“Lá chắn” bảo vệ trẻ em từ cộng đồng

Tiểu phẩm tuyên truyền tại Diễn đàn trẻ em năm 2026 ở xã Hoằng Hóa.

“Vì sao nhiều người lớn vẫn dùng đòn roi để dạy con”, “Nếu bị đánh hoặc bị xúc phạm, em nên tìm ai để được giúp đỡ”... Những câu hỏi được trẻ đặt ra tại Diễn đàn trẻ em năm 2026 tại xã Hoằng Hóa cho thấy các em ngày càng chủ động nói lên suy nghĩ, mong muốn và những vấn đề liên quan trực tiếp đến sự an toàn của mình.

Diễn đàn với chủ đề “Nói không với trừng phạt thân thể - Lắng nghe trẻ em nói, bảo vệ trẻ em bằng hành động” được tổ chức vào cuối tháng 5/2026. Thông qua tranh vẽ, tiểu phẩm và đối thoại trực tiếp, học sinh đến từ các trường trên địa bàn các xã thuộc huyện Hoằng Hóa cũ đã gửi đi những thông điệp như “Lắng nghe và thấu hiểu”, “Thế giới không đòn roi”, “Nói không với bạo lực học đường”... Đại diện địa phương, nhà trường, phụ huynh trực tiếp trao đổi, giải đáp những vấn đề trẻ quan tâm; các ý kiến, kiến nghị của các em được tổng hợp để đưa vào chương trình, kế hoạch hoạt động của địa phương.

Đây là một trong những hoạt động cụ thể của Dự án “Nâng cao năng lực cộng đồng trong phòng, chống bạo lực thể chất đối với trẻ em trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa”. Dự án do Tổ chức Terre des Hommes (CHLB Đức) tài trợ cho Hội Bảo trợ người khuyết tật, trẻ mồ côi và bảo vệ quyền trẻ em tỉnh Thanh Hóa triển khai từ tháng 3/2024 đến ngày 31/10/2026. Xã Hoằng Hóa là một trong những địa phương được hưởng lợi từ dự án.

Điểm đáng chú ý trong quá trình triển khai tại Hoằng Hóa là các hoạt động không chỉ tập trung tuyên truyền về hậu quả của bạo lực đối với trẻ em, mà hướng mạnh vào trang bị kiến thức, kỹ năng cho những người trực tiếp tham gia công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ. Cùng với kiến thức, dự án chú trọng thực hành những kỹ năng có thể áp dụng trực tiếp trong thực tế. Cách triển khai này góp phần đưa công tác phòng, chống bạo lực trẻ em từ nhận thức sang kỹ năng và hành động. Thay vì chỉ nhận biết rằng không nên sử dụng đòn roi, người lớn được tiếp cận những phương pháp ứng xử tích cực hơn: biết lắng nghe trẻ, nhận diện nguy cơ, thấu hiểu tâm lý và lựa chọn cách giáo dục phù hợp.

Đồng thời, việc tổ chức những hoạt động để trẻ trực tiếp tham gia như diễn đàn trẻ em đã tạo thêm một kênh để các em thể hiện suy nghĩ, nói lên những điều mình đang quan tâm. Đây cũng là sự chuyển biến quan trọng trong cách tiếp cận công tác trẻ em: trẻ không chỉ là đối tượng cần được bảo vệ mà còn được tham gia, được lắng nghe trong những vấn đề liên quan đến chính mình.

Hiệu quả bước đầu của dự án vì vậy được thể hiện trước hết ở việc từng bước tạo sự thay đổi về nhận thức và phương pháp tiếp cận. Từ cán bộ địa phương, người làm công tác bảo vệ trẻ em đến nhà trường, phụ huynh và chính các em đều được đặt vào một quá trình tương tác, chia sẻ trách nhiệm. Những kiến thức về phòng, chống bạo lực được gắn với kỹ năng xử lý tình huống; thông điệp giáo dục không bạo lực được chuyển tải bằng những hoạt động gần gũi; còn tiếng nói của trẻ được kết nối với trách nhiệm của gia đình, nhà trường và địa phương.

Với những hoạt động đang được triển khai, Hoằng Hóa đang từng bước xây dựng một môi trường mà trong đó trẻ được bảo vệ không chỉ bằng các quy định, cơ chế mà bằng chính sự thay đổi trong cách nghĩ, cách ứng xử của người lớn. Khi đòn roi dần được thay thế bằng lắng nghe, thấu hiểu và kỷ luật tích cực; khi trẻ biết lên tiếng và người lớn sẵn sàng lắng nghe, một “lá chắn” bảo vệ trẻ em từ gia đình đến cộng đồng từng bước được củng cố.

Bài và ảnh: Trần Hằng