Liên kết để nâng giá trị cà phê, cá nước lạnh Đà Lạt

Không thể phát triển bằng những mắt xích rời rạc

Sáng 15/7, tại phường Langbiang - Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng), gần 50 doanh nghiệp, hợp tác xã tham dự tọa đàm “Giải pháp phát triển kinh tế hợp tác xã bền vững trong lĩnh vực cà phê, cá nước lạnh khu vực Đà Lạt và vùng phụ cận”. Chương trình do Hội Doanh nghiệp Lạc Dương tổ chức, với sự tham gia của đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Lâm Đồng, Liên minh Hợp tác xã tỉnh và Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV).

Ông Nguyễn Hữu Thành - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Lâm Đồng, phát biểu chào mừng.

Tại sự kiện, ông Nguyễn Hữu Thành - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Lâm Đồng, đánh giá cao sáng kiến tổ chức tọa đàm của Hội Doanh nghiệp Lạc Dương. Theo ông, cộng đồng doanh nghiệp đang đứng trước yêu cầu đổi mới phương thức liên kết, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng đầu ra. Vì vậy, tổ chức hội không chỉ làm nhiệm vụ tập hợp hội viên mà còn phải tạo được những kênh kết nối có giá trị.

Thông qua các diễn đàn chuyên đề, doanh nghiệp, hợp tác xã và tổ chức hỗ trợ có điều kiện nhận diện rõ hơn nhu cầu của nhau, tìm kiếm tiếng nói chung và xác định những việc có thể cùng triển khai. Đây cũng là cơ sở để nguồn lực của từng đơn vị được bổ trợ, tạo ra giá trị lớn hơn cho hội viên và đóng góp thiết thực vào sự phát triển kinh tế địa phương.

Trong phần đề dẫn, ông Sử Thanh Hoài - nguyên Bí thư huyện ủy Lạc Dương, Cố vấn Hội Doanh nghiệp Lạc Dương nhấn mạnh sau tọa đàm phải hình thành được những kết quả cụ thể. Nếu các mối liên hệ chỉ dừng lại trong phòng hội thảo, chương trình chưa đạt được ý nghĩa mong muốn.

Ông Sử Thanh Hoài - nguyên Bí thư Huyện ủy Lạc Dương, Cố vấn Hội Doanh nghiệp Lạc Dương, phát biểu đề dẫn.

Theo ông Hoài, ban đầu, tọa đàm dự kiến tập trung vào hai ngành hàng cà phê và cá nước lạnh tại khu vực Đà Lạt. Tuy nhiên, trước sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã, phạm vi kết nối đã được mở rộng ra địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Điều đó cho thấy nhu cầu liên kết, hợp tác trong hai ngành hàng này ngày càng rõ nét, nhất là khi các cơ sở sản xuất phải đáp ứng những yêu cầu cao hơn về tiêu chuẩn, chất lượng và thị trường.

Cà phê trước sức ép chuẩn hóa

Cà phê là ngành hàng có vị trí quan trọng trong cơ cấu nông nghiệp của Lâm Đồng. Lợi thế về điều kiện tự nhiên, vùng nguyên liệu và kinh nghiệm sản xuất tạo nền tảng để địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Tuy nhiên, những lợi thế đó khó chuyển hóa thành giá trị bền vững nếu sản xuất còn phân tán, chất lượng chưa đồng đều và mối liên kết giữa người trồng, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ còn lỏng lẻo.

Theo ông Sử Thanh Hoài, yêu cầu của thị trường đang thay đổi nhanh. Bên cạnh chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp và hợp tác xã phải đáp ứng ngày càng đầy đủ các tiêu chuẩn về vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc, quy trình canh tác, chế biến, môi trường và trách nhiệm xã hội.

Ông Nguyễn Khải – Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Lâm Đồng, trao đổi thông tin.

Đặc biệt, các quy định của thị trường châu Âu liên quan đến chống mất rừng, suy thoái rừng và truy xuất nguồn gốc đang tạo sức ép lớn đối với chuỗi cà phê. Với những cơ sở sản xuất quy mô nhỏ, đây là thách thức không dễ vượt qua khi năng lực quản trị, dữ liệu vùng trồng và khả năng kiểm soát chuỗi còn hạn chế.

