Kỹ năng xây dựng chương trình hoạt động của đại biểu HĐND cấp xã: Bài cuối: Vừa sức, có trọng tâm - 'chìa khóa' để thành công

Một bản kế hoạch quá tham sẽ dẫn đến dàn trải, trong khi một kế hoạch vừa sức, có trọng tâm lại dễ thực hiện và tạo ra kết quả rõ nét.

“Chìa khóa” chủ yếu vẫn nằm ở cử tri

Trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình 2 cấp, khi địa bàn rộng hơn, phạm vi giám sát lớn hơn nhưng số lượng đại biểu không tăng tương ứng, mỗi đại biểu càng phải biết “liệu cơm gắp mắm” khi xây dựng kế hoạch, chương trình hoạt động của mình. Một kế hoạch quá tham dễ dẫn đến dàn trải, thiếu trọng tâm; trong khi một kế hoạch vừa sức, xác định rõ ưu tiên lại dễ thực hiện và tạo ra kết quả cụ thể.

Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, muốn xây dựng kế hoạch “vừa sức”, sát, trúng, “chìa khóa” chủ yếu vẫn nằm ở cử tri. Trong đó, TXCT không chỉ là nhiệm vụ theo lịch mà cần được xác định là hoạt động trung tâm, xuyên suốt. Trên cơ sở kế hoạch chung của Thường trực HĐND và sự phân công của Tổ đại biểu, mỗi đại biểu phải chủ động chuẩn bị kỹ nội dung trước mỗi đợt tiếp xúc: nắm chắc địa bàn, thời gian, địa điểm; nhận diện vấn đề nổi lên để trao đổi trúng và đúng. Đối với những đại biểu được phân công chủ trì, báo cáo hay tiếp thu, giải trình, càng phải bám sát tài liệu, thực tiễn và dự kiến các tình huống cụ thể.

Đại biểu thảo luận tại Kỳ họp thứ Ba, HĐND xã Thái Bình, Tuyên Quang nhiệm kỳ 2021 - 2026

Vốn liếng quan trọng nhất của đại biểu chính là nguồn tư liệu từ cử tri. Do đó, kinh nghiệm cho thấy, mỗi đại biểu nên có sổ theo dõi kiến nghị cử tri, ghi chép đầy đủ nội dung phản ánh, kèm thông tin liên hệ khi cần thiết. Sau TXCT, cần chủ động đi thực tế, khảo sát, xác minh để làm rõ đến cùng vấn đề. Đại biểu cũng nên công khai thông tin liên lạc, có các “cử tri chuyên nghiệp”, thậm chí đến nhà cử tri để gần gũi, có thêm thông tin... Chính quá trình này giúp đại biểu chuyển từ nghe phản ánh sang hiểu bản chất, tạo cơ sở vững chắc cho việc mình định hình ra chương trình hoạt động giám sát nội dung gì và sẽ tham gia quyết định tại kỳ họp ra sao - đại biểu Lê Hồng Thái, HĐND phường Ea Kao, Đắk Lắk chia sẻ.

Đại biểu không cần “biết tuốt”

Trên nền tảng thông tin từ cử tri và thực tiễn địa bàn, chương trình hoạt động của đại biểu cần tập trung vào những nội dung thiết thực, đúng thẩm quyền. Trong giám sát, thay vì dàn trải, đại biểu nên lựa chọn các hình thức hiệu quả như: chất vấn tại kỳ họp; giám sát việc thi hành pháp luật; giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri tại nơi ứng cử. Với từng nội dung, đại biểu phải định hình rõ ngay từ đầu: chất vấn lĩnh vực gì, vấn đề nào là trọng tâm để chủ động chuẩn bị tư liệu; giám sát thi hành pháp luật thì chọn đúng lĩnh vực, chuyên đề, từ đó xác định rõ đối tượng, phạm vi, nội dung và thời gian.

Riêng giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri, cần bám sát lộ trình phân công giải quyết của UBND và đơn vị liên quan, theo dõi tiến độ, kết quả giải quyết, đồng thời gắn với kế hoạch giám sát chung của Thường trực HĐND và Tổ đại biểu để nắm chắc tình hình tại địa bàn mình phụ trách. Đây chính là những nội dung pháp luật cho phép đại biểu chủ động lựa chọn và tổ chức thực hiện phù hợp điều kiện thực tế.

Đối với hoạt động quyết định tại kỳ họp, yêu cầu cốt lõi là sự chuẩn bị. Đại biểu phải bám sát Kế hoạch kỳ họp thường lệ, kế hoạch, chương trình của mỗi kỳ họp của Thường trực HĐND để xác định mình phải làm gì; nghiên cứu báo cáo, dự thảo nghị quyết, nghiên cứu quy định pháp luật, xác định đúng thẩm quyền và đối chiếu với thực tiễn, tâm tư cử tri để hình thành ý kiến thảo luận có chất lượng. Thực tế cho thấy, nhiều nội dung mang tính chuyên môn như: tốc độ tăng trưởng, cơ cấu kinh tế, thu ngân sách, thu nhập bình quân… không dễ tiếp cận đối với đại biểu kiêm nhiệm.

Như đại biểu Nguyễn Thùy - Phó Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách HĐND xã Mai Phụ (Hà Tĩnh) chia sẻ, nếu không có nền tảng chuyên môn thì rất khó hình dung đầy đủ các chỉ tiêu này. Vì vậy, trong quá trình xây dựng kế hoạch hoạt động, đại biểu cần chủ động tìm hiểu các thuật ngữ, cách tính, bản chất vấn đề; khi chưa rõ có thể trao đổi với cử tri, cán bộ chuyên môn. Đại biểu không cần “biết tuốt”, nhưng phải chịu khó học hỏi, nắm chắc những gì mình tham gia quyết định - đó chính là “chìa khóa” để nâng cao chất lượng hoạt động.

Có thể thấy, trong điều kiện mới, việc xây dựng chương trình, kế hoạch hoạt động không nằm ở chỗ làm nhiều hay ít, mà quan trọng là kế hoạch phải vừa sức, dễ thực thi, trúng tâm tư, nguyện vọng và sự quan tâm của cử tri cũng như yêu cầu của thực tiễn. Tuy nhiên, trước khi xây dựng, triển khai chương trình, đại biểu cần chủ động nghiên cứu, nắm vững các quy định pháp luật và kiến thức chuyên môn liên quan đến lĩnh vực mình dự kiến giám sát, quyết định. Chỉ khi có nền tảng này, việc lựa chọn trọng tâm, xác định đúng việc, làm đến đâu chắc đến đó mới thực sự khả thi. Khi hội đủ các yếu tố đó, đại biểu HĐND cấp xã mới có thể phát huy vai trò đại diện, trở thành “cầu nối” tin cậy giữa chính quyền và Nhân dân.

TÂN HÒA