Ký ức hào hùng của một nữ điệp báo an ninh Anh hùng

Từ nữ du kích mưu trí, dũng cảm lập nhiều chiến công

Thượng tá Lê Thị Minh Hãnh sinh trưởng trong gia đình giàu truyền thống cách mạng kiên cường ở xã Hòa Quang, huyện Tuy Hòa 2, tỉnh Phú Yên – nay là xã Phú Hòa 2, tỉnh Đắk Lắk. Mẹ chị là cơ sở cách mạng, cha là đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương bám trụ, hoạt động bí mật giữa lòng địch, nên năm 13 tuổi chị đã làm liên lạc cho cách mạng. Hai năm sau đó, nỗi đau ập đến với chị, khi người cha bị địch vây bắt trên đường đi công tác ở cơ sở. Những trận đòn dã man không khuất phục được ý chí người cộng sản kiên cường, nên ông mất giữa năm 1964. Ba người chú ruột cũng là đảng viên lần lượt bị địch sát hại sau những cuộc càn quét xóm làng. Nỗi đau đó thôi thúc Mười Hãnh tình nguyện vào Đội du kích xã Hòa Quang và đã lập chiến tích đầu tiên bằng bẫy hầm chông gây thương vong 8 binh lính địch.

Thượng tá Lê Thị Minh Hãnh (hàng thứ nhất, đứng thứ năm từ trái sang) - Anh hùng lực lượng vũ trang và Trung tướng Cao Minh Nhạn - Anh hùng lực lượng vũ trang, chụp ảnh lưu niệm cùng lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa và đồng đội tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng ANND (12/7/1946 - 12/7/2026) do Công an tỉnh Khánh Hòa tổ chức ngày 6/7/2026.

Khí chất mưu trí, dũng cảm đó đã tạo niềm tin để Ban An ninh tỉnh Phú Yên và Chỉ huy trưởng huyện đội Tuy Hòa 2 phân công chị luồn sâu vào khu núi Miếu, núi Sầm ở hai xã Hòa Quang, Hòa Trị, nắm tình hình địch. Với vai trò Đội trưởng du kích thôn Ngọc Sơn, xã Hòa Quang khi 16 tuổi, Mười Hãnh chỉ huy mũi du kích chống trả cuộc càn quét của Tiểu đoàn Bảo An đầu tháng 3/1965, ghi thêm chiến công hạ gục 13 binh lính địch, 6 tên khác bị thương. 4 tháng sau đó có nguồn tin địch huy động máy bay, hỏa lực mở cuộc càn quét xã Hòa Quang, Mười Hãnh xung phong chỉ huy du kích chặn đánh từ cửa ngõ.

“Trong trận đó, tôi bị trúng đạn vùng ngực trái nhưng vẫn cùng đồng đội bám trụ chống trả ba ngày đêm mới rút về núi sau khi gây thương vong rất nhiều binh lính địch. Niềm vinh dự đến với chị khi Tiểu đoàn 85 Tỉnh đội Phú Yên tặng thưởng khẩu súng carbine, gần một năm sau được kết nạp vào Đảng ở tuổi 17” – Thượng tá Lê Thị Minh Hãnh nhớ lại.

Ông Nguyễn Thanh Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa trò chuyện với Trung tướng Cao Minh Nhạn, Anh hùng lực lượng vũ trang, nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát - Bộ Công an, nguyên Giám đốc Công an tỉnh Khánh Hòa (ngồi giữa) và Thượng tá Lê Thị Minh Hãnh - Anh hùng lực lượng vũ trang (bên phải).

Đội du kích Ngọc Sơn do Mười Hãnh chỉ huy ẩn hiện nhiều nơi. Những cuộc truy bám, tập kích địch từ phía sau rồi cài mìn, lắp đặt hầm chông tiêu diệt nhiều toán lính khiến cho địch hoang mang lo sợ. Đến khi địch biết Mười Hãnh là cô gái duy nhất, trẻ tuổi nhất ở Phú Yên được tuyên dương tại Đại hội Chiến sĩ thi đua Quân khu 5 ở Quảng Nam tháng 4/1966, nên đặt ra mục tiêu bắt sống chị.

