Lãi suất ngân hàng tăng: Áp lực thanh khoản định hình mặt bằng vốn mới?

Lãi suất tăng phản ánh áp lực thanh khoản?

Đầu năm 2026 chứng kiến biến động đối với mặt bằng lãi suất ngân hàng tại Việt Nam, phản ánh sự dịch chuyển mạnh của cung – cầu vốn và những yêu cầu mới trong điều hành chính sách tiền tệ. Sau giai đoạn lãi suất thấp nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế, thị trường đang bước vào chu kỳ điều chỉnh với áp lực thanh khoản gia tăng, mặt bằng lãi suất có xu hướng đi lên.

Lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng thương mại tăng rõ rệt kể từ đầu năm nay so với cuối năm 2025. Ở các kỳ hạn dài, mức lãi suất phổ biến đã vượt 7%/năm, thậm chí có tổ chức tín dụng niêm yết 7,5–7,7%/năm để thu hút dòng tiền gửi.

Vùng 7%/năm đang dần trở thành mặt bằng cạnh tranh trong khối ngân hàng tư nhân, đặc biệt ở kỳ hạn 12-24 tháng. Diễn biến này cho thấy nhu cầu vốn của nền kinh tế đang ở mức cao, buộc các ngân hàng phải nâng chi phí huy động để đảm bảo cân đối nguồn vốn.

Bảng thống kê lãi suất gửi tiền tiết kiệm có kỳ hạn theo phương thức online với lãi nhận cuối kỳ của một số ngân hàng tại Việt Nam, được cập nhật tại thời điểm tháng 2/2026. (Nguồn: Vietnam+)

Trên thị trường cho vay, lãi suất cũng nhích lên khoảng 1–2 điểm phần trăm, phản ánh đúng xu hướng tăng chi phí đầu vào. Điều này đặt ra thách thức không nhỏ cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm có đòn bẩy tài chính lớn, khi chi phí vốn tăng trực tiếp ảnh hưởng đến kế hoạch mở rộng sản xuất, đầu tư và khả năng cạnh tranh.

Theo đánh giá của chuyên gia tài chính Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, trường Đại học Nguyễn Trãi, lãi suất ngân hàng đang trong xu hướng tăng. Khi mặt bằng lãi suất cho vay bất động sản tại một số ngân hàng tiệm cận ngưỡng 14–15%/năm, đồng thời tín dụng được định hướng ưu tiên cho khu vực sản xuất – kinh doanh, thị trường lập tức cảm nhận rõ sức nặng của chi phí vốn.

Chuyên gia tài chính Nguyễn Quang Huy

Ông Huy cho rằng, đây không đơn thuần là áp lực tài chính ngắn hạn, mà là tín hiệu của một giai đoạn mới: giai đoạn của kỷ luật, của sàng lọc và của tái định giá giá trị thực. Trong chu kỳ này, tăng trưởng không biến mất. Nó chuyển trạng thái – từ “đà hưng phấn” sang “chiều sâu bền vững”, từ mở rộng dựa trên đòn bẩy sang phát triển dựa trên năng lực tài chính và quản trị rủi ro.

Ở góc độ vĩ mô, chuyên gia tài chính ngân hàng TS. Nguyễn Trí Hiếu nhìn nhận, lãi suất tăng do ngân hàng quốc doanh đang phải ưu tiên nguồn vốn cho các dự án hạ tầng, đầu tư công trọng điểm quốc gia. Do đó, nguồn vốn thương mại sẽ bị hạn chế.

“Tính chất của các dự án công là lớn, kéo dài nhiều năm dẫn đến lượng vốn huy động nhiều; từ đó dòng vốn cho thương mại sẽ giảm và dự kiến tình trạng này không diễn ra trong ngắn hạn. Dòng vốn khan hiếm sẽ khiến lãi suất tăng mạnh”, ông Hiếu nói.

TS. Nguyễn Trí Hiếu

“Phép thử” đối với hệ sinh thái bất động sản

Về tác động của lãi suất tăng tác động lên thị trường bất động sản, ông Nguyễn Quang Huy lưu ý: Xu hướng lãi suất tăng cao không chỉ là biến động tiền tệ, mà là phép thử đối với toàn bộ hệ sinh thái bất động sản. Nhưng trong mọi chu kỳ điều chỉnh, thị trường không suy yếu – mà trưởng thành hơn. Khi chi phí vốn không còn rẻ, bất động sản buộc quay về với nguyên tắc cốt lõi: hiệu quả, minh bạch và kỷ luật tài chính.

Còn TS. Nguyễn Trí Hiếu thì cho rằng, các ngân hàng quốc doanh sẽ phải chủ động điều tiết lại, phân bổ dòng vốn nhiều hơn cho hoạt động sản xuất kinh doanh, dẫn đến lãi cho vay bất động sản tăng. Điều này tuy có ảnh hưởng đến tâm lý người dân vay tiền mua nhà, song chuyên gia bày tỏ sự lạc quan về thị trường bất động sản thời gian tới.

“Giá bất động sản thời gian qua tăng cao chủ yếu do đầu cơ. Khi lãi suất cho vay tăng, hiện tượng đầu cơ này dự báo sẽ giảm, giá nhà đất theo đó kỳ vọng về mức hợp lý để những người có nhu cầu thực có thể tiếp cận được”, ông Hiếu đánh giá.

Thị trường tiền gửi ghi nhận làn sóng điều chỉnh lãi suất tại nhiều ngân hàng thương mại. (Ảnh minh họa)

Trong bối cảnh hiện nay, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được đánh giá đang duy trì lập trường điều hành thận trọng. Khi lạm phát vẫn trong tầm kiểm soát và mục tiêu tăng trưởng được đặt ở mức cao, cơ quan quản lý nhiều khả năng giữ ổn định các công cụ lãi suất chủ chốt để tránh gây sốc cho thị trường. Tuy nhiên, trước yêu cầu đảm bảo tỷ lệ huy động – cho vay và áp lực vốn trung dài hạn, khả năng điều chỉnh tăng nhẹ trần lãi suất huy động trong năm 2026 vẫn được tính đến như một giải pháp kỹ thuật nhằm củng cố thanh khoản hệ thống.

Giới chuyên gia nhận định lãi suất có thể đạt đỉnh trong quý I/2026 và dần ổn định vào nửa cuối năm nếu thanh khoản cải thiện và môi trường quốc tế không xuất hiện cú sốc lớn.

Trần Ngọc/VOV.VN