Liên đoàn Luật sư kiến nghị tạm dừng hiệu lực quy định Chủ tịch xã xử phạt luật sư tại Nghị định 109/2026

Ngày 7-5, Luật sư-TS Đỗ Ngọc Thịnh, Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam (LĐLS VN) đã ký văn bản gửi Chính phủ và Ủy ban TW Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề nghị xem xét tạm đình chỉ một số điều của Nghị định 109/2026.

Theo đó, qua rà soát và tổng hợp ý kiến của nhiều LS, LĐLS VN nhận thấy một số quy định liên quan đến việc xử lý vi phạm hành chính đối với LS có những nội dung mâu thuẫn, xung đột pháp luật giữa Luật Luật sư với các quy định pháp luật khác.

Cụ thể, chưa có sự nhất quán trong nguyên tắc quản lý hành chính nhà nước, xung đột về thẩm quyền và xung đột quy phạm pháp luật. Khoản 1 Điều 84 Nghị định 109/2026 quy định về việc giao quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã tước Chứng chỉ hành nghề luật sư là xung đột về thẩm quyền theo quy định tại Điều 83 Luật Luật sư.

Liên đoàn Luật sư Việt Nam kiến nghị tạm ngưng hiệu lực quy định Chủ tịch xã được quyền tước chứng chỉ hành nghề Luật sư

Theo Điều 83, Luật LS thì thẩm quyền cấp và thu hồi Chứng chỉ hành nghề LS thuộc về Bộ Tư pháp và sau khi Bộ Tư pháp thu hồi Chứng chỉ hành nghề LS sẽ thông báo cho Liên đoàn Luật sư Việt Nam biết để tiến hành thu hồi Thẻ Luật sư. Quy định này thể hiện sự phối hợp trong công tác quản lý Nhà nước về nghề luật sư và chế độ tự quản về luật sư.

Cạnh đó, tại Điều 9 và Điều 10 Nghị định số 121/2025, Chính phủ đã phân cấp, giao thẩm quyền cấp, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh nhưng chỉ thực hiện trong gần 2 năm từ 1-7-2025 đến ngày 1-3-2027, trong bối cảnh Nhà nước thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, sau đó sẽ tổng kết việc phân cấp giao thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh, thành phố về việc thu hồi Chứng chỉ hành nghề LS.

Theo LĐLS VN, không nên quy định việc tước Chứng chỉ hành nghề luật sư trong Nghị định 109/2026 nữa vì thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư đã được quy định tại Điều 18 Luật Luật sư. Vì vậy, LĐLS VN đề nghị Chính phủ rà soát, xem xét lại nội dung về việc giao thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, Chứng chỉ hành nghề LS.

Vấn đề thứ hai là việc tước quyền sử dụng Chứng chỉ hành nghề LS hoặc giấy phép hành nghề LS dù chỉ 01 tháng cũng là hình thức xử phạt rất nặng đối với LS, vì bị tước Chứng chỉ hành nghề luật sư đồng nghĩa với việc luật sư sẽ bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề LS và xóa tên khỏi danh sách LS theo Điều lệ Liên đoàn.

Do đó, nếu LS bị xử phạt hành chính và bị tước Chứng chỉ hành nghề trong thời hạn dù rất ngắn (chỉ là 01 tháng) thì các chế tài có tính nghiêm khắc của Luật Luật sư và Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam sẽ tự động được áp dụng và luật sư bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề LS, thu Thẻ Luật sư và bị xóa tên.

"Hình thức xử phạt tước quyền sử dụng Chứng chỉ hành nghề LS có thời hạn có tính nghiêm khắc và do vậy, việc áp dụng cần được tiến hành theo thủ tục chặt chẽ, thận trọng hơn"- văn bản nêu.

Vấn đề thứ ba là theo LĐLS VN, quy định trong Nghị định 109/2026 có khả năng phát sinh vướng mắc trong thực tiễn khi thi hành. Bởi lẽ, thực tiễn cho thấy, LS tham gia tư vấn, bảo vệ quyền lợi cho người dân trong các vụ tranh chấp, khiếu nại hành chính liên quan trực tiếp đến các quyết định của chính quyền địa phương về đất đai, xây dựng, môi trường, phòng cháy chữa cháy.

Việc UBND cấp xã là một bên trong tranh chấp, khiếu nại hành chính đồng thời được trao quyền tước chứng chỉ hành nghề luật sư đối với LS là người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho tổ chức, cá nhân có quyền lợi đối lập với UBND cấp xã sẽ tạo tâm lý e ngại và triệt tiêu tính độc lập, khách quan của LS khi bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân là khách hàng yêu cầu luật sư cung cấp dịch vụ pháp lý.

Do đó, LĐLS VN nêu 3 kiến nghị: Thứ nhất, đề nghị Chính phủ xem xét, tạm dừng hiệu lực thi hành quy định tại Điều 8, Điều 12 và khoản 1 Điều 84 Nghị định 109/2026.

Thứ hai, đề nghị Chính phủ tổ chức rà soát lại các hành vi vi phạm hành chính có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung là tước Chứng chỉ hành nghề luật sư thuộc thẩm của Chủ tịch UBND cấp xã được quy định trong Nghị định 109/2026.

Thứ ba, đề nghị Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận thực hiện việc giám sát công tác xây dựng và thi hành pháp luật theo Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị.Ttrong đó có việc xây dựng và thi hành Nghị định 109/2025 góp phần xây dựng đội ngũ luật sư có chất lượng, xây dựng nghề LS ngày càng phát triển để đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.

ĐẶNG LÊ