Làm đẹp bằng AI cũng đắt đỏ

Chi tiền để được “cá nhân hóa”

Để phục vụ nhu cầu rèn luyện tại nhà, cách đây không lâu, chị Ngọc Mai (phường Tân Hưng, TPHCM) từng chi khoảng 336.000 đồng/tháng cho ứng dụng yoga Alo Moves và hơn 500.000 đồng/tháng cho Sweat Fitness để tập gym, cardio, các bài tập phục hồi sau sinh.

Chị Mai nhanh chóng chán nản khi nhận thấy bài tập chỉ là những ảnh động lặp lại đơn điệu được thiết kế theo phút. Dù ứng dụng cam kết thiết kế bài tập riêng cho người mới bắt đầu, nhưng bài tập yoga lại quá nặng khiến chị Mai bị đau vùng thắt lưng vì cố uốn người theo hướng dẫn.

Đa phần các ứng dụng soi da, hướng dẫn luyện tập, ăn uống đều... thu phí. Ảnh CHỤP MÀN HÌNH

Cũng mang tâm lý tìm kiếm giải pháp chuyên sâu từ AI, chị Ngọc Vân (phường Diên Hồng, TPHCM) bị cuốn hút bởi ứng dụng SkinPal AI. Sau lượt quét thử miễn phí, ứng dụng cảnh báo mỹ phẩm chị đang dùng chính là nguyên nhân gây mụn. Để mở khóa phân tích chuyên sâu và nhận phác đồ riêng, chị nạp tiền đăng ký gói 199.000 đồng mỗi tuần (hoặc gói 399.000 đồng/tháng).

Thế nhưng, “lộ trình cá nhân hóa” lại đi kèm với lời khuyên chị nên mua thêm bộ mỹ phẩm phục hồi da do ứng dụng cung cấp. “Ứng dụng kết luận da tôi thuộc dạng bình thường, trong khi theo bác sĩ da liễu, da tôi thuộc dạng hỗn hợp. Nếu tôi dựa theo gợi ý mua các loại kem dưỡng có kết cấu quá đặc, da sẽ rất dễ lên mụn khi vệ sinh không sạch”, chị Vân chia sẻ.

Lĩnh vực dinh dưỡng trên các ứng dụng AI cũng trở thành “mảnh đất màu mỡ” thu hút người dùng chịu chi.

Gần một tháng nay, chị Thu Hằng (phường Bàn Cờ, TPHCM) đều đặn chi 320.000 đồng mỗi tháng cho ứng dụng Fastic chỉ để chụp ảnh đĩa thức ăn, tính calo và nhận thực đơn ăn kiêng tự động. Chị khoe đã giảm cân thành công nhưng bắt đầu thấy ngán ngẩm, tóc rụng nhiều hơn vì thực đơn giảm cân quá khắt khe.

Rước họa vì “cá nhân hóa”

BS Đỗ Chí Thanh, Hội Y học thể thao Việt Nam và Hội Y học thể thao Mỹ, nhìn nhận, không phải dùng AI lên thực đơn lúc nào cũng lãng phí, bởi công nghệ hỗ trợ tính toán năng lượng và ghi chép nhật ký dinh dưỡng khá tốt. Dẫu vậy, nhiều người đang trả tiền vì nghe “cá nhân hóa” mà chưa hiểu rõ giới hạn thực tế.

Kịch bản phổ biến là ứng dụng chỉ thu thập vài thông số cơ bản như tuổi, chiều cao, cân nặng rồi áp đặt mức năng lượng cố định khoảng 1.200kcal/ngày kèm cam kết giảm cân cấp tốc.

Dù công thức tương đối hợp lý trên lý thuyết, song thuật toán máy móc không thể thấu hiểu bối cảnh sống thực tế của người dùng là làm việc văn phòng hay lao động nặng, tần suất vận động, tiền sử bệnh nền, thuốc điều trị hay hội chứng rối loạn ăn uống.

“Cùng cân nặng 60kg nhưng 2 người hoàn toàn khác nhau về khối cơ, tỷ lệ mỡ, cường độ vận động và chuyển hóa. Nếu chỉ dựa vào vài con số sơ sài để áp thực đơn cứng nhắc, kết quả khó lòng đạt như kỳ vọng”, BS Thanh lý giải.

