Lấy người dân làm chủ thể trong công tác bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy kết luận hội nghị. Ảnh: Thủy Nguyên

Bà Trịnh Thị Thủy, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì Hội nghị. Dự hội nghị có các đại biểu Bộ Quốc phòng; Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam; lãnh đạo Sở Văn hóa Thể thao các tỉnh, thành phố; lãnh đạo Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố; các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu trong cộng đồng các dân tộc thiểu số.

Hội nghị được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 80 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư tới Đại hội các dân tộc thiểu số miền Nam tại Pleiku (19/4/1946 - 19/4/2026), thể hiện tư tưởng lớn của Người về đại đoàn kết toàn dân tộc. Tại hội nghị, các đại biểu tập trung báo cáo, đánh giá toàn diện công tác văn hóa dân tộc trong giai đoạn 2021 - 2025, làm rõ những kết quả nổi bật, những hạn chế và nguyên nhân, qua đó rút ra bài học kinh nghiệm, đồng thời xác định nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2026 - 2030.

Trong giai đoạn 2021- 2025, công tác văn hóa dân tộc nói chung đã đạt được nhiều kết quả rõ rệt: Hệ thống cơ chế, chính sách từng bước được hoàn thiện, các chương trình mục tiêu quốc gia tạo lập nền tảng pháp lý và nguồn lực tương đối đồng bộ; nhiều lễ hội truyền thống được phục dựng; các mô hình văn hóa gắn với phát triển du lịch được hình thành; hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở tiếp tục được củng cố.

Dự án 6 “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì triển khai đã bước đầu đạt được những hiệu quả rõ rệt. Trong giai đoạn 2021 - 2025, các đơn vị đã tổ chức thực hiện hàng chục chương trình nghiên cứu, phục hồi và bảo tồn văn hóa phi vật thể có nguy cơ mai một; xây dựng nhiều mô hình bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tại cơ sở. Các hoạt động được triển khai tại nhiều địa phương như Thái Nguyên, Cao Bằng, Bắc Kạn (cũ), Hòa Bình (cũ), Tuyên Quang, góp phần khôi phục các loại hình nghệ thuật dân gian, nghề thủ công truyền thống và không gian sinh hoạt văn hóa đặc trưng.

Thông qua các chương trình, hàng trăm nghệ nhân, học viên là đồng bào dân tộc thiểu số đã được huy động tham gia; nhiều câu lạc bộ văn hóa dân gian, đội văn nghệ được thành lập và duy trì hoạt động. Các mô hình bước đầu phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo tồn văn hóa, đồng thời tạo điều kiện để các giá trị văn hóa truyền thống được trao truyền cho thế hệ trẻ.

Lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tặng Bằng khen cho các cá nhân tiêu biểu. Ảnh: Thanh Hà

Tại hội nghị, các đại biểu đã thảo luận, khẳng định văn hóa là động lực phát triển, nguồn lực nội sinh quan trọng. Các đại biểu cũng xác định trong bảo tồn và phát huy văn hóa phải lấy cộng đồng làm trung tâm, là chủ thể của bảo tồn và phát triển.

Hướng tới mục tiêu làm cho văn hóa “sống trong đời sống, tạo ra giá trị và nuôi sống được cộng đồng”, các đại biểu cho rằng cần gắn bảo tồn với phát triển kinh tế, du lịch và sinh kế. Cùng với đó cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách, tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao hiệu quả triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia, tạo đột phá phát triển.

Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy đề nghị toàn ngành thống nhất cao về nhận thức và hành động, tập trung triển khai hiệu quả các nhiệm vụ đã đề ra. Trong đó, nhấn mạnh yêu cầu đưa công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số trở thành động lực phát triển, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của quốc gia; đồng thời lấy người dân làm trung tâm, trực tiếp góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào.

Tiết mục biểu diễn mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc tại hội nghị. Ảnh: Thanh Hà

Trong khuôn khổ hội nghị, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tôn vinh, biểu dương: 4 tập thể đã có thành tích tham gia tổ chức sự kiện “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam” 19/4 năm 2026 tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam; 62 cá nhân là già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng dân tộc thiểu số đã có thành tích tiêu biểu trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc tại địa phương.

Nhân dịp này, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã biểu dương 4 cá nhân trong lực lượng vũ trang có thành tích trong công tác phối hợp cùng đồng bào dân tộc thiểu số bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Thủy Nguyên