Kỳ thi đánh giá năng lực hành nghề y: Bác sĩ trẻ chuẩn bị gì để bước vào 'đường đua'?

Kỳ thi đánh giá năng lực hành nghề y hay thường gọi là kỳ thi 'sát hạch' 2027, vì thế, không phải là rào cản, mà là một cánh cửa bắt buộc - buộc mỗi người phải dừng lại, soi lại năng lực của chính mình trước khi bước vào phòng bệnh với tư cách một bác sĩ thực thụ.

Chuẩn bị cho kỳ thi 2027, vì thế, không chỉ là chuẩn bị để vượt qua một bài kiểm tra. Đó là quá trình buộc mỗi sinh viên, mỗi cơ sở đào tạo phải thay đổi cách học, cách dạy và cả cách nghĩ về nghề: không phải học để thi, mà học để làm được việc và làm đúng, khi phía trước là một con người thật.

Rất nhiều người vô thức xem kỳ sát hạch như một "vạch đích": qua được là xong, là có thể yên tâm bước vào nghề. Nhưng nếu nhìn từ thực tế hành nghề, cách nghĩ đó dễ khiến người ta chủ quan ngay từ bước đầu tiên. Kỳ thi đánh giá năng lực hành nghề y, suy cho cùng, chỉ là một lần kiểm tra để xác nhận rằng bạn đã đạt ngưỡng tối thiểu đủ để không gây nguy hiểm khi bắt đầu. Còn khoảng cách từ "đủ điều kiện" đến "làm tốt công việc" là một hành trình dài hơn nhiều, và không có bài thi nào thay thế được.

Làm nghề y một thời gian, ai cũng nhận ra một điều khá khiêm tốn: những gì học được trong trường chỉ là nền móng. Kiến thức thay đổi liên tục, phác đồ điều trị cập nhật từng năm, còn bệnh nhân thì không bao giờ giống nhau hoàn toàn. Có những bài học chỉ đến sau những ca trực dài, những lần lúng túng, thậm chí cả những sai sót khiến mình phải nhớ rất lâu. Không ai trưởng thành trong nghề này mà không đi qua va vấp. Vấn đề không phải là tránh hoàn toàn sai sót - điều gần như không thể - mà là học đủ nhanh và đủ nghiêm túc từ những gì đã xảy ra.

Vì thế, cách nhìn về kỳ thi sẽ quyết định cách bạn đi tiếp. Nếu coi đó là đích đến, bạn sẽ có xu hướng dừng lại ngay sau khi vượt qua, và khoảng cách với thực tế sẽ ngày càng xa. Nhưng nếu coi đó là một cánh cửa, mọi thứ sẽ khác: bạn bước qua với tâm thế mình mới chỉ bắt đầu, vẫn cần học, cần quan sát, cần hỏi và cần sửa mình mỗi ngày. Trong nghề y, người tiến xa không phải là người thi giỏi nhất, mà là người không ngừng học sau khi đã thi xong.

Nói đơn giản, kỳ sát hạch không phải để "đóng dấu hoàn thành", mà để nhắc mỗi người một điều rất thẳng thắn: từ đây trở đi, không ai học thay bạn nữa. Và lựa chọn tiếp tục hay dừng lại, tiến lên hay tụt lại, hoàn toàn nằm ở chính bạn.

Nói thẳng, không có kỳ thi nào - kể cả trong y khoa - đạt đến mức "hoàn hảo" ngay từ ngày đầu. Một kỳ sát hạch năng lực hành nghề, lại triển khai trên quy mô toàn quốc, càng không phải ngoại lệ. Sẽ có tranh luận về cấu trúc đề thi, những băn khoăn về tính công bằng giữa các vùng miền, và áp lực không nhỏ lên hệ thống tổ chức. Những điều đó không phải là dấu hiệu của thất bại, mà là biểu hiện rất bình thường của một cơ chế đang hình thành.

Tôi hiểu, với sinh viên y, đó là thêm một áp lực. Với các trường đào tạo, đó là một phép thử không dễ chịu. Nhưng nếu đã từng đứng ở phía người bệnh hoặc người nhà bệnh nhân, bạn sẽ thấy câu chuyện đơn giản hơn nhiều: họ cần một sự chắc chắn. Không ai muốn gửi gắm người thân của mình cho một hệ thống mà năng lực chỉ được "giả định" là đủ. Cảm giác an tâm ấy đôi khi đáng giá hơn mọi lời giải thích.

Nhìn xa hơn, kỳ thi đánh giá năng lực hành nghề y năm 2027 không chỉ là thay đổi một thủ tục cấp phép. Nó buộc chúng ta định nghĩa lại hai chữ "bác sĩ". Không dừng ở tấm bằng, mà là một người đã đi qua kiểm chứng độc lập và chấp nhận đứng tên trước trách nhiệm nghề nghiệp. Nếu phải chọn, tôi nghĩ ngành y nên nghiêng về phía bảo vệ người bệnh và khi đã chọn như vậy, việc bắt đầu, rồi kiên trì hoàn thiện kỳ thi này, là con đường đáng để đi qua.

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả!

TS. Vũ Thị Minh Huyền - Học viện Y - Dược học cổ truyền Việt Nam