“Chuyến đi Quảng Nam hơn hai tháng xuyên rừng ngược xuôi, tôi bị sốt rét hành hạ đến kiệt sức, nhưng rất tự hào vì được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhì cùng nhiều vật phẩm bút, vải, khăn mặt… đầy ắp kỷ niệm một thời thanh xuân. Cũng tại đại hội đó, các chú ở Quân khu 5 còn đặt thêm tên cho tôi là Thanh Hiền nghe rất dễ thương” – Thượng tá Lê Thị Minh Hãnh tâm sự.

Với mưu đồ giết sạch, đốt sạch, đầu năm 1967 địch mở chiến dịch đánh phá nhiều nơi ở Phú Yên. Với chức trách mới - Xã đội trưởng Hòa Quang, Mười Hãnh chỉ huy du kích phối hợp Huyện đội Tuy Hòa 2 chặn đánh Đại đội biệt kích Mỹ càn quét thôn xóm. Sau những trận đánh ác liệt nhiều ngày đêm, 18 binh lính địch tử trận, 12 tên khác bị thương. Trong đó, tay súng Mười Hãnh tiêu diệt 5 binh lính địch, nên tại Đại hội Chiến sĩ thi đua tỉnh Phú Yên năm đó chị được tặng danh hiệu “Dũng sĩ diệt Mỹ”.

Cuối đông 1967, trong lúc Mười Hãnh cùng đồng đội đưa cán bộ cấp trên về thôn Phú Thạnh, xã Hòa Quang để kết nối cơ sở cách mạng, thì chạm trán một đại đội địch và hai trung đội biệt kích Mỹ đi càn.

Thượng tá Lê Thị Minh Hãnh - Anh hùng lực lượng vũ trang.

Thượng tá Lê Thị Minh Hãnh kể: “Trước tình huống bất ngờ và khẩn cấp, tôi chỉ đạo du kích chia thành hai mũi. Mũi thứ nhất dẫn đường cán bộ cấp trên rút vào núi. Mũi thứ hai do tôi chỉ huy chặn đánh địch. Lần này tôi bị trúng đạn cánh tay phải, nhưng vẫn gượng sức ôm súng vượt qua thửa ruộng rồi chạy ra con suối để cuốn hút địch, hỗ trợ đồng đội rút lui. Chỉ huy toán lính địch ra lệnh đuổi theo bắt sống, nhưng tôi chui vào lùm cây dứa dại ẩn nấp. Rất có thể lo ngại lộ diện nên toán lính không nổ súng bắn càn, mà chỉ lùng sục một đoạn suối rồi rút lui. Đến gần nửa đêm, đồng đội trở lại dò tìm, băng bó vết thương, cõng tôi về Bệnh xá Huyện đội Tuy Hòa 2 để điều trị.”.

Đến nữ biệt động tiêu diệt tình báo viên Thiên Nga

Đầu năm 1968, Mười Hãnh được điều động làm Chính trị viên, Bí thư Chi bộ Đội nữ biệt động - Ban An ninh tỉnh Phú Yên. 16 chiến sĩ đều được huấn luyện võ cổ truyền, bắn súng ngắn, đâm lê, vượt rào, hóa trang, đối phó tình huống nguy cấp…

Với nhiệm vụ săn lùng tề ngụy, ác ôn, mật báo, cảnh sát đặc biệt, Đội nữ biệt động do Mười Hãnh chỉ huy nhiều lần cải trang luồn sâu vùng địch, lập nhiều chiến công. Nổi bật nhất là tiêu diệt Thúy Hạnh – con gái đối tượng phản cách mạng, được CIA huấn luyện nghiệp vụ tình báo, có biệt danh Thiên Nga, cài cắm nhiều nơi, gây ra nhiều tội ác ở thị xã Tuy Hòa.

Thượng tá Lê Thị Minh Hãnh, Anh hùng lực lượng vũ trang, chụp ảnh lưu niệm cùng tác giả - phóng viên Báo CAND tại một hội nghị ở Khánh Hòa.

Thượng tá Lê Thị Minh Hãnh hồi tưởng: “Từ nguồn tin cơ sở, chú Cao Kỳ Trí, bí danh Ba Diệu, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Yên, Bí thư Thị ủy và anh Trần Tử Minh, Trưởng ban An ninh thị xã Tuy Hòa giao cho tôi vào vùng địch tiêu diệt tình báo viên Thiên Nga. Để chủ động đối phó tình huống nguy cấp, mấy ngày liền chú Ba Diệu dạy thêm cho tôi những thế võ cận chiến. Không ngờ cú đánh thử nghiệm của tôi khiến cho chú gãy một cái răng. Chú không giận mà lại cười khề khà, động viên, căn dặn tôi phải bình tĩnh, mưu trí khi nhập cuộc”.

