LHQ thông qua bộ quy tắc toàn cầu đầu tiên cho xe tự hành

Động thái này nhằm thiết lập các yêu cầu an toàn quốc tế đồng nhất, mở đường cho việc triển khai xe tự hành trên quy mô lớn hơn trong tương lai.

Khoang lái một mẫu xe tự hành chạy thử nghiệm ở Nhật Bản. Ảnh: AFP/TTXVN

Từ trước đến nay, những lo ngại về độ an toàn và chi phí phát triển hệ thống thế hệ mới đã kìm hãm sự tiến bộ của ngành công nghiệp xe tự hành. Khi phương tiện tự hành bắt đầu lăn bánh trên đường phố tại nhiều nơi, các hãng xe ngày càng lo ngại rằng việc mỗi quốc gia áp dụng một bộ quy định riêng lẻ có thể khiến phương tiện được phát triển cho thị trường này bị cấm cửa ở thị trường khác.

Nhằm giải quyết nút thắt trên, Diễn đàn Thế giới về Hài hòa các quy định xe cơ giới tại Geneva Ủy ban Kinh tế LHQ về châu Âu (UNECE) đã quyết định ban hành khung pháp lý toàn cầu cho phương tiện trang bị hệ thống lái tự động hoàn toàn (ADS). Khung pháp lý này (không bao gồm các hệ thống hỗ trợ lái xe) được UNECE đánh giá là một cột mốc mang tính quyết định, giúp củng cố niềm tin giữa các chính phủ, ngành công nghiệp và công chúng về độ an toàn của hệ thống tự động.

Theo bộ quy tắc mới, các nhà sản xuất buộc phải đảm bảo quá trình thử nghiệm đáp ứng các tiêu chí độ tin cậy nghiêm ngặt, đồng thời thực hiện các quy trình quản trị an toàn được kiểm toán chặt chẽ trong suốt vòng đời của ADS. Các hãng xe phải cung cấp bằng chứng cho thấy hệ thống của họ không gây ra rủi ro vô lý, bắt buộc phải giám sát hiệu suất liên tục, cũng như ghi lại và lưu trữ các dữ liệu an toàn của phương tiện.

Bộ quy tắc này ra đời trong bối cảnh thị trường đang nóng lên, đặc biệt là sự xuất hiện của "robotaxi" (taxi không người lái được trang bị hệ thống cảm biến). Báo cáo hồi tháng 5 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho thấy số lượng robotaxi tư nhân tại Mỹ và Trung Quốc đã tăng hơn gấp đôi trong năm 2025, đạt 8.000 xe hoạt động trên 24 thành phố lớn. IEA dự báo đến năm 2035, sẽ có từ 700.000 đến 3 triệu robotaxi hoạt động tại 40 đến 80 thành phố lớn trên thế giới.

Việc thông qua khung quy định nhận được sự ủng hộ của tất cả các thị trường ô tô lớn gồm Mỹ, Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và Anh. Thư ký Nhóm công tác về Xe tự động/Tự hành và Xe kết nối (GRVA) thuộc UNECE, ông Francois Guichard bày tỏ tự tin về khả năng triển khai nhanh chóng trên toàn cầu và dự kiến bộ quy tắc sẽ chính thức có hiệu lực vào tháng 1/2027.

Để đảm bảo tính bao quát, bộ quy tắc trên đã được phê chuẩn để lồng ghép vào hai thỏa thuận quốc tế hiện hành của LHQ, gồm Hiệp định năm 1958 và 1998. Những hiệp định này sẽ được tuân thủ bởi các nhóm quốc gia riêng biệt và có phần chồng chéo nhau.

Cụ thể, hơn một nửa trong số 62 quốc gia tham gia Hiệp định năm 1958 đã nhất trí thông qua bộ quy tắc mới, cho phép xe tự hành sản xuất ở một quốc gia thành viên được bán tự do tại các nước khác cùng nhóm mà không cần kiểm định lại.

Trong khi đó, Mỹ, Canada (Ca-na-đa) và Trung Quốc (những nước không thuộc Hiệp định 1958) thuộc nhóm 13 quốc gia bỏ phiếu đồng ý bổ sung bộ quy tắc mơívào Hiệp định năm 1998. Dù phải tuân thủ chung một tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật, hiệp định 1998 không bao gồm điều khoản công nhận lẫn nhau giữa xe tự hành sản xuất tại mỗi quốc gia.

Hương Thủy/Bnews/Vnanet.Vn