Dù vậy, sức ép từ tiêu chuẩn cũng mở ra cơ hội để ngành hàng tái cấu trúc theo hướng bài bản hơn. Khi vùng nguyên liệu được quản lý rõ ràng, quy trình được chuẩn hóa và thông tin được minh bạch, cà phê Lâm Đồng sẽ có thêm điều kiện tiếp cận các thị trường chất lượng cao, nâng giá trị sản phẩm thay vì chỉ dựa vào sản lượng.

Sự tham gia của Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) tại tọa đàm vì vậy được nhiều đại biểu quan tâm. Các chương trình hỗ trợ phát triển cà phê bền vững theo tiêu chuẩn ESG và yêu cầu của thị trường châu Âu có thể bổ sung nguồn lực về kỹ thuật, quản trị chuỗi, truy xuất nguồn gốc và tiếp cận thị trường.

Tuy nhiên, nguồn lực hỗ trợ chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp, hợp tác xã xác định rõ nhu cầu, có đầu mối phối hợp và sẵn sàng thay đổi phương thức sản xuất. Các chủ thể địa phương không thể chờ đợi hỗ trợ theo cách thụ động, mà phải chủ động chuẩn bị năng lực, hoàn thiện quy trình và đáp ứng các điều kiện cần thiết để tham gia.

Cá nước lạnh cần vượt khỏi cách làm manh mún

Cùng với cà phê, cá nước lạnh, đặc biệt là cá tầm, được đánh giá phù hợp với điều kiện khí hậu, nguồn nước và lợi thế sinh thái của Đà Lạt và vùng phụ cận. Đây là sản phẩm có khả năng phát triển theo hướng chất lượng cao, phục vụ thị trường trong nước và những phân khúc có yêu cầu khắt khe hơn.

Ông Phạm Thành Nam – Quản ký dự án tại SNV Việt Nam, chia sẻ thông tin.

Tuy nhiên, tiềm năng của cá nước lạnh sẽ khó được khai thác đầy đủ nếu các cơ sở chỉ tập trung tăng sản lượng. Những điểm nghẽn hiện nay còn nằm ở quy trình nuôi, kiểm soát dư lượng, chế biến, bảo quản, xây dựng thương hiệu và khả năng đáp ứng các đơn hàng lớn, ổn định.

Theo ông Sử Thanh Hoài, cá tầm Lâm Đồng có cơ hội mở rộng thị trường nếu các chủ thể tổ chức lại sản xuất theo chuỗi. Muốn tham gia phân khúc chế biến sâu hoặc cung cấp sản phẩm có tiêu chuẩn cao, doanh nghiệp và hợp tác xã phải liên kết vùng nuôi, thống nhất quy trình, kiểm soát chất lượng và hình thành năng lực chế biến phù hợp.

Đây là bài toán vượt quá khả năng của một cơ sở riêng lẻ. Một hợp tác xã có thể có vùng nuôi, doanh nghiệp khác có năng lực chế biến, trong khi một đơn vị khác nắm giữ thị trường hoặc hệ thống phân phối. Khi được kết nối đúng, những nguồn lực đang phân tán có thể bổ trợ cho nhau, tạo nên chuỗi giá trị hiệu quả hơn.

Tại tọa đàm, ông Nguyễn Khải – Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Lâm Đồng thông tin về định hướng phát triển kinh tế tập thể trong thời gian tới. Ông Phạm Thành Nam – Quản ký dự án tại SNV Việt Nam giới thiệu kế hoạch phát triển dự án cà phê cùng khả năng hỗ trợ về kỹ thuật, tiêu chuẩn bền vững, quản trị chuỗi và tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp, hợp tác xã trong khu vực.

Phần thảo luận chuyên sâu thu hút đông đảo doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia trao đổi xoay quanh phát triển cà phê bền vững gắn với ESG, nâng cao năng lực HTX cà phê, cá nước lạnh, thị trường tiêu thụ, chế biến nâng cao giá trị và liên kết giữa doanh nghiệp, HTX với người sản xuất.

Viên Hữu - Tâm An