Lầu Năm Góc đẩy nhanh dự án vũ khí laser diệt tên lửa hành trình

Vũ khí laser có thể là sát thủ với các mục tiêu trên không.

Theo đó, Lầu Năm Góc đang tăng tốc hoàn thiện Hệ thống vũ khí laser phối hợp (JLWS) với mục tiêu đánh chặn các loại tên lửa hành trình nguy hiểm. Nằm trong dự thảo ngân sách năm tài khóa 2027 của Bộ Quốc phòng, sáng kiến này đánh dấu một nỗ lực nghiêm túc nhất từ trước đến nay nhằm đưa hệ thống phòng thủ tên lửa bằng năng lượng ánh sáng vào hoạt động thực tế, từng bước hiện thực hóa lá chắn phòng không mang tên Vòm Vàng cho nước Mỹ.

Bước nhảy vọt về công suất của vũ khí laser và mạng lưới phòng thủ chiến lược

Hệ thống vũ khí laser JLWS là một thành phần cốt lõi của sáng kiến Vòm Vàng (Golden Dome for America), một cấu trúc phòng thủ nhiều lớp được thiết kế chuyên biệt để chống lại các mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo, tên lửa siêu thanh và tên lửa hành trình nhắm vào lãnh thổ. Các tài liệu nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm và đánh giá vừa được công bố đã mô tả chi tiết chương trình JLWS như một chiến lược trọng tâm để phát triển các nguyên mẫu vũ khí laser ứng dụng vào nhiệm vụ phòng thủ không phận.

Theo tài liệu nghiên cứu của lực lượng Hải quân Mỹ, mục tiêu chính của chương trình là tích hợp các hệ thống laser năng lượng cao thế hệ mới vào những nguyên mẫu chiến đấu thực tế để tiến hành thử nghiệm trong môi trường hàng hải khắc nghiệt.

Hiện tại, Lầu Năm Góc đang theo đuổi một thiết kế kiến trúc laser dạng container di động, có khả năng mở rộng công suất vượt mức 300 kilowatt. Lực lượng Hải quân tuyên bố rằng sáng kiến khoa học và công nghệ JLWS sẽ phát triển một nguyên mẫu vũ khí laser năng lượng cao đóng gói trong container đạt chuẩn trên 300 kilowatt, sẵn sàng cho các bài tập thử nghiệm và đánh giá thực địa.

Mức năng lượng khổng lồ này đánh dấu một sự leo thang đáng kể so với nhiều hệ thống laser chiến thuật đang được triển khai hiện nay, vốn chủ yếu được thiết kế với công suất khiêm tốn để vô hiệu hóa máy bay không người lái hoặc xuồng cao tốc cỡ nhỏ. Tài liệu nhấn mạnh Lầu Năm Góc xem việc đánh chặn tên lửa hành trình là một nhiệm vụ trọng yếu trong tương lai đối với toàn bộ các dự án vũ khí năng lượng định hướng.

Sự cấp bách của dự án được thể hiện vô cùng rõ nét thông qua các mức tài trợ khổng lồ. Ngân sách năm tài khóa 2027 phân bổ hàng trăm triệu USD cho các chương trình phòng thủ tên lửa và vũ khí năng lượng định hướng liên quan đến mạng lưới Vòm Vàng. Cụ thể, bản ngân sách bao gồm 452 triệu USD dành riêng cho việc phát triển, tích hợp và đánh giá hệ thống năng lượng định hướng.

Trong khi đó, các tài liệu nghiên cứu của Hải quân cho thấy sự đầu tư ngày càng tăng vào việc làm chủ các công nghệ liên quan đến JLWS. Lực lượng này cho biết họ sẽ tập trung nguồn lực vào việc tích hợp các nguồn laser năng lượng cao với những hệ thống phụ trợ quan trọng, bao gồm hệ thống chỉ huy kiểm soát, hệ thống quản lý nhiệt, radar theo dõi mục tiêu và hạ tầng cung cấp năng lượng điện.

Lầu Năm Góc dường như đang xây dựng JLWS dựa trên những bài học kinh nghiệm quý giá được rút ra từ các chương trình vũ khí laser trước đó, bao gồm hệ thống HELIOS lắp trên tàu chiến của Hải quân và chương trình tia laser năng lượng cao bảo vệ hỏa lực gián tiếp của lực lượng Lục quân.