Thượng tá Lê Thị Minh Hãnh cùng đứa cháu ngoại. Ảnh: NVCC.

Sau nhiều ngày cất công tìm hiểu, Mười Hãnh sắm vai người mua bán nông sản đến nhà bà Nhị bên đường lộ thị xã Tuy Hòa. Xế chiều cuối tháng 3/1969, phát hiện Thúy Hạnh đến quán nước gần nhà bà Nhị, Mười Hãnh bước tới rút khẩu súng Colt 45 nã đạn, kết liễu sinh mệnh tình báo viên CIA. Nghe tiếng nổ, toán lính địch từ phía sau ập tới nhưng Mười Hãnh thoát qua ngõ hẻm hơn trăm mét thì cởi chiếc áo màu xanh giấu vào bụi cây rồi chạy thêm mấy khúc cua nữa lại cởi bỏ chiếc áo màu trắng, biến hóa thành người mặc áo màu hồng đi vào nhà cơ sở trước khi rút về căn cứ.

Sau chiến công đó, Mười Hãnh trở thành Thị ủy viên, Phó trưởng Ban An ninh thị xã Tuy Hòa. Đến giữa tháng 11/1969, hai mật báo viên CIA đã bị chị cùng đồng đội hạ gục khi bí mật luồn sâu vào nội thị Tuy Hòa.

Thượng tá Lê Thị Minh Hãnh (thứ ba, từ trái sang) cùng các con, cháu trong một ngày vui của gia đình. Ảnh: NVCC.

Thêm một dấu ấn đậm nét trong ký ức Mười Hãnh là trận đánh chiếm sân bay Khu Chiến trong đêm giữa tháng 8/1970. Đang truy kích địch thì chị cùng một số đồng đội chạm trán Đại đội lính Nam Triều Tiên. Giữa trận đánh không cân sức, ông Bốn Toản, Thường vụ Thị ủy Tuy Hòa và ông Phạm Cách, cán bộ an ninh vũ trang hy sinh, Mười Hãnh bị thương nặng, cẳng chân gãy, bàn chân dập nát, nhưng vẫn kiên cường chống trả đến tối thì được đồng đội giải cứu đưa về Bệnh xá Trúc Bạch. Gần hai năm thì Mười Hãnh theo đường Trường Sơn ra miền Bắc khi chiến tranh diễn ra ác liệt nên đầu năm 1973 chị sang Trung Quốc điều trị một năm mới trở về Hà Nội học bổ túc văn hóa.

21 ngày sau khi giải phóng miền Nam, Mười Hãnh trở về quê nhà, lần lượt công tác tại Công an tỉnh Phú Yên, Công an tỉnh Phú Khánh. Từ năm 1981, chị giữ chức vụ Phó trưởng Phòng Tổ chức cán bộ Công an tỉnh Phú Khánh, Công an tỉnh Khánh Hòa cho đến khi nghỉ hưu tháng 4/2004.

Với những chiến công trong chiến tranh và thành tích trong thời bình, Thượng tá Lê Thị Minh Hãnh được Nhà nước tặng thưởng nhiều huân chương và đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân ngày 6/10/2009.

Ở tuổi 77, người nữ du kích, chiến sĩ biệt động năm xưa, thương binh, cựu sĩ quan an ninh đang sinh sống an bình dưới nếp nhà truyền thống CAND. Người chồng của chị là Đại tá Lương Tấn Sanh, nguyên Trưởng Phòng Hậu cần Công an tỉnh Phú Khánh, đã mất năm 2018; em trai là Đại tá Lê Văn Minh, nguyên Phó trưởng Phòng ANĐT Công an tỉnh Khánh Hòa. Hai người con của chị là Trung tá Lương Tấn Vinh, cán bộ Phòng Tham mưu và Thượng tá Lương Thị Vân, Phó trưởng Phòng ANĐT Công an tỉnh Khánh Hòa.

Hữu Toàn