Liên kết du lịch, mở rộng đầu ra cho sản phẩm OCOP

Những mô hình thành công

Hiện trên cả nước cả nước có 21.028 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, nhiều sản phẩm đã trở thành sản phẩm đặc trưng của địa phương. Chủ tịch Hiệp hội Nước mắm Việt Nam Lê Văn Giang cho biết: Nước mắm truyền thống Phú Quốc có lịch sử hơn 200 năm trở thành nét văn hóa của người dân vùng đảo. “Chất lượng sản phẩm và câu chuyện văn hóa bản địa trong hương vị nước mắm đã thu hút khách du lịch tới đảo Phú Quốc”, ông Giang chia sẻ.

Không chỉ Phú Quốc sản phẩm OCOP mới trở thành tâm điểm thu hút khách mà nhiều địa phương cũng đang áp dụng mô hình này. Tại Hà Nội hiện có 3463 sản phẩm OCOP, trong đó nhiều sản phẩm dịch vụ du lịch làng quê Hồng Vân (xã Hồng Vân) và làng nghề Bát Tràng (xã Bát Tràng) được công nhận sản phẩm OCOP 4 sao đã trở thành điểm thu hút du khách.

Du khách tham quan mua sắm sản phẩm OCOP tại làng nghề Bát Tràng (xã Bát Tràng). Ảnh: Hoài Nam

Chủ tịch UBND xã Bát Tràng Hoàng Tiến Dũng cho biết: Làng gốm sứ Bát Tràng với lịch sử 700 năm tuổi nên du khách đến với làng nghề được tham quan chợ gốm, xưởng gốm truyền thống, bảo tàng gốm và lò bầu cổ, trải nghiệm làm gốm. Thời gian qua, doanh nghiệp du lịch phối hợp với địa phương xây dựng nhiều tour du lịch làng gốm cổ, nhờ đó mỗi năm làng nghề đón từ 200.000- 300.000 lượt khách. “Làng nghề Bát Tràng hiện có 70 sản phẩm OCOP đã trở thành điểm đến của du khách trong nước và quốc tế khi đến Hà Nội”, ông Dũng nói.

Phó Chánh Văn phòng chuyên trách Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới Hà Nội Ngọ Văn Ngôn thông tin: Hiện cả nước hiện có hơn 600 mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn. Trong đó, có hơn 200 sản phẩm OCOP về dịch vụ du lịch cộng đồng và điểm du lịch được công nhận đạt từ 3 sao trở lên thu hút khách du lịch qua đó tạo cơ hội cho các chủ thể OCOP quảng bá, tiêu thụ sản phẩm.

Vẫn còn nhiều việc phải làm

Mặc dù sản phẩm OCOP gắn với vai trò như một “đại sứ du lịch” chuyển tải những câu chuyện mang tính nhân văn của vùng, miền tới du khách, tuy nhiên việc triển khai mô hình du lịch gắn với sản phẩm OCOP vẫn còn nhiều bất cập.

Chia sẻ những khó khăn trong quá trình xây dựng, khai thác loại hình du lịch này, Giám đốc Công ty Saigon Asset Nguyễn Trọng Nghĩa phản ánh, OCOP là sản phẩm đặc thù của từng địa phương, nhưng hiện việc trùng lặp, na ná giống nhau đang khá phổ biến. “Quả bưởi da xanh, xuất phát đầu tiên ở Bến Tre nhưng hiện có địa phương ở miền Trung cũng nhận đây là đặc sản. Điều này khiến doanh nghiệp du lịch khó trả lời câu hỏi quả bưởi da xanh ở miền Trung có thật sự là sản phẩm đặc sản của địa phương này không?”, ông Nghĩa nêu ví dụ.

Du khách tham quan mua sắm sản phẩm OCOP tại xã Quốc Oai. Ảnh: Hoài Nam

Đồng tình với ý kiến này, Giám đốc Công ty CBT Travel Dương Minh Bình thông tin, hiện có tình trạng khi các đơn vị sản xuất sản phẩm OCOP chưa có thương hiệu, sẽ đẩy mạnh hợp tác xây dựng tour với công ty du lịch. Nhưng khi những đơn vị này có thương hiệu lại muốn tách ra tự làm đã phá vỡ việc phát triển bền vững.

Để khắc phục những bất cập này, Chủ tịch Liên chi hội Du lịch Xanh Việt Nam Phùng Quang Thắng đề xuất: Để tạo sự đột phát cho loại hình du lịch này, cơ quan quản lý chương trình OCOP có thể phát triển thêm chương trình mỗi tỉnh thành một sản phẩm du lịch nông nghiệp, nông thôn đặc trưng. Qua đó, giúp các sản phẩm du lịch OCOP của các tỉnh thành không bị trùng lặp, tạo nên sức hút du khách qua thông điệp và câu chuyện truyền thông riêng biệt. “Cơ quan quản lý chương trình OCOP cần chọn lọc kỹ lưỡng để sản phẩm OCOP thật sự là đặc sản mang tính đặc thù, đặc trưng của văn hóa địa phương. Bên cạnh việc đồng hành phát triển nhân rộng sản phẩm OCOP, các cơ sở sản xuất cũng nên chú trọng đến giữ nguyên một số sản phẩm đặc thù, riêng biệt của địa phương đó”, ông Thắng kiến nghị.

Nhằm tạo nền tảng để du lịch cộng đồng Việt Nam phát triển bền vững, chuyên nghiệp từ đó hỗ trợ người dân đưa sản phẩm OCOP thành sản phẩm du lịch địa phương đặc trưng, Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg về Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP.

Theo đó, sản phẩm OCOP phải là sản phẩm đặc sản, đặc sắc, có nguồn gốc và mang đặc trưng của địa phương, được sản xuất theo tiêu chuẩn gắn với các giá trị văn hóa truyền thống, bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội. Một sản phẩm muốn được đánh giá cao phải bảo đảm sự đồng bộ từ khâu đón tiếp, trải nghiệm, vệ sinh môi trường đến khả năng quảng bá, kết nối thị trường và duy trì những giá trị đặc trưng của địa phương trong suốt quá trình khai thác. Sẽ thu hồi chứng nhận đối với sản phẩm OCOP không còn đáp ứng các tiêu chí, qua đó tạo cơ chế giám sát thường xuyên thay vì chỉ đánh giá tại một thời điểm.

Nhìn nhận lợi ích mà Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg mang lại cho doanh nghiệp du lịch cũng như chủ thể OCOP, Chủ tịch Hiệp hội du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình nêu rõ: Những quy định được nêu trong quyết định góp phần nâng cao trách nhiệm của các chủ thể OCOP phát triển sản phẩm, bởi việc giữ vững chất lượng sẽ trở thành yêu cầu xuyên suốt nếu muốn duy trì uy tín và giá trị của thương hiệu OCOP.

“Quyết định của Thủ tướng Chính phủ đã tạo điều kiện để các sản phẩm OCOP địa phương tiếp cận du khách thuận lợi hơn, góp phần nâng cao giá trị nông sản, sản phẩm thủ công và dịch vụ của cộng đồng người dân nông thôn”, ông Bình nhấn mạnh.

Lê Nam