Lấy kết quả đầu ra, cải thiện đời sống người dân làm thước đo Chương trình mục tiêu quốc gia

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì Hội nghị triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Việc đánh giá kết quả thực hiện chuyển từ cách tiếp cận dựa trên đầu vào sang đánh giá theo kết quả đầu ra; trong đó, tiến độ thực hiện, tỷ lệ giải ngân, hiệu quả sử dụng vốn, mức độ cải thiện thu nhập và chất lượng đời sống của người dân là những tiêu chí chủ yếu để đánh giá kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia.

Đây là yêu cầu của Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng tại Hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến nhằm thúc đẩy triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I: từ năm 2026 đến năm 2030 (Chương trình), diễn ra chiều 6/7, tại Trụ sở Chính phủ.

Ưu tiên giải quyết các nhu cầu thiết yếu của người dân

Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cho biết, ngay sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội về Phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình, các bộ, ngành, địa phương đã khẩn trương vào cuộc triển khai. Theo đó, 15 nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết số 424/NQ-CP của Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 257/2025/QH15 đã hoàn thành trước thời hạn 1 tháng, là chương trình đầu tiên hoàn tất các thủ tục sớm hơn kế hoạch.

Trên cơ sở những kết quả đạt được của việc thực hiện ba chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025, để triển khai hiệu quả Chương trình giai đoạn 2026-2030, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung đôn đốc, hướng dẫn, tổng hợp tình hình thực tế và kịp thời báo cáo với Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo Trung ương những vấn đề phát sinh.

Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Tài chính, các cơ quan liên quan kiểm tra, giám sát, đánh giá việc tổ chức thực hiện, chấn chỉnh những tồn tại, nhất là tình trạng giải ngân vốn đầu tư thấp, đầu tư dàn trải, không đúng mục tiêu, kém hiệu quả; hoàn thiện cơ sở dữ liệu và chế độ báo cáo trực tuyến trên Hệ thống trong giám sát, đánh giá các Chương trình mục tiêu quốc gia theo Quyết định số 25/2025/QĐ-TTg.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương trình Chính phủ ban hành tiêu chí đánh giá, chấm điểm KPI về giải ngân Chương trình mục tiêu quốc gia. Địa phương giải ngân chậm hoặc bộ, ngành xử lý, trả lời chậm phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo.

Phó Thủ tướng giao Bộ Dân tộc và Tôn giáo tập trung hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn trong triển khai hợp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; tiếp tục theo dõi, đôn đốc, bảo đảm các chính sách được thực hiện đúng địa bàn, đúng đối tượng và đáp ứng các nhu cầu cấp thiết của người dân như nước sinh hoạt, sinh kế, giảm nghèo bền vững, bảo tồn bản sắc văn hóa và củng cố quốc phòng, an ninh…

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính khẩn trương hoàn thành việc phân bổ kế hoạch vốn năm 2026; đồng thời, hướng dẫn các địa phương xử lý vướng mắc trong phân bổ, quản lý nguồn vốn, phân định rõ chi thường xuyên địa phương và chi thường xuyên thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia; nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, bảo đảm đúng mục tiêu, đúng đối tượng, đúng nhiệm vụ chi, ưu tiên địa bàn khó khăn và tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành đơn giản hóa hướng dẫn, kịp thời tháo gỡ vướng mắc, tăng cường kiểm tra, giám sát và bảo đảm giải ngân 100% vốn được giao. Trong đó, Bộ Nội vụ hướng dẫn kiện toàn Ban Chỉ đạo các cấp theo hướng thống nhất từ Trung ương đến địa phương.

Đối với địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu khẩn trương ban hành cơ chế, tiêu chí phân bổ vốn năm 2026; đẩy mạnh phân cấp cho cấp xã gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát; bảo đảm sử dụng nguồn lực có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải, ưu tiên giải quyết các nhu cầu thiết yếu của người dân...; huy động hiệu quả các nguồn lực đối ứng, quyết tâm giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng yêu cầu khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo và bộ phận giúp việc theo hướng dẫn của Trung ương, hoàn thành trước ngày 15/7/2026; tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá định kỳ, bảo đảm sử dụng vốn công khai, minh bạch, đúng mục tiêu, đúng đối tượng.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, việc đánh giá kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia sẽ chuyển từ cách tiếp cận dựa trên đầu vào sang đánh giá theo kết quả đầu ra; trong đó, tiến độ thực hiện, tỷ lệ giải ngân, hiệu quả sử dụng vốn, mức độ cải thiện thu nhập, chất lượng đời sống của người dân và tính bền vững của Chương trình sẽ là những tiêu chí chủ yếu để đánh giá kết quả thực hiện.

Cùng với các bộ, ngành, địa phương Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội phối hợp chặt chẽ các cơ quan Trung ương xây dựng kế hoạch cụ thể, hướng dẫn hệ thống Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội ở địa phương tham gia thực hiện Chương trình hiệu quả.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng yêu cầu, Ngân hàng Chính sách xã hội tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, các bộ, ngành và địa phương triển khai hiệu quả tín dụng chính sách nhằm hỗ trợ phát triển sinh kế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng miền núi, khó khăn. Các địa phương quan tâm bổ sung nguồn vốn ủy thác cho Ngân hàng Chính sách xã hội để cùng với nguồn vốn Trung ương mở rộng cho vay, góp phần cải thiện sinh kế, giảm nghèo bền vững.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, việc hỗ trợ tín dụng phải gắn với nhu cầu thực tế, khả năng hoàn trả, hiệu quả sản xuất và mục tiêu giảm nghèo bền vững của người dân.

"Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm"

Trước đó, phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, Chương trình được hình thành trên cơ sở tích hợp 3 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 vào một khuôn khổ thống nhất để giảm chồng chéo về địa lý, đối tượng, chính sách và nguồn lực; đồng thời tinh gọn đầu mối quản lý.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp phát biểu. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Mục tiêu tổng quát của Chương trình nhằm xây dựng nông thôn mới hiện đại, giàu đẹp, bản sắc, bền vững, gắn với đô thị hóa và thích ứng biến đổi khí hậu; phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; thực hiện giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững, bảo đảm bình đẳng giới và an sinh xã hội; phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn, sinh thái, gắn với cơ cấu lại ngành Nông nghiệp để nâng cao thu nhập, chất lượng cuộc sống và thu hẹp chênh lệch phát triển giữa các vùng, miền, nhóm dân cư…

Mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030 phấn đấu: Tăng thu nhập bình quân của người dân nông thôn gấp 2,5-3 lần so với năm 2020, tăng thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số bằng 1/2 bình quân chung của cả nước; tỷ lệ nghèo đa chiều của cả nước duy trì mức giảm 1-1,5%/năm, giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 10%; cả nước có khoảng 65% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó khoảng 10% số xã được công nhận đạt nông thôn mới hiện đại; phấn đấu có 5 tỉnh, thành phố được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.

Chương trình thực hiện trên phạm vi cả nước; ưu tiên các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, an toàn khu, biên giới và hải đảo. Tổng ngân sách nhà nước bố trí cho Chương trình giai đoạn 2026-2030 khoảng 423.000 tỷ đồng, trong đó, ngân sách trung ương là 100.000 tỷ đồng; ngân sách địa phương khoảng 300.000 tỷ đồng; vốn tín dụng chính sách (ngân sách nhà nước cấp) khoảng 23.000 tỷ đồng.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, cơ chế quản lý của Chương trình đẩy mạnh sang phân cấp, phân quyền. Trung ương quản lý mục tiêu, chính sách và giám sát. Địa phương chủ động quyết định tổ chức thực hiện trên nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Bộ tiêu chí Nông thôn mới cũng đang được tổ chức lại thành 10 nhóm tiêu chí (giai đoạn trước là 19 nhóm); chuẩn nghèo cũng đã được điều chỉnh phù hợp hơn với mức sống và khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội. Nguồn lực ưu tiên theo mức độ khó khăn, thực hiện lồng ghép các nguồn và tránh dàn trải, trùng lặp, không huy động quá sức dân.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, có 54 văn bản được ban hành và ban hành theo thẩm quyền; hoàn thành đầy đủ cơ chế chính sách quản lý, hướng dẫn thực hiện, sớm hơn 1 tháng so với tiến độ được Chính phủ giao. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng, tạo điều kiện thuận lợi để các bộ, ngành, địa phương tổ chức triển khai thực hiện Chương trình; kịp thời ban hành Sổ tay hướng dẫn Chương trình để hệ thống hóa các quy định và hỗ trợ các bộ, ngành, địa phương triển khai. Đến tháng 6/2026, đã có 23/34 tỉnh/thành phố thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh.

Tính đến tháng 6/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Tài chính hoàn thành trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ phân bổ, giao 70.000 tỷ đồng kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách trung ương giai đoạn 2026-2030 của Chương trình; đồng thời, đã có văn bản gửi Bộ Tài chính đề nghị báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định phương án phân bổ 9.000 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương thực hiện Chương trình năm 2026 cho các bộ, ngành trung ương và địa phương. Số vốn ngân sách trung ương đã làm thủ tục kéo dài là 17.671,75 tỷ đồng; trong đó, vốn đầu tư công là 6.814,03 tỷ đồng, kinh phí thường xuyên là 10.857,72 tỷ đồng.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì Hội nghị triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành cho biết đã cơ bản hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách và văn bản hướng dẫn; đề nghị địa phương sớm ban hành cơ chế phân bổ vốn, kiện toàn Ban Chỉ đạo, đẩy nhanh giải ngân, tăng cường phân cấp, gắn trách nhiệm với kết quả đầu ra và ưu tiên nguồn lực cho vùng khó khăn.

Phát biểu trực tuyến tại cuộc họp, đại diện lãnh đạo UBND tỉnh Điện Biên, Đồng Nai, Tuyên Quang, Quảng Ninh, Gia Lai, Thanh Hóa, Quảng Trị, Tây Ninh, An Giang... thống nhất với báo cáo của cơ quan thường trực, đồng thời phản ánh một số khó khăn về nguồn lực, giải ngân, cơ chế hướng dẫn và kiến nghị Trung ương sớm phân bổ vốn, hoàn thiện chính sách, đơn giản hóa thủ tục để đẩy nhanh triển khai Chương trình...

Diệp Trương (TTXVN )