Làm rõ tiêu chí chi ngân sách cho đầu tư phát triển và chi thường xuyên

Phân định rõ chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên

Chiều 22/8, tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận ở hội trường về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Đại biểu Trần Thanh Hà - Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội phát biểu cho ý kiến.

Quan tâm đến quy định về phân định giữa chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên, đại biểu Trần Thanh Hà - Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội cho biết, Điều 40 dự thảo luật cho phép một số nhiệm vụ được chi từ nguồn chi đầu tư phát triển hoặc chi thường xuyên trong trường hợp nguồn đầu tư công chưa được bố trí hoặc bố trí chưa đủ.

Đồng tình với hướng xử lý này vì tạo sự linh hoạt trong điều hành ngân sách, tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ hơn tiêu chí xác định bản chất của khoản chi. Một công việc thuộc chi đầu tư hay chi thường xuyên cần căn cứ vào mục đích sử dụng, việc có tạo lập hoặc làm tăng giá trị tài sản hay không, quy mô, tính chất và thời gian sử dụng.

Thống nhất với quan điểm trên, đại biểu Phan Duy Anh - Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng cho biết, Điều 40 dự thảo luật quy định nhiệm vụ chi có tổng kinh phí thực hiện lớn được bố trí từ chi đầu tư phát triển khác; nhiệm vụ chi có tổng kinh phí thực hiện nhỏ được bố trí từ chi thường xuyên, giao Chính phủ quy định chi tiết.

Đại biểu phân tích, hai tiêu chí "lớn" và "nhỏ" chưa có nội hàm định lượng trong luật. Đây không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật; ranh giới giữa hai nguồn quyết định một nhiệm vụ chi có phải thực hiện trình tự quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư hay không.

“Khi ranh giới chưa rõ, thực tiễn phát sinh xu hướng ưu tiên bố trí từ nguồn chi thường xuyên đối với các nhiệm vụ mang tính chất đầu tư nhằm rút ngắn thủ tục. Xu hướng này làm sai lệch cơ cấu chi ngân sách và ảnh hưởng đến mục tiêu giảm tỷ trọng chi thường xuyên mà Quốc hội đã đề ra”, đại biểu lưu ý.

Do đó, đại biểu đề nghị luật quy định nguyên tắc xác định mức phân định hoặc giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành nghị quyết về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách; giao địa phương xác định mức cụ thể phù hợp với khả năng cân đối. Đồng thời, đề nghị quy định rõ hồ sơ, căn cứ xác định điều kiện nhiệm vụ chưa được bố trí hoặc bố trí chưa đủ từ nguồn chi đầu tư công và bảo đảm văn bản quy định chi tiết có hiệu lực cùng thời điểm với luật.

Nâng cao chất lượng dự toán thu - chi

Báo cáo giải trình, làm rõ các vấn đề mà nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm về dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, đa số các đại biểu ghi nhận, đánh giá cao và thống nhất với việc tích hợp Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công thành Luật Ngân sách nhà nước.

Qua tổng hợp, Bộ Tài chính ghi nhận có 10 nhóm vấn đề được các đại biểu quan tâm: tích hợp kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn; phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực và trách nhiệm giải trình; thẩm quyền của Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Thường trực Hội đồng nhân dân, Chính phủ và Ủy ban nhân dân; lập dự toán thu, chi ngân sách nhà nước bảo đảm sát thực tế; sử dụng số tăng thu trong quá trình điều hành ngân sách linh hoạt, hiệu quả.

Thu hồi và xử lý nguồn chuyển nguồn; linh hoạt trong sử dụng dự phòng ngân sách và quỹ dự trữ tài chính; phân định chi đầu tư công, chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên; đánh giá hiệu quả đầu tư công và trách nhiệm của người quyết định đầu tư; quản lý mức vay, chi và giới hạn vay của địa phương.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu giải trình.

