Lần theo dấu vết cuộc gọi lừa đảo: ASEAN hướng tới phối hợp xuyên biên giới

Tại Hội nghị Bộ trưởng Kỹ thuật số Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ sáu, tổ chức tại Hà Nội, Singapore vừa đưa ra đề xuất xây dựng cơ chế truy vết nguồn gốc các cuộc gọi và tin nhắn lừa đảo trong toàn khối. Đây được coi là sáng kiến đầu tiên mang tính khu vực, cho phép các quốc gia ASEAN phối hợp lần theo dấu vết các hoạt động lừa đảo vượt qua biên giới quốc gia và nhiều mạng viễn thông khác nhau.

Bộ trưởng Phát triển Kỹ thuật số và Thông tin Singapore Josephine Teo cho biết, cơ chế này sẽ giúp các nước Đông Nam Á chủ động hơn trong việc xử lý các vụ lừa đảo ngay từ “điểm xuất phát”, thay vì chỉ dừng lại ở khâu ngăn chặn hoặc khắc phục hậu quả đối với nạn nhân.

Cơ chế truy vết là một trong những khuyến nghị quan trọng được nêu trong Hướng dẫn ASEAN về chính sách và thực tiễn tốt trong phòng, chống lừa đảo. Ảnh: The Straits Times

Truy vết ngược dòng các cuộc gọi lừa đảo

Theo bà Josephine Teo, trong bối cảnh các đối tượng lừa đảo ngày càng sử dụng số điện thoại giả mạo, thẻ SIM ẩn danh hoặc hoạt động qua nhiều mạng viễn thông tại các quốc gia khác nhau, việc truy vết nguồn gốc trở thành thách thức lớn đối với các cơ quan chức năng.

Cơ chế mà Singapore đề xuất sẽ cho phép lần theo dấu vết của một cuộc gọi hoặc tin nhắn đáng ngờ ngược trở lại qua các mạng viễn thông liên quan, thông qua hệ thống bản ghi chi tiết cuộc gọi. Những dữ liệu này cung cấp thông tin về lộ trình định tuyến, nhà mạng trung gian và mã nhận diện mạng, từ đó giúp xác định thuê bao hoặc thẻ SIM khởi phát hành vi lừa đảo.

“Đây là cơ chế đòi hỏi sự hợp tác quốc tế chặt chẽ, bởi vấn đề không chỉ liên quan đến các mạng viễn thông tại các nước, mà còn liên quan đến các khu vực khác”, bà Josephine Teo nhấn mạnh.

Singapore khẳng định sẵn sàng chia sẻ thông tin trong trường hợp các cuộc gọi hay tin nhắn lừa đảo bắt nguồn từ nước này, đồng thời kỳ vọng các quốc gia ASEAN sẽ có cách tiếp cận tương tự trên tinh thần hợp tác và có đi có lại.

Cần sự tham gia của toàn bộ hệ sinh thái viễn thông

Cơ chế truy vết là một trong những khuyến nghị quan trọng được nêu trong Hướng dẫn ASEAN về chính sách và thực tiễn tốt trong phòng, chống lừa đảo, văn kiện đã được các Bộ trưởng ASEAN thông qua tại hội nghị.

Theo tài liệu này, quá trình truy vết bắt đầu từ nhà mạng đầu cuối - đơn vị trực tiếp chuyển cuộc gọi hoặc tin nhắn đến nạn nhân. Nhà mạng này sẽ sử dụng các bản ghi sẵn có để lần ngược về nhà mạng trước đó trong chuỗi truyền dẫn, cho đến khi xác định được nguồn gốc ban đầu của cuộc gọi hay tin nhắn lừa đảo.

Sáng kiến được kỳ vọng sẽ giúp các quốc gia trong khu vực xử lý hiệu quả hơn tội phạm công nghệ cao ngay từ nơi phát sinh. Ảnh: OCCRP

Để cơ chế hoạt động hiệu quả, sự tham gia của tất cả các nhà mạng liên quan là điều kiện tiên quyết. “Mỗi nhà cung cấp chỉ nắm giữ dữ liệu kết nối với nhà mạng ở tuyến trên trực tiếp của mình. Vì vậy, nếu thiếu một mắt xích, quá trình truy vết sẽ không thể hoàn chỉnh”, hướng dẫn nêu rõ. Khi càng nhiều quốc gia và nhà mạng tham gia, hiệu quả của hoạt động truy vết xuyên biên giới sẽ càng được nâng cao.

Kinh nghiệm quốc tế và lợi ích lâu dài

Trên thực tế, một số quốc gia như Mỹ, Australia và New Zealand đã triển khai các cơ chế truy vết cuộc gọi lừa đảo trong phạm vi quốc gia, đồng thời duy trì khả năng hợp tác quốc tế khi cần thiết.

Tại Mỹ, hệ thống truy vết được đánh giá là một trong những mô hình toàn diện nhất hiện nay, do một liên minh ngành viễn thông vận hành. Theo quy định, tất cả các nhà mạng tại Mỹ phải phản hồi yêu cầu truy vết trong vòng 24 giờ. Cơ chế này đã giúp Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ xử lý nhiều vụ việc nghiêm trọng, trong đó có trường hợp một đối tượng tiếp thị qua điện thoại bị phát hiện liên quan tới hơn 5 tỷ cuộc gọi tự động bất hợp pháp.

Theo các chuyên gia, nếu được triển khai hiệu quả, cơ chế truy vết chung của ASEAN không chỉ giúp tăng khả năng phát hiện và ngăn chặn lừa đảo, mà còn hỗ trợ các cơ quan chức năng thu thập bằng chứng phục vụ điều tra, xử lý vi phạm, đồng thời nâng cao năng lực phòng ngừa thông qua việc hiểu rõ hơn phương thức hoạt động của các đường dây lừa đảo.

Hồng Nhung