Lào Cai: Xã Nghĩa Đô phát huy bản sắc văn hóa phát triển du lịch cộng đồng

Toàn cảnh Hội nghị giao ban báo chí tháng 8, 9 năm 2026 tỉnh Lào Cai. Ảnh Trần Thắng

Từ câu chuyện tại Hội nghị giao ban báo chí
Điều đáng chú ý trong câu chuyện được chia sẻ không chỉ là những thành quả đã đạt được, mà còn là cách Nghĩa Đô lựa chọn hướng phát triển: không đánh đổi bản sắc văn hóa để lấy tăng trưởng kinh tế, mà phát huy văn hóa như một nguồn lực nội sinh cho phát triển.
Nếu mỗi điểm đến đều mang trong mình một câu chuyện, thì sức hấp dẫn của Nghĩa Đô không nằm ở những công trình đồ sộ hay những dự án quy mô lớn. Sức hấp dẫn ấy được tạo nên từ chính một vùng quê biết trân trọng, gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống để vun đắp tương lai.
Qua những thông tin được chia sẻ tại Hội nghị, có thể thấy Nghĩa Đô đang xây dựng câu chuyện phát triển du lịch từ chính những giá trị vốn có của địa phương.

Ông Dương Đức Huy, Uỷ viên Ban thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận tỉnh uỷ phát biểu và chủ trì Hội nghị. Ảnh Trần Thắng

Nơi văn hóa Tày được gìn giữ trong đời sống
Nghĩa Đô hôm nay vẫn giữ được vẻ đẹp bình dị của một bản làng nơi rẻo cao Tây Bắc, với những cánh đồng trải dài, những cánh rừng cọ xanh mát, hệ thống sông suối, thác nước còn nguyên sơ và không gian sinh thái trong lành.
Nhưng tài nguyên quý giá hơn cả chính là không gian văn hóa của người Tày – cộng đồng chiếm gần 67% dân số xã.
Theo thông tin được lãnh đạo xã Nghĩa Đô chia sẻ tại Hội nghị, địa phương hiện còn hơn 1.300 ngôi nhà sàn truyền thống hiện diện trong đời sống thường nhật. Những làn điệu Then, tiếng đàn tính vẫn vang lên trong các dịp lễ hội; nghề đan lát, nghệ thuật ẩm thực, phong tục, tập quán và nếp sống cộng đồng tiếp tục được người dân gìn giữ.
Đây là những giá trị được hình thành, chắt lọc và trao truyền qua nhiều thế hệ. Vì vậy, đối với Nghĩa Đô, bảo tồn văn hóa không chỉ là gìn giữ những giá trị của quá khứ, mà còn là tạo nền tảng cho tương lai.
Chính những giá trị ấy đang trở thành nguồn tài nguyên đặc sắc để địa phương xây dựng các sản phẩm du lịch mang dấu ấn riêng, tạo nên sức hấp dẫn mà không phải nơi nào cũng có thể hình thành bằng đầu tư vật chất.