Làm rõ các nội dung mà đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Bộ Tài chính giải trình:

Thứ nhất, về hợp nhất kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn. Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, đây chính là một trong những nội dung cốt lõi của dự án Luật tích hợp. Nội dung này đã được xử lý trong dự thảo và quy định riêng tại Chương IV, với các quy định về tích hợp kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn.

Thứ hai, về bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương, tính tự chủ của ngân sách địa phương và phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình.

Dự thảo kế thừa các quy định về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi của các cấp ngân sách. Đồng thời, dự thảo bổ sung các nguyên tắc khi ban hành chính sách, chế độ phải đánh giá đầy đủ tác động đến nguồn lực và phù hợp với khả năng cân đối của từng cấp.

Thứ ba, về rà soát các quy định của Luật nhằm nâng cao chất lượng lập dự toán. Bộ trưởng nhấn mạnh, đối với cả dự toán thu và dự toán chi, dự thảo đã quy định cụ thể nhằm bảo đảm dự toán sát thực tế, tránh tình trạng dự toán thu, chi không xác định rõ.

Thứ tư, về thể chế hóa yêu cầu đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của đầu tư công. Theo tinh thần dự thảo, Bộ Tài chính tiếp tục bổ sung các quy định về đầu tư công nhằm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và cụ thể hóa yêu cầu đánh giá hiệu quả đầu tư trong toàn bộ các khâu thực hiện dự án đầu tư công. Việc đánh giá được thực hiện từ khâu chuẩn bị, phân bổ, đấu thầu, tổ chức triển khai đến quyết toán dự án.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định, Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định để bảo đảm việc điều hành ngân sách được thực hiện linh hoạt, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng phát biểu kết luận phiên thảo luận.

Phát biểu kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nêu rõ, qua thảo luận tại tổ và hội trường, các đại biểu tập trung cho ý kiến vào một số nhóm vấn đề chính:

Về việc hợp nhất, các đại biểu nhấn mạnh việc hợp nhất phải thực chất, khắc phục được sự giao thoa, chồng chéo giữa quy trình ngân sách và đầu tư công, cắt giảm thủ tục, gắn kế hoạch tài chính 5 năm với kế hoạch đầu tư công trung hạn, kế hoạch đầu tư công hằng năm với dự toán ngân sách hằng năm; đồng thời rà soát hợp lý ranh giới giữa chi đầu tư và chi thường xuyên.

Về phân cấp, phân quyền, đại biểu đề nghị phân định rõ thẩm quyền của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Hội đồng Nhân dân và Ủy ban Nhân dân các cấp. Phân cấp phải gắn với nguồn lực, trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm tra, giám sát.

Về cơ chế điều hành ngân sách, các ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát để vừa tăng tính chủ động trong điều hành, vừa bảo đảm kỷ luật, kỷ cương và an toàn tài chính, khắc phục tình trạng chuyển nguồn lớn, kéo dài.

Về hiệu quả sử dụng ngân sách và đầu tư công, đại biểu Quốc hội đề nghị tăng cường quản lý theo mục tiêu, kết quả đầu ra và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Đối với đầu tư công, cần đánh giá trong toàn bộ quá trình từ chuẩn bị, thực hiện đến sau đầu tư, gắn với tiến độ, chất lượng, hiệu quả và trách nhiệm. Đối với chi thường xuyên, cần gắn việc phân bổ và sử dụng ngân sách với kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Các ý kiến của đại biểu Quốc hội tại tổ và tại hội trường sẽ được tổng hợp trong báo cáo chung; trên cơ sở đó, đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội rà soát, nghiên cứu đầy đủ ý kiến của các đại biểu Quốc hội, xây dựng báo cáo tiếp thu, giải trình trong hồ sơ dự án Luật hoàn chỉnh.Chính phủ chỉ đạo tiếp tục rà soát, đánh giá tác động, hoàn thiện đầy đủ hồ sơ dự án Luật theo quy định để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.

Hoàng Hòa