Bài toán đánh chặn mục tiêu di động và rào cản khí quyển

Sự thúc đẩy mạnh mẽ này diễn ra sau nhiều thập kỷ chứng kiến các dự án vũ khí laser tiêu tốn hàng tỉ USD rơi vào ngõ cụt hoặc không mang lại tính thực tiễn cao. Kể từ thời Chiến tranh Lạnh, quân đội Mỹ đã nhiều lần nỗ lực phát triển tia laser có khả năng tiêu diệt tên lửa. Các hệ thống sơ khai từng chứng minh rằng tia laser cường độ cao hoàn toàn có thể gây sát thương cho mục tiêu trên không trong các điều kiện được kiểm soát chặt chẽ.

Tuy nhiên, nhiều thiết kế sau đó trở nên quá cồng kềnh, đắt đỏ hoặc gặp vô vàn bất cập trong khâu vận hành, khiến chúng không thể được triển khai rộng rãi trên chiến trường. Giới chức quốc phòng Mỹ hiện nay đặt niềm tin lớn vào những tiến bộ vượt bậc trong công nghệ laser trạng thái rắn, quản lý nhiệt, kiểm soát chùm tia và hệ thống năng lượng mô-đun, tin rằng những yếu tố này có thể biến việc đưa vũ khí laser ra thực chiến thành một quy trình hoàn toàn khả thi.

Dẫu vậy, việc đánh chặn tên lửa hành trình vẫn luôn là một thách thức kỹ thuật cực kỳ hóc búa đối với các kỹ sư vũ khí. Khác với các loại máy bay không người lái di chuyển chậm chạp, tên lửa hành trình bay với tốc độ rất cao, thường áp dụng chiến thuật bay bám sát địa hình và có khả năng đổi hướng cơ động một cách khó lường.

Để tiêu diệt thành công những mục tiêu này, hệ thống vũ khí yêu cầu phải duy trì tiêu điểm chùm tia cực kỳ chính xác vào một vật thể đang di chuyển với tốc độ chóng mặt, giữ nguyên vị trí chiếu tia đủ lâu để gây ra những hư hỏng thảm khốc về mặt cấu trúc cơ khí hoặc tạo ra tình trạng quá tải nhiệt. Một báo cáo của Lầu Năm Góc từng đánh giá độ khó của việc này thông qua nhận định: "Khóa chặt một mục tiêu bay nhanh bằng tia laser mỏng manh cũng giống như việc dùng một cây kim để chặn đứng một mũi tên đang lao tới".

Sự can thiệp của môi trường khí quyển càng làm phức tạp thêm vấn đề kỹ thuật này. Hơi ẩm, bụi bẩn, sự hỗn loạn của luồng không khí và hiện tượng biến dạng nhiệt có thể làm tán xạ hoặc suy yếu đáng kể sức mạnh của chùm tia laser khi di chuyển qua một khoảng cách xa, làm giảm hiệu quả sát thương ngay cả khi hệ thống đang vận hành ở mức công suất cực cao.

Để giải quyết phần nào bài toán linh hoạt trong quá trình triển khai, Lầu Năm Góc đang theo đuổi thiết kế dạng container. Thay vì tích hợp vĩnh viễn các cỗ máy laser khổng lồ, nặng nề vào những con tàu hoặc phương tiện chuyên dụng, kiến trúc container về lý thuyết sẽ cho phép quân đội luân chuyển vũ khí nhanh chóng trên nhiều nền tảng chiến đấu khác nhau với ít yêu cầu sửa đổi cấu trúc thân vỏ nhất có thể.

Ở thời điểm hiện tại, JLWS vẫn đang trong giai đoạn phát triển và chưa phải là một vũ khí hoạt động hoàn chỉnh. Thế nhưng, với quy mô tài trợ khổng lồ, sự tích hợp sâu rộng vào mạng lưới Vòm Vàng và sự chú trọng ngày càng tăng đối với các hệ thống năng lượng định hướng, người ta rất có khả năng sẽ sớm chứng kiến một hệ thống chiến đấu phòng không hoàn thiện ra đời trong thời gian tới.

Bùi Tú