Đại biểu phát biểu tại Hội nghị. Ảnh Trần Thắng

Lấy người dân làm chủ thể, lấy văn hóa làm nền tảng
Từ thực tế đó, Đảng bộ và chính quyền xã Nghĩa Đô xác định phát triển du lịch cộng đồng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, hướng tới chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo sinh kế, nâng cao đời sống Nhân dân, đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.
Một trong những điểm nhấn được lãnh đạo xã nhấn mạnh là quan điểm phát triển: lấy người dân làm chủ thể; lấy văn hóa làm nền tảng; lấy tài nguyên thiên nhiên làm không gian phát triển; lấy phát triển xanh và chuyển đổi số làm động lực nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến.
Từ quan điểm đó, Nghĩa Đô tập trung triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như bảo tồn kiến trúc nhà sàn truyền thống, khôi phục và nâng tầm các lễ hội dân gian, phát triển sản phẩm OCOP, gìn giữ nghề thủ công truyền thống, nâng cao chất lượng dịch vụ homestay, xây dựng cảnh quan nông thôn xanh, sạch, đẹp và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, quản trị điểm đến.
Cách làm này cho thấy du lịch cộng đồng ở Nghĩa Đô không được đặt tách rời khỏi đời sống của người dân. Ngược lại, người dân chính là chủ thể trực tiếp tham gia bảo tồn văn hóa, cung cấp dịch vụ và hưởng lợi từ hoạt động du lịch.
Đây cũng là nền tảng để tạo nên sự gắn kết giữa bảo tồn văn hóa – phát triển du lịch – tạo sinh kế – nâng cao đời sống Nhân dân.
Những dấu mốc khẳng định hướng đi đúng
Sự chung sức của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân đã giúp du lịch cộng đồng Nghĩa Đô từng bước tạo dựng thương hiệu và được ghi nhận bằng nhiều dấu mốc đáng chú ý.
Nghĩa Đô được UBND tỉnh công nhận là Điểm du lịch cộng đồng của tỉnh Lào Cai; có cụm 5 homestay đạt Giải thưởng Homestay ASEAN giai đoạn 2023–2025; đồng thời được Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ công nhận nhãn hiệu “Làng du lịch cộng đồng Nghĩa Đô”.
Đáng chú ý, hai di sản của địa phương là “Nghề thủ công truyền thống – Nghề đan lát của người Tày xã Nghĩa Đô” và “Tri thức dân gian chế biến cá nướng, vịt bầu lam và rượu men lá của người Tày” đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Gần đây nhất, Nghĩa Đô vinh dự đạt Giải thưởng Du lịch Việt Nam 2026 ở hạng mục “Làng du lịch cộng đồng hàng đầu năm 2025”.
Những danh hiệu ấy, như chia sẻ của lãnh đạo xã, không chỉ là niềm tự hào của địa phương mà còn là sự khẳng định cho hướng phát triển lấy văn hóa làm nền tảng, lấy cộng đồng làm trung tâm và lấy chất lượng làm thước đo của phát triển bền vững.
Mở rộng không gian phát triển từ lợi thế bản địa
Trong bối cảnh du lịch đang chuyển dịch mạnh sang mô hình du lịch xanh, chuyển đổi số và phát triển bền vững, Nghĩa Đô xác định tiếp tục xây dựng một điểm đến mà ở đó mỗi trải nghiệm mang đậm bản sắc văn hóa, mỗi sản phẩm tạo thêm giá trị cho cộng đồng và mỗi dự án đầu tư góp phần nâng cao chất lượng điểm đến.
Địa phương đang ưu tiên thu hút đầu tư vào những lĩnh vực phù hợp với lợi thế và định hướng phát triển, như khu nghỉ dưỡng sinh thái chất lượng cao gắn với kiến trúc nhà sàn truyền thống và cảnh quan thiên nhiên; du lịch chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng và trải nghiệm đời sống của người dân bản địa. Đây được xác định là những hướng đi có khả năng kéo dài thời gian lưu trú, đồng thời tạo giá trị bền vững cho doanh nghiệp và cộng đồng.
Cùng với thu hút đầu tư, Nghĩa Đô hướng tới hình thành một hệ sinh thái du lịch cộng đồng, trong đó chính quyền giữ vai trò kiến tạo môi trường thuận lợi; doanh nghiệp cung cấp nguồn lực, kinh nghiệm quản trị và thị trường; người dân trực tiếp tham gia cung ứng dịch vụ, bảo tồn văn hóa và cùng hưởng lợi từ sự phát triển.
Đây được xem là hướng tiếp cận phù hợp để du lịch cộng đồng phát triển theo chiều sâu, thay vì chỉ tập trung vào gia tăng số lượng khách.
Hướng tới tiêu chuẩn du lịch cộng đồng ASEAN
Từ những kết quả đạt được, Nghĩa Đô đang đặt ra mục tiêu mới cho giai đoạn 2026–2028: xây dựng mô hình “Làng du lịch cộng đồng đạt Tiêu chuẩn du lịch cộng đồng ASEAN” theo Kế hoạch số 51/KH-UBND ngày 06/02/2026 của UBND tỉnh Lào Cai.
Mục tiêu của địa phương là đưa Nghĩa Đô trở thành điểm đến mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Tày, phát triển theo định hướng xanh, bền vững, thông minh và thân thiện với môi trường.
Từ câu chuyện được chia sẻ tại Hội nghị giao ban báo chí, có thể thấy điều làm nên sức hấp dẫn của Nghĩa Đô không chỉ nằm ở cảnh quan thiên nhiên hay những danh hiệu đã đạt được. Cốt lõi nằm ở việc địa phương đã nhận diện được giá trị của chính mình và lựa chọn cách phát triển dựa trên những giá trị ấy.
Một ngôi nhà sàn, một làn điệu Then, một sản phẩm đan lát, một món ăn truyền thống hay một phong tục cộng đồng, nếu được bảo tồn đúng cách và tổ chức thành sản phẩm du lịch phù hợp, đều có thể trở thành một phần của chuỗi giá trị kinh tế, đồng thời góp phần làm giàu thêm đời sống văn hóa của cộng đồng.
Đó có lẽ cũng là câu chuyện có ý nghĩa rộng hơn mà Nghĩa Đô mang đến Hội nghị giao ban báo chí: phát triển không nhất thiết phải bắt đầu từ những gì mới mẻ; nhiều khi, sức mạnh cho tương lai lại nằm ngay trong những giá trị truyền thống đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Với định hướng lấy văn hóa làm nền tảng, người dân làm chủ thể và phát triển xanh, bền vững làm mục tiêu, Nghĩa Đô đang tiếp tục viết câu chuyện riêng của mình trên hành trình trở thành một điểm đến du lịch cộng đồng có bản sắc, có chất lượng và có sức cạnh tranh; qua đó góp phần đưa những giá trị văn hóa Tày đến gần hơn với du khách và tạo thêm động lực phát triển kinh tế – xã hội tại địa phương.

Trần Thắng