Nguy hiểm hơn, việc răm rắp tập theo giáo án của AI còn có thể dẫn tới nhiều chấn thương. Ông Phạm Lê Tuấn Nghĩa, cố vấn chuyên môn các giải đấu thể thao tại TPHCM, chia sẻ trong quá trình tiếp xúc và hỗ trợ người tập, ông ghi nhận không ít chị em gặp chấn thương do tự tập theo bài tập “cá nhân hóa” trên điện thoại.

Điển hình ở bộ môn yoga hay uốn dẻo, việc thiếu sự chỉnh sửa biên độ chuyển động trực tiếp từ huấn luyện viên khiến người tập tự đẩy khớp và cột sống vào thế sai trục, gây tổn thương dai dẳng.

Dưới góc độ kỹ thuật, ông Võ Đỗ Thắng, Giám đốc Trung tâm An ninh mạng Athena, khẳng định, bức ảnh nén chụp qua camera điện thoại hoàn toàn không đủ cơ sở dữ liệu để AI phân tích chính xác sức khỏe da hay đưa ra phác đồ điều trị.

Theo ông Thắng, việc AI tự lên phác đồ điều trị da chỉ qua ảnh tự chụp là thiếu cơ sở khoa học, bởi y khoa bắt buộc phải dùng thiết bị chuyên dụng để đo đạc trực tiếp các chỉ số trên da. Do đó, những sản phẩm bán kèm qua các ứng dụng này thường không phù hợp với thể trạng người dùng.

Bên cạnh đó, ông cũng cảnh báo về rủi ro tài chính từ cơ chế tự động gia hạn ngầm của nhiều ứng dụng AI; nếu người dùng chỉ xóa app khỏi máy mà không chủ động hủy liên kết thẻ, hệ thống vẫn sẽ tiếp tục trừ tiền định kỳ.

Lắng nghe cơ thể thay vì răm rắp theo AI

Theo BS Đỗ Chí Thanh, điều đáng lo ngại nhất là tâm lý người dùng tin rằng phải tuân thủ hướng dẫn của AI bằng mọi giá. Không ít người ép cân cấp tốc bằng cách vừa cắt giảm calo nghiêm ngặt vừa tập cardio cường độ cao theo AI.

Ban đầu cân giảm nhanh, nhưng ngay sau đó cơ thể sẽ kiệt sức, hoa mắt, chóng mặt và mất cơ bắp do thiếu hụt năng lượng lẫn lượng đạm cần thiết. Ngoài ra, ban đầu chỉ tốn vài trăm ngàn đồng mua ứng dụng, nhưng khi gặp chấn thương hay suy nhược, người dùng phải tốn thêm hàng triệu đồng khám chữa bệnh, phục hồi chức năng và mất thu nhập vì phải nghỉ việc.

Để sử dụng công nghệ thông minh và bảo vệ túi tiền, BS Đỗ Chí Thanh khuyến nghị người dùng cần xác định đúng nhu cầu bản thân thay vì chạy theo câu hỏi “ứng dụng nào giảm cân tốt nhất?”.

Mục tiêu giảm mỡ, tăng cơ hay cải thiện sức bền đòi hỏi lộ trình riêng biệt, không thể cào bằng qua cân nặng. Nền tảng vóc dáng khỏe đẹp xuất phát từ ăn uống cân bằng, tập luyện vừa sức và duy trì lối sống lành mạnh lâu dài.

Người dùng chỉ nên tận dụng bản miễn phí hoặc gói chi phí thấp để ghi chép nhật ký bữa ăn, theo dõi lịch sinh hoạt, đồng thời luôn kiểm chứng tính hợp lý của các hướng dẫn trên ứng dụng.

Theo chuyên gia Võ Đỗ Thắng, trào lưu làm đẹp bằng AI đang tiềm ẩn những “chi phí” đắt đỏ về an toàn và bảo mật thông tin. Hiện nay, hàng loạt ứng dụng không rõ nguồn gốc được quảng cáo rầm rộ trên Facebook với giao diện bắt mắt nhằm dụ dỗ người dùng tải về.

Việc thoải mái tải lên các hình ảnh cận cảnh khuôn mặt ở nhiều góc độ, dù là trên ứng dụng lậu hay chính thống, thực chất đều là chiếc bẫy thu thập dữ liệu sinh trắc học.

HOA LÀI - PHƯƠNG TRANG