Lễ hội Đền Hùng 2026: Những 'điểm chạm' mới của di sản

Giỗ Tổ Hùng Vương, Lễ hội Đền Hùng hàng năm là điểm hẹn của hàng triệu người dân hướng về Cội nguồn. Năm nay, trong dòng chảy quen thuộc ấy, lễ hội được tổ chức với nhiều điểm đáng chú ý, từ cách bài trí không gian, tổ chức nghi lễ đến các hoạt động văn hóa đi kèm. Những thay đổi này phần nào cho thấy nỗ lực của ban tổ chức trong việc làm mới trải nghiệm, đồng thời thích ứng với áp lực ngày càng lớn về quy mô và lượng du khách.

Đằng sau mỗi điều chỉnh là những tính toán nhằm dung hòa giữa việc giữ gìn các giá trị truyền thống với yêu cầu tổ chức một lễ hội ngày càng chuyên nghiệp và hiện đại hơn. Khi kỳ vọng của công chúng không ngừng gia tăng, câu chuyện đổi mới các hoạt động lễ hội đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng trong từng chi tiết tổ chức - từ việc nâng cao chất lượng dịch vụ đến cách kể lại câu chuyện di sản sao cho gần gũi hơn với thế hệ trẻ.

Trong bối cảnh đó, phóng viên TheLEADER đã có cuộc trao đổi với ông Phạm Tiến Đạt, Giám đốc Khu di tích lịch sử Đền Hùng, để làm rõ những thay đổi cụ thể và cách ban tổ chức tiếp cận bài toán đổi mới lễ hội năm nay.

Ông Phạm Tiến Đạt, Giám đốc Khu di tích lịch sử Đền Hùng. Ảnh: NVCC

Xin ông cho biết một số thông tin về công tác chuẩn bị tại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng cho Lễ hội Đền Hùng 2026 tới đây?

Ông Phạm Tiến Đạt: Để chuẩn bị phục vụ tốt nhất cho mùa lễ hội năm nay, Khu di tích lịch sử Đền Hùng đã chủ động triển khai công tác chuẩn bị từ rất sớm, với tinh thần trách nhiệm cao, đồng bộ và toàn diện trên tất cả các lĩnh vực.

Về nội dung hoạt động phần Lễ, các nghi lễ truyền thống như Lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng của các cụm xã, phường, Lễ Giỗ Quốc Tổ Lạc Long Quân, Lễ dâng hương Tổ Mẫu Âu Cơ và Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương ngày mùng 10/3 Âm lịch, Khu di tích đã chủ động xây dựng kịch bản chi tiết, xin ý kiến đóng góp của các đơn vị liên quan và báo cáo Ban Tổ chức Giỗ tổ của tỉnh.

Đối với phần Hội, nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch đặc sắc đã được chuẩn bị và có hình thức tổ chức phong phú, hấp dẫn, góp phần tạo không khí vui tươi, lành mạnh, đồng thời quảng bá sâu rộng các giá trị văn hóa vùng Đất Tổ đến với đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Các hoạt động mới của năm nay có thể kể đến là hội trại văn hóa; trình diễn nghệ thuật quần chúng đặc sắc với các loại hình nghệ thuật được tổ chức UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, biểu diễn nhạc cụ truyền thống; tổ chức tour Du lịch đêm Đền Hùng “Linh thiêng nguồn cội”…

Vậy trong cách thức triển khai thì đâu là những điểm mới, thưa ông?

Ông Phạm Tiến Đạt: Trước hết là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, truyền thông số, xây dựng mô hình du lịch thông minh. Đây là một một trong những nhiệm vụ quan trọng được Khu di tích lịch sử Đền Hùng xác định nhằm nâng cao chất lượng phục vụ và trải nghiệm cho du khách.

Hiện nay, Khu di tích đang từng bước triển khai các giải pháp như nâng cấp hệ thống thông tin trên website, fanpage, tăng cường truyền thông số; nghiên cứu ứng dụng bản đồ số, hệ thống chỉ dẫn thông minh để hỗ trợ du khách tra cứu thông tin, định vị các điểm tham quan, dịch vụ trong khu di tích một cách thuận tiện.

Cùng với đó, từng bước hình thành hệ sinh thái thông tin đa kênh, cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời về lịch sử di tích, các hoạt động lễ hội, hướng dẫn tham quan và các dịch vụ hỗ trợ du khách.

Người dân thắp hương trước khi lên đền. Ảnh: Khu Di tích lịch sử Đền Hùng

Khu di tích cũng chú trọng ứng dụng công nghệ trong truyền thông trải nghiệm, thông qua việc sản xuất các video giới thiệu di tích, hình ảnh lễ hội, clip trải nghiệm, phóng sự, livestream các hoạt động phần Lễ và phần Hội… giúp du khách có thể “trải nghiệm từ xa” và tiếp cận thông tin một cách sinh động, hấp dẫn.

