Làm giàu bản sắc văn hóa, con người Bắc Ninh - Kinh Bắc

Tôn vinh giá trị di sản

Ngay sau khi Nghị quyết 80 được ban hành, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh đã tổ chức học tập quán triệt; chủ động tham mưu xây dựng các văn bản, chương trình, kế hoạch nhằm sớm đưa Nghị quyết vào cuộc sống. Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa ghi dấu ấn đậm nét với hàng loạt di tích được hỗ trợ tu bổ, tôn tạo. Tỉnh hoàn thiện nhiều hồ sơ xếp hạng di tích cấp tỉnh và cấp quốc gia, đồng thời tiếp tục triển khai kiểm kê, lập hồ sơ di sản.

Chương trình nghệ thuật đặc sắc "Tinh hoa di sản - Ngàn năm tỏa rạng" tại Festival "Về miền di sản Bắc Ninh - 2026". Ảnh: Tường Vi.

Đặc biệt, việc liên tục bổ sung thêm các di sản được ghi danh ở tầm quốc gia và quốc tế đã khẳng định giá trị và sức sống của văn hóa Bắc Ninh. Đến nay, toàn tỉnh có 1.451 di tích được xếp hạng, 25 bảo vật quốc gia, 33 di sản được đưa vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Trong đó, nổi bật là 8 di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được UNESCO ghi danh.

Vừa qua, Festival "Về miền di sản Bắc Ninh - 2026" được tổ chức thành công với chuỗi hơn 30 hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch đặc sắc, góp phần tôn vinh giá trị tiêu biểu của di sản văn hóa. Qua sự kiện này cho thấy sự đổi mới về tư duy, tầm nhìn chiến lược, chuyên nghiệp trong phát triển văn hóa của tỉnh. Thành công của festival đã khẳng định di sản văn hóa Bắc Ninh đang từng bước tạo nên giá trị mới thông qua việc kích hoạt khai thác để trở thành sản phẩm văn hóa, sản phẩm du lịch, sản phẩm trải nghiệm...

Một điểm đáng chú ý là sự gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa văn hóa và du lịch. Gần đây, Bắc Ninh tích cực mở rộng liên kết vùng, hợp tác với các địa phương, doanh nghiệp trong nước và quốc tế để xây dựng sản phẩm mới, đa dạng hóa trải nghiệm cho du khách. Trong quý I/2026, du lịch Bắc Ninh tăng trưởng ấn tượng. Toàn tỉnh đón khoảng 2,21 triệu lượt khách, tăng 28% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó khách quốc tế đạt khoảng 132.000 lượt. Tổng doanh thu du lịch đạt 2.000 tỷ đồng, công suất sử dụng phòng lưu trú bình quân đạt từ 60 - 65%.

Bắt nhịp xu thế chuyển đổi số, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tích cực ứng dụng công nghệ vào bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Các nền tảng truyền thông số, hệ thống du lịch thông minh, số hóa điểm đến… đang dần hoàn thiện. Hoạt động quảng bá văn hóa, xúc tiến du lịch được đổi mới mạnh mẽ, kết hợp giữa phương thức truyền thống và nền tảng số; mở rộng truyền thông trên các kênh báo chí Trung ương, địa phương, mạng xã hội, từ các ấn phẩm, sách báo, tờ rơi đến video clip. Nhờ đó, hình ảnh Bắc Ninh ngày càng lan tỏa, tiếp cận đa dạng công chúng trong nước và quốc tế.

Đưa Nghị quyết 80 vào cuộc sống là một quá trình lâu dài, cần sự kiên trì và tinh thần đổi mới, sáng tạo. Bà Bùi Thị Thu Thủy, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, giai đoạn sắp tới, ngành tập trung tham mưu hoàn thiện dự thảo Nghị quyết của tỉnh về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Trong đó, mục tiêu trọng tâm là nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân, thu hẹp khoảng cách về hưởng thụ văn hóa giữa các địa phương, khu vực. Xây dựng môi trường văn hóa từ gia đình, khu dân cư, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, địa phương. Bảo tồn và phát huy hiệu quả các di sản văn hóa, tạo ra nhiều sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng, hấp dẫn, chất lượng cao, mang đậm bản sắc Bắc Ninh và phù hợp với xu thế thời đại...

Định hướng mới

Ra đời trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới, Nghị quyết 80 trở thành "kim chỉ nam" định hướng hành động, mở ra cơ hội để các địa phương định vị lại vai trò của văn hóa. Quán triệt tinh thần đó, Bắc Ninh đang tập trung đầu tư nguồn lực, từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý để văn hóa thực sự là nền tảng tinh thần vững chắc, trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển nhanh, bền vững, sớm đưa Bắc Ninh trở thành một trong những trung tâm văn hóa du lịch lớn của cả nước.

Trình diễn quảng bá di sản hát then tại hội nghị xúc tiến điểm đến du lịch Bắc Ninh năm 2026.

Xuyên suốt Nghị quyết 80 là quan điểm phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện nhân cách của con người trong kỷ nguyên mới và xây dựng con người để phát triển văn hóa. Như vậy, con người được đặt vào vị trí trung tâm, vừa là chủ thể thụ hưởng văn hóa, vừa yêu cầu có năng lực đối thoại, sáng tạo và hội nhập văn hóa. Quan điểm này đặt ra yêu cầu và cơ hội để xây dựng con người Bắc Ninh phát triển toàn diện, có nhân cách, bản lĩnh, trí tuệ và có trách nhiệm công dân. Khi mỗi người dân trở thành một "tế bào văn hóa", biết gìn giữ và làm giàu bản sắc cũng là lúc "sức mạnh mềm" văn hóa được khơi dậy và phát huy.

Tư vấn, góp ý vào nhiệm vụ phát triển văn hóa, con người Bắc Ninh trong giai đoạn mới, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trương Đại Lượng, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Văn hóa Hà Nội nhấn mạnh: Bắc Ninh là tỉnh công nghiệp phát triển mạnh, thu hút số lượng lớn lao động từ nhiều vùng miền đến sinh sống, làm việc và mang theo những nét văn hóa khác nhau. Vì vậy, cần chú trọng xây dựng đời sống văn hóa tại các khu công nghiệp, khu đô thị mới và khu dân cư có đông công nhân; xác định cách thức nhận diện văn hóa Bắc Ninh trong những không gian cư trú đa dạng.

Dưới góc nhìn của người gắn bó với văn nghệ dân gian, nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Khải cho rằng bản sắc văn hóa Việt Nam được kết tinh sâu sắc trong văn hóa làng xã - một mô hình xã hội đặc thù hiếm thấy trên thế giới. Bởi vậy, việc phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết 80 càng đòi hỏi phải coi trọng bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống từ cơ sở. Phát triển văn hóa không thể tách rời việc bảo vệ, gìn giữ đình, đền, chùa, miếu, cổng làng, văn chỉ, nhà thờ họ - những thiết chế văn hóa gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng. Bên cạnh đó phải không ngừng "gạn đục khơi trong", phát huy giá trị văn hóa bản địa, đồng thời tiếp thu giá trị văn hóa mới của nhân loại để làm giàu kho tàng văn hóa quê hương.

Thanh Lâm