Làng nghề muối hầm hơn 150 tuổi ít ai biết ở Đắk Lắk

Nằm ven đầm Cù Mông (xã Xuân Cảnh, Đắk Lắk), làng nghề muối hầm cổ Tuyết Diêm đã tồn tại hơn 150 năm. Đằng sau những hạt muối trắng tinh khiết là bao nhọc nhằn, vất vả và những giọt mồ hôi của người dân bền bỉ gìn giữ nghề truyền thống qua nhiều thế hệ.

Qua ống kính chân thực của các nhiếp ảnh gia, bức tranh lao động ở làng muối Tuyết Diêm hiện lên đầy sống động, khắc họa rõ sự nhọc nhằn của nghề truyền thống trăm tuổi, đồng thời tôn vinh tinh thần bền bỉ bám nghề của những diêm dân đã dành trọn cuộc đời gắn bó với hạt muối.

Để tạo ra những hạt muối trắng, diêm dân phải phơi mình dưới cái nắng như thiêu đốt suốt 4-5 ngày liên tục. Nắng càng gắt, muối càng nhanh kết tinh, nhưng cũng là lúc sức lực của người làm muối bị bào mòn nhiều nhất.

Diêm dân còng lưng cào muối thành từng luống, sau đó gánh những quang muối nặng trĩu về bãi tập kết. Những tấm lưng sạm nắng, làn da rám màu gió biển và đôi mắt cay xè vì hơi muối bốc lên là hình ảnh quen thuộc của những người gắn bó cả đời với nghề.

Việc thu hoạch muối sống trên cánh đồng chưa phải vất vả nhất, điểm đặc biệt ở làng muối Tuyết Diêm là quy trình trắng đêm bên lò lửa hàng trăm độ C để cho ra dòng muối hầm "huyền thoại". Để ghi lại đầy đủ quy trình làm muối hầm của diêm dân, các nhiếp ảnh gia phải thức từ đêm đến sáng, thử thách sức bền trong nền nhiệt độ cao của hầm nung.

Muối hạt sau khi thu hoạch sẽ được cho vào các chậu đất gốm và nung liên tục trong lò củi 12-24 tiếng tùy theo nhiệt độ nung. Thường công việc hầm muối chỉ bắt đầu từ đêm đến sáng.

Để mẻ muối chín đều, diêm dân phải luôn giữ ngọn lửa cháy ổn định dưới các chậu muối. Khi than củi bên dưới đã rực hồng, họ nhanh tay xúc than phủ ngược lên mặt lò, giúp nhiệt lan tỏa đều từ trên xuống dưới. Dưới ánh đèn neon leo lét, ánh lửa hồng hòa cùng làn khói mặn đặc quánh. Trong không gian hầm hập hơi nóng, những người làm muối luôn tay, luôn chân, mồ hôi thấm đẫm áo.

Dưới đôi bàn tay gầy guộc, sạm đen và hằn đầy vết chai của diêm dân, những hạt muối thô sau nhiều giờ trong lửa đỏ dần vỡ ra, hóa thành những tinh thể trắng mịn, li ti như bông tuyết.

Nguyễn Châu (50 tuổi), một trong những thương lái chuyên thu mua muối hầm tại làng muối Tuyết Diêm, cho biết muối hầm tại đây có vị mặn dịu nhẹ, không chát như muối hột, thơm lành và có thể cất giữ cả năm mà không bị ẩm ướt. Nhờ quy trình chế biến thủ công công phu, giá trị hạt muối hầm bán tại lò dao động 6.000-7.000 đồng/kg, tùy thời điểm.

Nguyễn Phước Hoài (39 tuổi, nhiếp ảnh gia đến từ Gia Lai) chia sẻ rằng một đêm ở hầm muối Tuyết Diêm dường như vắt kiệt sức, anh cảm nhận cái giá phải trả cho từng ký muối hầm là quá lớn so với sức lao động mà diêm dân bỏ ra. Đứng cách sức nóng hàng trăm độ C của lò lửa chỉ vài vài bước chân hòa cùng làn khói, hơi muối đặc quánh, anh phải dùng vải dù bọc hết các trang trang thiết bị để tránh ảnh hưởng.

"Những khoảnh khắc khó khăn, vất vả của diêm dân đã mang lại vẻ đẹp của sự nhẫn nại. Tôi muốn ghi lại những bức ảnh tư liệu về Tuyết Diêm không đơn thuần là nghệ thuật mà còn là giá trị của một làng nghề trăm tuổi đang đối mặt với nguy cơ mai một, khi tại đây giờ chỉ còn lại những diêm dân lớn tuổi, cố bám trụ với nghề của cha ông để lại", nhiếp ảnh gia Hoài bày tỏ.

Ảnh: Nguyễn Phước Hoài

Nguyễn Gia/VTC News