Kỹ năng quyết định cơ hội việc làm trong tương lai

Theo WEF, tư duy phân tích là kỹ năng được doanh nghiệp đánh giá cao nhất trong giai đoạn 2025-2030. Ảnh minh họa - YMCA

Báo cáo Tương lai việc làm 2025 của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) dự báo, từ nay đến năm 2030, khoảng 22% số việc làm trên thế giới sẽ thay đổi dưới tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi xanh và những biến động kinh tế. Báo cáo cũng cho hay, khoảng 170 triệu việc làm mới sẽ được tạo ra, song khoảng 92 triệu việc làm sẽ biến mất, tương đương mức tăng ròng 78 triệu việc làm. Tuy nhiên, cơ hội chỉ đến với những người sở hữu kỹ năng phù hợp, bởi gần 40% kỹ năng cốt lõi của lực lượng lao động hiện nay sẽ phải được cập nhật hoặc thay thế trong vòng 5 năm tới.

Trong khi yêu cầu của thị trường lao động thay đổi nhanh, hệ thống đào tạo ở nhiều nơi vẫn chưa theo kịp. Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) cho biết, chưa đến 10% trường phổ thông, cơ sở giáo dục đại học trên thế giới có hướng dẫn chính thức về việc sử dụng AI trong giảng dạy và học tập. Điều đó đồng nghĩa phần lớn thanh niên bước vào thị trường lao động nhưng chưa được trang bị đầy đủ những kỹ năng liên quan đến AI, dữ liệu hay công nghệ số. Khoảng cách kỹ năng vì thế ngày càng rõ nét.

Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) thống kê, thế giới hiện vẫn có gần 65 triệu thanh niên từ 15-24 tuổi thất nghiệp, trong khi nhiều doanh nghiệp lại không tuyển được lao động đáp ứng yêu cầu công việc. Khảo sát của ManpowerGroup (tập đoàn cung ứng nhân lực toàn cầu) tại 42 quốc gia và vùng lãnh thổ cho thấy, 74% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tuyển dụng vì thiếu ứng viên có kỹ năng phù hợp.

Sự thay đổi của thị trường lao động cũng làm thay đổi tiêu chí tuyển dụng. Theo WEF, tư duy phân tích tiếp tục là kỹ năng được doanh nghiệp đánh giá cao nhất trong giai đoạn 2025-2030, tiếp theo là khả năng thích ứng, học tập liên tục, giải quyết vấn đề phức tạp, sáng tạo, lãnh đạo và hiểu biết về AI, dữ liệu lớn, an ninh mạng. Báo cáo của Microsoft và nền tảng LinkedIn chỉ ra rằng, ngày càng nhiều doanh nghiệp chuyển từ tuyển dụng dựa trên bằng cấp sang tuyển dụng dựa trên kỹ năng thực tế, trong đó khả năng khai thác AI để nâng cao hiệu quả công việc đang trở thành một lợi thế cạnh tranh mới. Dù vậy, các chuyên gia đều cho rằng, AI không thay thế hoàn toàn con người mà chủ yếu làm thay đổi cách con người làm việc. Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cũng nhận định, các công việc đòi hỏi tương tác xã hội và khả năng ra quyết định vẫn ít chịu tác động hơn từ tự động hóa.

Để thu hẹp khoảng cách kỹ năng trong giới trẻ các nước, nhiều quốc gia và doanh nghiệp đang đẩy mạnh các chương trình đào tạo lại và nâng cao kỹ năng. Liên minh châu Âu triển khai sáng kiến “Liên minh Kỹ năng” nhằm mở rộng đào tạo kỹ năng số và AI; Singapore tiếp tục đầu tư cho chương trình SkillsFuture, hỗ trợ người dân học tập suốt đời... Với thế hệ trẻ, khả năng học tập suốt đời, thích ứng với công nghệ mới và chủ động trang bị các kỹ năng của tương lai sẽ quyết định năng lực cạnh tranh trên thị trường lao động toàn cầu trong những năm tới.

VIỆT LÊ