Lâm Đồng hướng tới trở thành trung tâm công nghiệp nhôm quốc gia

Công ty Nhôm Đăk Nông – TKV (xã Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng) thực hiện khai thác, chế biến alumin – nguyên liệu quan trọng phục vụ ngành công nghiệp nhôm.

Qua đánh giá của cơ quan chức năng, Việt Nam hiện sở hữu khoảng 5,8 tỷ tấn tài nguyên bô xít, tập trung chủ yếu tại khu vực Tây Nguyên, trong đó có Lâm Đồng. Đây là nguồn lực quan trọng để phát triển ngành công nghiệp alumin, nhôm và các sản phẩm chế biến sâu có giá trị gia tăng cao. Việc hình thành các cơ sở sản xuất nhôm kim loại gắn liền với vùng nguyên liệu không chỉ giúp nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên mà còn tạo điều kiện phát triển các ngành công nghiệp sử dụng nhôm trong nước.

Theo Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), thực tiễn triển khai các dự án thí điểm các Tổ hợp khai thác bô xít – sản xuất alumin Tân Rai và Nhân Cơ tại Lâm Đồng qua nhiều năm đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước, mang lại hiệu quả thiết thực về kinh tế - xã hội, đồng thời bảo đảm quốc phòng - an ninh khu vực Tây Nguyên.

Theo thống kê, lũy kế từ khi đi vào vận hành đến hết tháng 6/2026, các tổ hợp đã sản xuất gần 15 triệu tấn alumin quy đổi, sản phẩm đảm bảo chất lượng và được xuất khẩu đi các thị trường như Trung Đông, Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản,…Các dự án đã nộp ngân sách ước đạt 13,85 nghìn tỷ đồng, tạo việc làm trực tiếp cho trên 2.500 lao động, chủ yếu là người dân địa phương và hỗ trợ an sinh xã hội trên 550 tỷ đồng.

Một bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện chuỗi chế biến sâu bô xít - alumin - nhôm tại Việt Nam là việc đưa Nhà máy điện phân nhôm Đắk Nông vào hoạt động. Ngày 26/7/2026, tại Khu công nghiệp Nhân Cơ (xã Nhân Cơ), UBND tỉnh Lâm Đồng đã phối hợp với Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân tổ chức công bố sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam. Dự án do Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân làm chủ đầu tư với tổng vốn gần 28.000 tỷ đồng và được triển khai trên diện tích 128ha. Dự án đã hoàn thành phân kỳ 1 và đi vào sản xuất với công suất 150.000 tấn nhôm/năm. Dự kiến, phân kỳ 2 với tổng công suất 300.000 tấn/năm sẽ đi vào vận hành vào quý IV /2026 và phân kỳ 3 với tổng công suất 450.000 tấn/năm sẽ hoàn thành vào quý I/2027.

Theo ông Trần Hồng Quân, Giám đốc Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân, dự án điện phân nhôm Đắk Nông đóng vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lâm Đồng và khu vực Tây Nguyên. Dự án góp phần tích cực thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số” của tỉnh, đóng góp quan trọng vào ngân sách nhà nước, tạo việc làm cho khoảng 3.500 lao động địa phương, đồng thời tăng cường tính chủ động đáp ứng nhu cầu nhôm kim loại của nền kinh tế, cải thiện cán cân thương mại (giảm nhập khẩu nhôm bình quân khoảng 1,5 tỷ USD/năm), tạo sức lan tỏa trong thu hút đầu tư, thúc đẩy hình thành ngành công nghiệp phụ trợ sau nhôm và chuyển dịch cơ cấu kinh tế Lâm Đồng theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Nhà máy tuyển quặng bô xít phục vụ sản xuất alumin của Công ty Nhôm Đăk Nông – TKV (xã Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng).

Theo định hướng phát triển lĩnh vực bô xít- alumin – nhôm của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) tại khu vực Tây Nguyên đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 bao gồm việc mở rộng Tổ hợp khai thác bô xít – sản xuất alumin Tân Rai và Nhân Cơ nâng lên khoảng 2,0 triệu tấn alumin/năm/tổ hợp; đầu tư Tổ hợp bô xít – alumin Đăk Nông 2 công suất khoảng 2,0 triệu tấn alumin/năm; đầu tư Nhà máy điện phân nhôm tại Lâm Đồng công suất từ 0,5 – 1,0 triệu tấn nhôm/năm, phấn đấu sản xuất tấn nhôm thỏi đầu tiên vào năm 2030, góp phần xây dựng Lâm Đồng thành trung tâm công nghiệp nhôm quốc gia.

Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển trung tâm công nghiệp nhôm quốc gia, tỉnh Lâm Đồng đang từng bước mở rộng không gian phát triển công nghiệp, gắn các dự án chế biến alumin, luyện nhôm với quy hoạch khu công nghiệp, nguồn năng lượng và hạ tầng vận chuyển. UBND tỉnh Lâm Đồng đã chấp thuận chủ trương đồng thời chấp thuận nhà đầu tư cho Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đối với dự án mở rộng, nâng công suất Nhà máy alumin Nhân Cơ và Tổ hợp bô xít- nhôm Lâm Đồng (mỗi dự án có công suất 1,2 triệu tấn alumin/năm) với mục tiêu đưa các dự án vào hoạt động năm 2030.

Cùng với mở rộng năng lực sản xuất, tỉnh chú trọng quy hoạch quỹ đất phát triển công nghiệp và bảo đảm nguồn điện phục vụ các tổ hợp luyện nhôm. Theo Quyết định số 2786/QĐ-UBND ngày 6/6/2026, UBND tỉnh đã phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, bổ sung quy hoạch 2 khu công nghiệp có tổ hợp điện phân nhôm, gồm: Khu công nghiệp Vĩnh Hảo và Khu công nghiệp Vĩnh Hảo 2. Đồng thời, địa phương đã đề nghị Bộ Công Thương bổ sung vào Quy hoạch điện VIII điều chỉnh Dự án nhiệt điện than thuộc xã Vĩnh Hảo có công suất 1.980 MW nhằm bảo đảm nguồn điện ổn định cho sản xuất nhôm.

Tuy nhiên, để các dự án trọng điểm triển khai đúng tiến độ và nâng cao năng lực cạnh tranh, các bên liên quan đang kiến nghị các cấp thẩm quyền sớm tháo gỡ khó khăn về cơ chế tài chính đất đai sau khai thác (hoàn thổ, bàn giao sớm đất cho địa phương và hoàn trả kinh phí bồi thường giải phóng mặt bằng), cơ chế về năng lượng - giá điện cho sản xuất nhôm, đầu tư đồng bộ hạ tầng logistics, cảng biển, đường sắt, cũng như chính sách thu xếp nguồn vốn đầu tư dài hạn. Việc tháo gỡ đồng bộ các "nút thắt" này sẽ tạo động lực mạnh mẽ để Lâm Đồng phát triển thành công trung tâm công nghiệp nhôm quốc gia, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế của Tây Nguyên và cả nước.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Lâm Đồng, tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phối hợp chặt chẽ với Trung ương để tháo gỡ kịp thời khó khăn; tập trung đầu tư hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối, hệ thống logistics và bảo đảm nguồn điện an toàn, ổn định. Đồng thời, địa phương sẽ thúc đẩy liên kết với các viện nghiên cứu, trường đại học để đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật cao, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất nhằm thu hút các nhà đầu tư vệ tinh đến xây dựng hệ sinh thái công nghiệp sau nhôm ngay tại địa phương.

Nhà máy điện phân nhôm Đắk Nông tại Khu công nghiệp Nhân Cơ (xã Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng), góp phần hoàn thiện chuỗi chế biến sâu bô xít - alumin - nhôm tại Việt Nam.

Với lợi thế về tài nguyên bô xít cùng định hướng phát triển đồng bộ từ khai thác, chế biến đến sản xuất nhôm kim loại và các sản phẩm sau nhôm, Lâm Đồng đang tạo nền tảng để hình thành một trung tâm công nghiệp nhôm quy mô lớn. Việc tháo gỡ các điểm nghẽn về năng lượng, vốn và hạ tầng sẽ có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ các dự án, góp phần nâng cao giá trị tài nguyên, giải quyết việc làm và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương nhanh và bền vững.

Bài và ảnh: Nguyễn Huy Thành/TTXVN