LEX – 'người anh em' trong hệ sinh thái Lazada vì sao ngừng dịch vụ giao nhận?

Ngừng mảng dịch vụ giao hàng chặng cuối

Công ty TNHH Giao hàng Flex Speed (hay còn được biết đến với thương hiệu Lazada Express – LEX, thuộc Lazada Logistics) đã có thông báo tới các đối tác trong đó có cả nền tảng thương mại điện tử Lazada vốn là “anh em một nhà” chung Alibaba, cho biết sẽ ngừng mảng hoạch động cung cấp dịch vụ giao hàng chặng cuối (last-mile delivery) trong khoảng thời gian từ ngày 15-31.3.2025. Đây chính là công đoạn vận chuyển hàng từ kho đến tay người tiêu dùng.

Hạ tầng kho bãi của LEX.

Với người tiêu dùng đầu cuối, việc LEX ngừng mảng hoạt động cung cấp dịch vụ giao hàng chặng cuối chẳng khác nào là ngừng hoạt động. Tuy nhiên trên thực tế, LEX sẽ vẫn tiếp tục duy trì hoạt động tại Việt Nam, nhưng chỉ tập trung vào việc cung cấp dịch vụ hoàn thiện đơn hàng (fulfilment) và tối ưu hóa chuỗi cung ứng từ khâu hoàn thiện đơn hàng, điều phối luồng hàng hóa, vận chuyển đường dài, kho bãi… nhằm nâng cao khả năng thích ứng và lợi thế cạnh tranh.

Tính từ thời điểm LEX bắt đầu tham gia thị trường giao nhận hàng thông qua việc tiếp quản phần lớn đơn hàng từ sàn thương mại điện tử Lazada, mảng hoạt động này của LEX tồn tại được khoảng 5 năm.

Được ưu ái dành cho “khẩu phần sư tử” nhưng dần teo tóp

Vào khoảng tháng 8.2021, Lazada đã từng gây phản ứng từ các đối tác giao nhận khi dồn hầu hết đơn hàng - đặc biệt là ở vùng đô thị, trung tâm các thành phố lớn - cho “người nhà” LEX. Khi đó, Lazada chính thức công bố tái cấu trúc bộ phận logistics thành Lazada Logistics, hợp nhất LEL (quản lý đối tác thứ ba) và LEX (giao hàng chặng cuối). Thời điểm này, Lazada tuyên bố đã xử lý được khoảng 85% đơn hàng chặng đầu tại các cơ sở riêng của mình.

Đến năm 2022, khi Lazada công bố ra mắt dịch vụ 3PL, qua đó cho phép LEX thực hiện dịch vụ giao nhận cho cả bên ngoài sàn Lazada, thành ra trực tiếp cạnh tranh thị phần với các đối tác truyền thống, càng gây phản ứng đối với các đối tác vận chuyển (3PL).

Vài năm qua, hệ thống Lazada Logistics được đầu tư khá mạnh và bài bản. Tuy nhiên, thị phần của Lazada trên thị trường thương mại điện tử Việt Nam từ vị trí số 1 đã ngày càng sa sút, và đến nay chỉ còn chiếm chưa tới 3%, kéo theo “khẩu phần sư tử” về giao nhận đã dành cho LEX cũng teo tóp theo. Bên cạnh đó, tỷ trọng đơn hàng 3PL chặng cuối của LEX cũng không đáng kể, không đạt được hiệu quả kinh doanh như mong đợi.

Hầu như nền tảng thương mại điện tử nào cũng hình thành một “doanh nghiệp anh em” hoặc công ty con để đảm nhận việc giao nhận các đơn hàng. Việc này vừa giúp nền tảng thương mại điện tử chủ động được nguồn lực giao nhận, bớt phụ thuộc vào bên thứ ba, mặt khác lại vừa tối ưu được nguồn thu từ phía khách hàng (chi phí giao nhận). Tuy nhiên, không phải việc “đẻ” ra công ty con như vậy lúc nào cũng thành công.

TikiNOW gần như mất hút trên thị trường.

Minh chứng là, Shopee trong khi vẫn duy trì dịch vụ giao nhận của riêng mình là SPX Express (Shopee Express) thì dịch vụ TikiNOW của sàn Tiki gần như không còn hoạt động trong thời gian qua, và giờ đến lượt LEX cũng ngừng dịch vụ giao hàng chặng cuối. Mẫu số chung về nguyên nhân dẫn đến tình trạng của TikiNOW và LEX là thị phần của cả 2 nền tảng thương mại điện tử này bị sụt giảm một cách thê thảm, nguồn thu không đủ bù cho chi phí duy trì, vận hành hệ thống, mạng lưới và đội ngũ.

Có sàn, có chuỗi không ắt sẽ thành công về giao nhận

Việc LEX rút khỏi phân khúc giao nhận đến người dùng đầu cuối không phải là trường hợp đơn lẻ, nhưng cũng không phải là đại diện cho tất cả các trường hợp sàn thương mại điện tử mở thêm nhánh giao nhận trong hệ sinh thái.

Theo phân tích của các chuyên gia, các sàn thương mại điện tử khi mở thêm nhánh giao nhận hàng hóa luôn có lợi thế hơn so với một công ty cung cấp dịch vụ giao nhận thuần túy.

Trước hết vì nhánh giao nhận đã có sẵn đơn hàng, thậm chí dồi dào. Nhánh giao nhận góp phần giúp sàn thương mại điện tử chủ động và giảm bớt sự phục thuộc đối tác thứ ba bên ngoài. Cùng với đó, sàn hoặc công ty mẹ của cả hai sẽ tối ưu hóa chi phí vận hành. Và nếu kiểm soát tốt chất lượng dịch vụ giao hàng, họ còn tiết kiệm được phí dịch vụ, tiết giảm được tỷ lệ hoàn trả hàng gia tăng trải nghiệm, sự hài lòng của khách hàng.

Logistics Toàn Tín bị HĐQT Thế Giới Di Động giải thể.

Ngày nay, các sàn thương mại điện tử như Lazada, Shopee, TikTok Shop có xu hướng là “fulfilment hóa” như các sàn trên thế giới. Mô hình này giúp tối ưu việc vận hành, sử dụng nguồn lực hạ tầng hệ thống kho bãi, vận chuyển, tăng thêm thu nhập từ chi phí thuê của các nhà bán hàng, tạo ra hàng thương hiệu riêng, và cuối cùng là kiểm soát chặt dữ liệu người dùng.

Tuy nhiên đó là những cái “được” về lý thuyết. Còn trên thực tế hoạt động, không ít trường hợp có kết quả vận hành kinh doanh không như ý muốn.

Tháng 5.2024, Hội đồng quản trị của Thế Giới Di Động đã quyết định giải thể công ty con là Logistics Toàn Tín sau 2 năm hoạt động nhằm tối ưu hóa chi phí. Trên phạm vi Việt Nam, Thế Giới Di Động hiện là nhà bán lẻ số 1 về doanh số, thế nhưng nhánh logistics của họ lại không trụ nổi, vì không thể giải được bài toán duy trì khai thác, vận hành như thế nào cho hiệu quả.

Và như đã đề cập, TikiNow, nhánh chuyển phát nhanh của sàn thương mại điện tử Tiki tại các thành phố lớn, cũng đã rơi vào im lặng khi công ty mẹ gần như đã mất hết thị phần tính tới thời điểm hiện tại. Mới nhất đến lượt LEX, phải từ bỏ mảng giao nhận chặng cuối, như một hệ quả tất yếu khi thị phần của Lazada đã suy kiệt đến gần đáy.

Thế Lâm