Làn sóng sa thải tại Meta, Microsoft làm dấy lên lo ngại khủng hoảng việc làm do AI

Biểu tượng của Meta. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Theo CNBC, việc Meta Platforms và Microsoft công bố kế hoạch cắt giảm hơn 20.000 nhân sự vừa qua đang làm dấy lên lo ngại rằng cuộc khủng hoảng lao động do AI thúc đẩy có thể đã bắt đầu, thay vì chỉ là nguy cơ trong tương lai xa.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ lớn đồng thời chi hàng trăm tỷ USD để mở rộng hạ tầng AI nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng đối với các dịch vụ AI. Tuy nhiên, chính những công ty này cũng đang tìm cách sử dụng AI để cắt giảm chi phí nhân sự và tăng hiệu quả vận hành. Một phần nguyên nhân khác đến từ việc các doanh nghiệp công nghệ vẫn đang điều chỉnh lại quy mô tuyển dụng sau giai đoạn tuyển ồ ạt trong đại dịch Covid-19.

Theo dữ liệu từ Layoffs.fyi, hơn 92.000 lao động công nghệ đã mất việc từ đầu năm 2026 đến nay, nâng tổng số việc làm bị cắt giảm trong ngành kể từ năm 2020 lên gần 900.000 vị trí.

Ông Anthony Tuggle, chuyên gia huấn luyện lãnh đạo từng làm việc trong lĩnh vực AI, nhận định đây không còn là một đợt điều chỉnh ngắn hạn của thị trường mà là một sự thay đổi mang tính cấu trúc trong cách công việc được tổ chức và vận hành trên nhiều ngành nghề.

Lo ngại về việc AI thay thế lao động gia tăng mạnh kể từ khi OpenAI ra mắt chatbot ChatGPT cuối năm 2022. Nỗi lo này tiếp tục gia tăng trong năm ngoái khi các công cụ Claude của Anthropic cho thấy khả năng thực hiện công việc vốn cần tới cả một bộ phận doanh nghiệp.

Dù vậy, nhiều người lạc quan về công nghệ cho rằng AI chủ yếu sẽ tái định hình công việc thay vì thay thế hoàn toàn con người. Theo lập luận này, các ngành nghề mới sẽ xuất hiện tương tự cách ngành phát triển ứng dụng di động ra đời sau thời kỳ bùng nổ điện thoại thông minh.

Tuy nhiên, nhiều dấu hiệu cho thấy khoảng cách giữa số việc làm mất đi và số việc làm mới được tạo ra đang ngày càng lớn. Một nghiên cứu năm 2026 của Công ty Motion Recruitment cho thấy việc áp dụng AI đang làm chậm tuyển dụng đối với các vị trí công nghệ thông tin phổ thông và cấp đầu vào, trong khi nhu cầu đối với các kỹ sư AI vẫn tăng mạnh. Mức lương trong ngành công nghệ nhìn chung gần như đi ngang so với năm 2025, ngoại trừ một số vị trí chuyên biệt liên quan đến AI.

Trong thông báo gửi nhân viên, Meta cho biết sẽ cắt giảm khoảng 10% lực lượng lao động, tương đương khoảng 8.000 việc làm, bắt đầu từ ngày 20/5. Công ty cũng hủy kế hoạch tuyển mới khoảng 6.000 vị trí còn trống nhằm giúp bù đắp cho các khoản đầu tư lớn đang được triển khai.

Cùng thời điểm đó, Microsoft xác nhận sẽ triển khai chương trình nghỉ việc tự nguyện, lần đầu tiên trong lịch sử 51 năm của tập đoàn phần mềm này. Khoảng 7% nhân sự tại Mỹ đủ điều kiện tham gia chương trình, tương đương khoảng 8.750 lao động.

Làn sóng cắt giảm nhân sự không chỉ diễn ra trong lĩnh vực công nghệ. Nike cũng thông báo sa thải khoảng 1.400 nhân viên, chủ yếu tại bộ phận công nghệ.

Trong khi đó, công ty Snap Inc. cho biết sẽ cắt giảm khoảng 16% lực lượng lao động, tương đương khoảng 1.000 nhân viên, đồng thời đóng hơn 300 vị trí tuyển dụng mở. CEO Evan Spiegel cho biết các cải thiện hiệu suất nhờ AI là một trong những nguyên nhân chính.

Công ty Salesforce trước đó cũng cắt giảm khoảng 4.000 vị trí hỗ trợ khách hàng, trong khi CEO Marc Benioff cho rằng công ty cần ít nhân sự hơn nhờ AI. Tập đoàn Oracle cũng đã sa thải hàng nghìn lao động trong lúc gia tăng đầu tư vào hạ tầng AI.

Theo giới phân tích, xu hướng mới tại Thung lũng Silicon là các công ty khởi nghiệp đạt doanh thu cao với đội ngũ nhân sự rất nhỏ. Một số quỹ đầu tư mạo hiểm cho biết những doanh nghiệp không vận hành theo mô hình tinh gọn này đang gặp khó khăn hơn trong việc gọi vốn.

Ông Zach Bratun-Glennon, đối tác tại quỹ đầu tư Gradient, cho rằng hiện nay một công ty phần mềm với khoảng 50 nhân sự đã có thể tạo ra doanh thu 50 triệu USD, điều trước đây thường đòi hỏi khoảng 250 nhân viên.

Bất chấp làn sóng sa thải, các tập đoàn công nghệ lớn vẫn tiếp tục tăng mạnh chi tiêu cho AI. Dự kiến Alphabet, Microsoft, Meta và Amazon sẽ chi gần 700 tỷ USD trong năm 2026 để mở rộng hạ tầng AI.

Theo khảo sát của nền tảng Glassdoor, mức độ tự tin của nhân viên ngành công nghệ đã giảm mạnh nhất trong số các lĩnh vực kinh tế trong tháng 3 vừa qua. Các chuyên gia cho rằng tốc độ thay đổi quá nhanh đang khiến tâm lý bất an lan rộng trong giới lao động công nghệ.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc