc cần một phụ nữ châu Phi. Việc lựa chọn một phụ nữ châu Phi làm Tổng thư ký Liên hợp quốc tiếp theo sẽ đánh dấu một sự chuyển dịch chiến lược hướng tới sự đại diện và cân bằng về giới và khu vực.

Tiến sĩ Nkosazana Dlamini-Zuma - Chủ tịch nữ đầu tiên của Liên minh châu Phi

Châu Phi không thiếu những nhà lãnh đạo nữ xuất sắc. Chủ tịch nữ đầu tiên của Liên minh châu Phi (AU), Tiến sĩ Nkosazana Dlamini-Zuma, là một biểu tượng truyền cảm hứng về khả năng lãnh đạo mẫu mực của người châu Phi. Sự phát triển và dẫn dắt của bà đối với Chương trình nghị sự 2063, việc điều hành các khuôn khổ hòa bình và an ninh trên khắp châu lục và việc thúc đẩy bình đẳng giới trong AU đã để lại dấu ấn sâu sắc.

Bà Amina Mohammed, hiện là Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc, là một hình mẫu về khả năng lãnh đạo hiệu quả. Sự tập trung cao độ của bà vào các vấn đề của khu vực Nam bán cầu, cùng với thành tích vững chắc trong việc thúc đẩy bình đẳng giới, công lý khí hậu và xây dựng hòa bình, khiến bà trở thành ứng cử viên lý tưởng. Bà hiện là đại diện cấp cao nhất của Nigeria tại Liên hợp quốc và trực tiếp tham gia vào việc thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững.

Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc Amina Mohammed

Còn rất nhiều phụ nữ châu Phi khác có nền tảng vững chắc về quản trị tốt, đàm phán hòa bình và cải cách thể chế, những người cũng sẽ xuất sắc trong vai trò này.

Năm 2026, Liên hợp quốc cuối cùng đã có những bước tiến đáng kể hướng tới bình đẳng giới trong các vị trí lãnh đạo cấp cao. Gần 50% các vị trí lãnh đạo cấp cao của Liên hợp quốc hiện do phụ nữ nắm giữ. Đã đến lúc cần một nữ Tổng Thư ký.

Châu Phi sẽ cần phải giành được sự ủng hộ của các thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc - nhóm P5, những người ra quyết định chủ chốt. Tuy nhiên, trước hết và quan trọng nhất, Liên minh châu Phi phải đạt được sự đồng thuận trên toàn lục địa về một ứng cử viên phù hợp. Một chiến dịch vận động hành lang thống nhất trên toàn lục địa cho một ứng cử viên nữ đáng tin cậy có khả năng sẽ nhận được sự ủng hộ từ các nước đang phát triển.

Lời kêu gọi mạnh mẽ về việc một phụ nữ châu Phi đảm nhiệm vị trí Tổng Thư ký gắn liền với việc thiếu đại diện của các nước đang phát triển trong các cơ quan toàn cầu quan trọng. Việc tái cấu trúc kiến trúc quản trị toàn cầu không phải là một chiến thắng dễ dàng. Đó vừa là một cuộc chạy nước rút vừa là một cuộc chạy marathon. Nó đòi hỏi sự quyết tâm và khéo léo để hướng tới một đích đến được đặt ra bởi la bàn châu Phi và tọa độ của các nước đang phát triển.

Quyền lực toàn cầu đang dịch chuyển. Có một lực hút mạnh mẽ hướng về các nước đang phát triển. Liên minh châu Phi cần tận dụng khoảng trống hiện tại thành một cơ hội tuyệt vời để định vị lại chiến lược.

Việc đoàn kết ủng hộ một ứng cử viên nữ người châu Phi sẽ tạo ra tiếng vang vượt ra ngoài phạm vi Liên hợp quốc, báo hiệu một cam kết trên toàn lục địa về một tiếng nói mạnh mẽ hơn của châu Phi trên sân khấu quản trị toàn cầu và về sự tham gia cấp cao của phụ nữ. Cuộc đua giành chức Tổng thư ký Liên hợp quốc tiếp theo đang nóng lên. Câu hỏi không còn là liệu châu Phi hay phụ nữ châu Phi đã sẵn sàng lãnh đạo hay chưa. Mà là liệu châu Phi có thể hành động một cách rõ ràng, kiên định và đồng bộ để tự đặt mình vào vị trí trung tâm trong cuộc chơi quyền lực toàn cầu hay không.

Nguồn: pretorianews.co.za

Ngự Bình