Một điểm nhấn quan trọng trong công tác truyền thông số là việc triển khai mô hình “Du lịch thông minh – Một chạm đến Đất Tổ”. Theo đó, Khu di tích đang từng bước ứng dụng bản đồ số trong toàn khu vực, giúp du khách dễ dàng tra cứu vị trí các đền, chùa, tuyến tham quan, bãi đỗ xe, khu dịch vụ…; đồng thời cập nhật thông tin về giao thông, phân luồng, hỗ trợ du khách trong thời gian cao điểm.

Bên cạnh đó, Khu di tích cũng định hướng triển khai hệ thống thuyết minh tự động, mã QR tại các điểm di tích để cung cấp thông tin đa ngôn ngữ, giúp du khách chủ động tìm hiểu về giá trị lịch sử, văn hóa của Đền Hùng một cách sinh động, hiện đại.

Lượng khách về với Lễ hội Đền Hùng thường rất lớn. Vậy Khu di tích cùng với tỉnh Phú Thọ sẽ có những giải pháp gì để vừa đảm bảo tính trang nghiêm của không gian lễ hội vừa hạn chế tình trạng quá tải?

Ông Phạm Tiến Đạt: Lượng du khách về dâng hương tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng trong dịp Giỗ Tổ Hùng Vương, đặc biệt ngày chính lễ 10/3 Âm lịch luôn ở mức rất cao.

Do đó, tỉnh Phú Thọ và Khu di tích đã xây dựng và triển khai các phương án tổng thể, chủ động từ sớm, từ xa nhằm hạn chế tối đa tình trạng quá tải, đảm bảo an toàn và thuận lợi cho nhân dân, du khách.

Đơn cử, trong khu vực Di tích, các tuyến đường lên - xuống núi được bố trí khoa học, có sự điều tiết linh hoạt theo từng khung giờ cao điểm nhằm tránh ùn tắc cục bộ.

Lực lượng tham gia phục vụ lễ hội như công an, quân sự, thanh niên tình nguyện và cán bộ Khu di tích được bố trí thường trực tại các điểm trọng yếu để hướng dẫn, phân luồng, kiểm soát số lượng người lên khu vực hành lễ trong cùng thời điểm; kịp thời điều tiết khi có dấu hiệu quá tải.

Hệ thống biển chỉ dẫn, sơ đồ hướng đi được bố trí rõ ràng, các bãi đỗ xe được bố trí tại các vị trí hợp lí; các điểm dừng nghỉ, nhà vệ sinh, khu dịch vụ trong Khu di tích được phân bổ hợp lý, góp phần giảm áp lực tập trung tại một khu vực.

Ngoài ra, chúng tôi cũng đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích người dân, du khách đi lễ sớm, đi lễ trước và sau ngày chính hội, đồng thời mở rộng không gian tổ chức các hoạt động phần Hội tại nhiều khu vực khác nhau để phân tán dòng khách, giảm áp lực tập trung tại các khu vực đền, chùa trên núi Hùng.

Đền Giếng - Khu di tích lịch sử Đền Hùng. Ảnh: Hoàng Anh

Vậy để tránh nguy cơ thương mại hóa lễ hội, Khu du tích đã có những giải pháp gì?

Ông Phạm Tiến Đạt: Để hạn chế tình trạng thương mại hóa thì chúng tôi tập trung vào việc tổ chức không gian lễ hội khoa học.

Theo đó, không gian hành lễ được bố trí trang nghiêm, hạn chế tối đa các hoạt động thương mại xâm lấn; trong khi đó, các khu vực dịch vụ, ẩm thực, mua sắm được bố trí riêng biệt, tạo sự hài hòa giữa phục vụ nhu cầu của du khách và bảo vệ không gian linh thiêng của Di tích.

Cùng với đó là tăng cường quản lý, quy hoạch hoạt động dịch vụ.

Bạn quản lý Khu di tích lịch sử Đền Hùng đã rà soát, sắp xếp lại toàn bộ các điểm kinh doanh dịch vụ trong khu vực theo hướng quy hoạch tập trung, đúng vị trí quy định, không để tình trạng buôn bán tự phát, hàng rong, lấn chiếm không gian hành lễ.

Các loại hình dịch vụ được kiểm soát về chủng loại, chất lượng và giá cả, đảm bảo phục vụ nhu cầu của du khách nhưng không làm ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm của di tích.

Chú trọng quản lý chặt chẽ, nâng cao chất lượng các loại hình dịch vụ, yêu cầu các cơ sở kinh doanh ký cam kết không tăng giá, không chèo kéo, không kinh doanh phản cảm; tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm, qua đó xây dựng môi trường du lịch văn minh, an toàn, thân thiện.

Cảm ơn ông!

Kiều Mai