Làn sóng IPO thứ 3 trở lại: Kỳ vọng 'bom tấn' từ VPS, Bách Hóa Xanh và bài toán áp lực thanh khoản

Tín hiệu lạc quan từ cuộc "vượt vũ môn" nâng hạng

Theo báo cáo mới nhất từ Trung tâm Phân tích Chứng khoán BIDV (BSC Research), sau giai đoạn trầm lắng kéo dài hơn 7 năm, hoạt động chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) đang ghi nhận sự hồi sinh mạnh mẽ. Làn sóng thứ 3 này được hỗ trợ bởi các yếu tố vĩ mô thuận lợi: chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nỗ lực cải cách toàn diện của cơ quan quản lý và đặc biệt là thông báo chấp thuận nâng hạng thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam của FTSE Russell dự kiến vào tháng 10/2025.

Lịch sử TTCK Việt Nam từng ghi nhận hai làn sóng IPO lớn. Làn sóng đầu tiên (2007-2009) chứng kiến sự tham gia đa dạng của nhiều nhóm ngành. Làn sóng thứ hai (2017-2018) bùng nổ với tổng giá trị kỷ lục hơn 105.900 tỷ đồng, tập trung chủ yếu vào nhóm Ngân hàng và Bất động sản.

Ở chu kỳ hiện tại (từ 2025), cấu trúc thị trường có sự thay đổi khi khối Doanh nghiệp tư nhân (DNTN) giữ vai trò dẫn dắt. Trong khi đó, nhóm Doanh nghiệp nhà nước (DNNN) gần như vắng bóng kể từ năm 2019 và nhóm Doanh nghiệp FDI vẫn chưa có sự bứt phá đáng kể về số lượng niêm yết mới.

Điểm danh những thương vụ tỷ đô tiềm năng

Năm 2025 được xác định là năm bản lề khi xu hướng IPO tăng nhiệt trở lại. BSC Research chỉ rõ sự dịch chuyển dòng tiền vào các thương vụ lớn, đặc biệt là nhóm Dịch vụ tài chính và Hàng tiêu dùng.

Cụ thể, thị trường đang hướng sự chú ý vào các kế hoạch IPO từ nhóm công ty chứng khoán (CTCK) top đầu như VPS, TechcombankS, VPBankS. Đây là những đơn vị nắm giữ thị phần môi giới lớn hoặc có tiềm lực tài chính mạnh, hứa hẹn tạo ra những "cú hích" về vốn hóa cho nhóm ngành tài chính.

Bên cạnh đó, các lĩnh vực tiềm năng khác cũng ghi nhận sự chuẩn bị kỹ lưỡng cho lộ trình lên sàn. Đáng chú ý là các tên tuổi như Hạ tầng Gelex, Nông nghiệp Hòa Phát hay nhóm bán lẻ thuộc Thế Giới Di Động gồm Bách Hóa Xanh và Điện máy Xanh. Sự góp mặt của các doanh nghiệp đầu ngành này sẽ mang lại nhiều lựa chọn chất lượng (hàng hóa mới) cho giới đầu tư trong giai đoạn 2025 – 2027.

Hiệu ứng "hút thanh khoản": Mặt trái của huy động vốn lớn

Mặc dù mang lại sự sôi động và đa dạng hóa hàng hóa cho thị trường, các chuyên gia phân tích cũng đưa ra cảnh báo về tác động ngắn hạn của các đợt huy động vốn quy mô lớn đối với thanh khoản chung.

Thống kê cho thấy, tổng giá trị thực hiện các hoạt động IPO, tăng vốn (phát hành riêng lẻ, quyền mua) và đấu giá trong năm 2025 đã vượt mốc 148.000 tỷ đồng. Trong đó, hoạt động tăng vốn chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn 106.300 tỷ đồng; hoạt động IPO tại 3 công ty chứng khoán thu hút hơn 35.600 tỷ đồng. Ngoài ra, mảng đấu giá đạt hơn 6.700 tỷ đồng với hai thương vụ lớn tại Hanel và Tổng công ty Đầu tư nước và môi trường Việt Nam (Viwaseen).

BSC Research ước tính, kế hoạch tăng vốn trong tương lai gần sẽ tiếp tục hút thêm khoảng 100.000 tỷ đồng từ thị trường. Điều này tạo ra hiệu ứng "hút thanh khoản" rõ rệt. Dòng tiền một phần bị rút khỏi thị trường thứ cấp để tham gia vào các thương vụ sơ cấp (IPO, phát hành riêng lẻ, thực hiện quyền mua).

Dữ liệu quá khứ chỉ ra rằng, tại các tháng có giá trị huy động lớn, thanh khoản thường tăng cục bộ nhưng sau đó sụt giảm nhanh chóng. Hiện tượng này làm suy yếu đà tăng chung của chỉ số và đẩy nhanh quá trình điều chỉnh của thị trường sau giai đoạn hưng phấn. Do đó, nhà đầu tư cần chuẩn bị kịch bản cho một thị trường có sự phân hóa mạnh, nơi cơ hội từ các thương vụ IPO sẽ song hành cùng những nhịp rung lắc do áp lực chia sẻ dòng tiền.

Khánh Phương