Kỹ năng, thái độ và trải nghiệm: Hành trang nào giúp sinh viên đi xa?

Sự thay đổi của em Thúy không đến từ những giờ học trên giảng đường, mà từ những buổi họp nhóm, những lần tổ chức sự kiện, những tình huống buộc phải đứng ra giải quyết trong môi trường hoạt động tập thể.

Sinh viên tình nguyện của Học viện Nông nghiệp Việt Nam tích cực tham gia nhiều hoạt động vì cộng đồng. Ảnh:MK

“Học thật” từ va chạm thật

Không thể phủ nhận vai trò của kiến thức chuyên môn. Nhưng chỉ kiến thức thôi chưa đủ để tạo nên một sinh viên sẵn sàng bước vào môi trường làm việc.

“Trên lớp, tụi em học rất nhiều lý thuyết, nhưng ít khi có cơ hội rèn luyện kỹ năng thực tế như làm việc nhóm hay xử lý tình huống”, em Thúy nói. Khoảng trống này thường chỉ lộ rõ khi sinh viên bắt đầu làm việc nhóm, thuyết trình hoặc đi thực tập.

Theo chị Phạm Thị Thùy Linh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ tư vấn - tham vấn tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, điểm yếu phổ biến nhất của sinh viên khi mới tham gia hoạt động là thiếu chủ động và hạn chế trong giao tiếp. “Nhiều bạn học tốt nhưng rụt rè, ngại nói trước đám đông, thậm chí "đóng băng" khi phải tương tác với người mới. Bên cạnh đó là nỗi sợ bị đánh giá, sợ sai nên không dám thể hiện quan điểm”, chị Linh cho biết.

Điểm khác biệt của môi trường câu lạc bộ là sinh viên không chỉ nghe mà phải trực tiếp làm. Từ lên ý tưởng, phân công công việc đến tổ chức sự kiện, mọi thứ đều diễn ra trong điều kiện không có “kịch bản hoàn hảo”.

“Có lần câu lạc bộ em tổ chức chương trình mà sát giờ vẫn thiếu người, thiếu cả thiết bị. Lúc đó không còn cách nào khác ngoài việc tự xoay xở. Áp lực rất lớn, nhưng sau lần đó em tự tin hơn rất nhiều”, em Thúy nhớ lại.

Em Nguyễn Ngọc Kim Ngân, Chủ nhiệm Câu lạc bộ tình nguyện, Học viện Tòa án cho rằng, chính môi trường này giúp sinh viên trưởng thành nhanh nhất. “Khi tham gia các hoạt động, không phải lúc nào mọi thứ cũng suôn sẻ. Những tình huống phát sinh buộc các bạn phải xử lý ngay tại chỗ. Chính áp lực đó giúp rèn khả năng thích nghi, làm việc nhóm và tinh thần trách nhiệm”, em Ngân chia sẻ.

Đoàn Học viện Tòa án cùng các tình nguyện viên đến thăm hỏi và trao quà cho các gia đình chính sách, có công với cách mạng tại xã Liên Hòa - Sơn La. Ảnh:MK

Theo em Ngân, sự thay đổi của sinh viên không đến từ một vài buổi tham gia, mà là cả quá trình tích lũy qua từng trải nghiệm.

Sự khác biệt giữa sinh viên có và không tham gia hoạt động không phải lúc nào cũng nhìn thấy ngay, nhưng theo thời gian, khoảng cách ấy ngày càng rõ. Em Nguyễn Hoàng Huy, sinh viên năm thứ 3, Học viện Báo chí và Tuyên truyền thừa nhận mình đang ở “bên kia” của khoảng cách đó.

“Trước đây em nghĩ chỉ cần học tốt là đủ, nên không tham gia hoạt động nào. Đến khi làm việc nhóm hoặc đi thực tập, em mới thấy mình thiếu rất nhiều kỹ năng, từ giao tiếp đến cách xử lý công việc. Trong khi đó, những sinh viên từng tham gia hoạt động lại dễ thích nghi hơn. Họ quen với việc trao đổi, phản biện, phối hợp và chịu trách nhiệm”, em Huy chia sẻ.

Giảng đường thứ 2 của sinh viên

Mặc dù lợi ích không khó để nhận ra, nhưng không ít sinh viên vẫn chọn đứng ngoài các hoạt động. “Em từng nghĩ tham gia câu lạc bộ mất thời gian, nên thôi. Nhưng đến giờ thì em thấy, điều đó khiến mình chậm hơn bạn khác”, em Huy nói.

Bí thư Thành đoàn Hà Nội Nguyễn Tiến Hưng trò chuyện với các sinh viên tình nguyện phục vụ chương trình nghệ thuật Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng tối ngày 24/4 vừa qua. Ảnh: PV

Bí thư Thành đoàn, Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam thành phố Hà Nội Nguyễn Tiến Hưng cho rằng, hoạt động Đoàn - Hội, câu lạc bộ từ lâu đã được xem là “giảng đường thứ hai” của sinh viên.

Theo Bí thư Thành đoàn Hà Nội Nguyễn Tiến Hưng, đây không chỉ là nơi rèn luyện kỹ năng, mà còn giúp sinh viên mở rộng mối quan hệ, kết nối với cộng đồng và doanh nghiệp. Tuy nhiên, không phải sinh viên nào cũng sẵn sàng bước vào môi trường này. “Nhiều bạn vẫn có tâm lý "mình chưa đủ tốt", ngại va chạm hoặc chưa biết cách sắp xếp thời gian”, Bí thư Thành đoàn Hà Nội Nguyễn Tiến Hưng nhìn nhận.

Thực tế, hệ thống Đoàn - Hội tại Hà Nội hiện quản lý hàng chục cơ sở với hàng trăm câu lạc bộ. Trung bình mỗi trường đại học có từ 15 đến 20 câu lạc bộ. Điều này cho thấy, cơ hội trải nghiệm là không thiếu.

Những gì diễn ra trong trường học thường chỉ thực sự “lộ rõ” khi sinh viên bước vào thị trường lao động. Ông Lý Trần Tiến, Phó Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ ăn uống Minh Đức cho biết, trong tuyển dụng, doanh nghiệp không chỉ nhìn vào bảng điểm. “Những ứng viên có kỹ năng làm việc nhóm, giao tiếp tốt và thích nghi nhanh sẽ có lợi thế. Kiến thức có thể đào tạo thêm, nhưng kỹ năng và thái độ cần được hình thành từ trước”, ông Lý Trần Tiến nói.

Sinh viên tình nguyện tham gia thực hiện công trình "Thắp sáng đường quê". Ảnh:MK

Còn theo Bí thư Thành đoàn Hà Nội Nguyễn Tiến Hưng, tham gia hoạt động không đồng nghĩa với việc chắc chắn thành công. “Để đi xa, sinh viên cần cân bằng giữa kỹ năng và chuyên môn; xây dựng tư duy chuyên nghiệp và biết tận dụng mạng lưới quan hệ của mình. Kỹ năng phong trào chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành năng lực nghề nghiệp”, Bí thư Thành đoàn Hà Nội Nguyễn Tiến Hưng nhấn mạnh.

Bốn năm đại học không dài, nhưng mỗi lựa chọn đều có thể tạo ra khác biệt. Có người chọn an toàn, chỉ đi học rồi về. Có người chọn bước ra, thử sức và va chạm. Đến một lúc nào đó, câu hỏi không còn là “có nên tham gia hay không”, mà là: Nếu có thể quay lại, bạn có chọn sống quãng đời sinh viên theo cách khác?

Mai Khôi