C-RAM bắn 4.500 phát/phút, 'lá chắn thép' tiêu diệt drone, rocket trong chớp mắt

Hệ thống phòng không C-RAM Mỹ đánh chặn drone và rocket chỉ trong vài giây. Ảnh: sundayguardianlive.com

C-RAM, còn được biết đến với tên gọi Centurion hoặc Land-based Phalanx Weapon System (LPWS), là phiên bản mặt đất của hệ thống Phalanx Close-In Weapon System (CIWS) Block 1B do Raytheon (nay thuộc RTX) phát triển.

Hệ thống này được triển khai lần đầu vào năm 2005 tại Iraq để đối phó với các cuộc tấn công rocket và mortar từ lực lượng nổi dậy và nhanh chóng trở thành một phần không thể thiếu trong mạng lưới phòng thủ điểm của quân đội Mỹ.

Không giống như các hệ thống phòng không truyền thống sử dụng tên lửa, C-RAM dựa hoàn toàn vào pháo Gatling tốc độ cao để tiêu diệt mục tiêu trong không trung chỉ trong vài giây, mang lại phản ứng tức thì và chi phí vận hành tương đối thấp so với các giải pháp tên lửa.

Trái tim của C-RAM là khẩu pháo M61A1 Vulcan 20mm Gatling với sáu nòng xoay, có khả năng bắn ở hai chế độ tốc độ: 3.000 hoặc 4.500 viên mỗi phút.

Hệ thống sử dụng loại đạn M-940 Multi-Purpose Tracer Self-Destruct (MPT-SD) hoặc M-246 HEI-TSD, đạn nổ mạnh có đầu dò tự hủy sau khoảng 2.000-2.300 mét bay để giảm thiểu nguy cơ mảnh vỡ rơi xuống mặt đất gây thương vong dân sự.

Dung lượng băng đạn khoảng 1.500-1.550 viên, đủ để xử lý nhiều đợt tấn công liên tiếp mà không cần nạp lại ngay lập tức.

Hệ thống C-RAM của Mỹ khai hỏa chống lại các mối đe dọa trên không trong buổi thử nghiệm tại khu vực CENTCOM, nhấn mạnh vai trò bảo vệ các cơ sở trọng yếu trước drone và rocket. (Nguồn ảnh: Bộ Chiến tranh Mỹ)

Tầm bắn hiệu quả đạt khoảng 2.000 mét, phù hợp với các mối đe dọa tầm ngắn như rocket Qassam, đạn pháo 107mm hoặc mortar 120mm, đồng thời ngày càng chứng minh hiệu quả chống drone bay thấp và loitering munition.

Hệ thống hoạt động hoàn toàn tự động nhờ tích hợp radar tìm kiếm và theo dõi Ku-band tiên tiến. Radar tìm kiếm sử dụng công nghệ digital Moving Target Indication (MTI) để quét liên tục không phận xung quanh, trong khi radar theo dõi pulse Doppler monopulse cung cấp độ chính xác cao để khóa mục tiêu.

Khi phát hiện đạn bay tới, hệ thống tự động đánh giá mức độ đe dọa, theo dõi quỹ đạo và kích hoạt pháo chỉ khi mục tiêu nằm trong vùng nguy hiểm.

Block 1B còn bổ sung cảm biến hồng ngoại FLIR (Forward-Looking Infrared) ổn định, cho phép phân biệt mục tiêu chính xác hơn trong điều kiện ban đêm, thời tiết xấu hoặc môi trường đô thị phức tạp.

Toàn bộ quá trình từ phát hiện đến tiêu diệt mục tiêu chỉ mất vài giây, nhờ thuật toán closed-loop fire control và khả năng đánh giá kết quả tiêu diệt (kill assessment) tự động.

Hệ thống C-RAM đại diện cho tuyến phòng thủ cuối cùng chống lại các mối đe dọa trên không tầm ngắn. Ảnh: defencesecurityasia.com

Về mặt triển khai, C-RAM thường được lắp đặt trên rơ-moóc kéo hoặc xe tải nặng (như phiên bản trailer-mounted Centurion), với trọng lượng khoảng 24.000kg, chiều dài tổng thể khoảng 19,81 mét, rộng 3,65 mét và cao 4,26 mét khi gắn đầy đủ.

Hệ thống tự cung cấp nguồn điện diesel-electric, làm mát bằng nước và có thể di chuyển linh hoạt giữa các vị trí then chốt.

Nó tích hợp chặt chẽ với mạng lưới cảm biến lớn hơn như AN/TPQ-36 Firefinder radar hoặc Lightweight Counter Mortar Radar (LCMR) để nhận dữ liệu cảnh báo sớm, đồng thời kết nối với trung tâm chỉ huy Forward Area Air Defense Command and Control (FAAD C2) để chia sẻ thông tin thời gian thực.

Mặc dù hiệu suất cao trong việc đánh chặn rocket, mortar và drone (tỷ lệ thành công lịch sử khoảng 70-80% với các mục tiêu trong tầm), C-RAM vẫn tồn tại hạn chế.

Hệ thống chỉ bảo vệ phạm vi điểm hẹp (point defense), không phù hợp cho khu vực rộng lớn và dễ bị quá tải nếu đối phương sử dụng số lượng lớn đạn đồng thời.

Các sự kiện gần đây tại Baghdad cho thấy, khi radar bị vô hiệu hóa bởi đòn tấn công chính xác đầu tiên, toàn bộ khả năng phản ứng của hệ thống có thể bị tê liệt, nhấn mạnh nhu cầu bảo vệ lớp phòng thủ đa tầng và nâng cấp chống lại các mối đe dọa thông minh hơn.

(Theo Raytheon/RTX, Army Recognition, Defencesecurityasia)

Đào Cảnh