Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Đề nghị xây dựng các kịch bản tăng trưởng gắn với phương án cân đối vốn tương ứng

Đoàn đại biểu Quốc hội TP Đà Nẵng dự phiên họp. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Qua nghiên cứu nội dung Báo cáo của Chính phủ, đại biểu Phan Duy Anh (Đà Nẵng) cho rằng, trong bối cảnh tình hình thế giới biến động rất khó lường, nhiều khó khăn, thách thức lớn nhưng dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, sự chỉ đạo điều hành quyết liệt, hiệu quả của Chính phủ, tình hình kinh tế-xã hội nước ta năm 2025 tiếp tục đạt được nhiều kết quả quan trọng, cụ thể như: hoàn thành 15/15 chỉ tiêu chủ yếu, tốc độ tăng GDP 8,02%, lạm phát bình quân 3,31%, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu đạt kỷ lục 930 tỷ USD…

Để phát huy những kết quả đã đạt được, góp phần thực hiện có hiệu quả Kế hoạch kinh tế-xã hội năm 2026, đại biểu Phan Duy Anh (Đà Nẵng) đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư...

Liên quan đến kế hoạch đầu tư công trung hạn và hiệu quả của việc sử dụng vốn đầu tư, đại biểu Phan Duy Anh cho biết, về việc huy động nguồn thu ngân sách nhà nước để cân đối nguồn, Chính phủ dự kiến thu ngân sách nhà nước tăng gấp 1,7 lần so với giai đoạn trước. Tuy nhiên, dự báo này được xây dựng trên giả định tăng trưởng GDP bình quân đạt từ 10%/năm trở lên theo Kết luận số 18-KL/TW.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang diễn biến phức tạp, việc duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số liên tục trong 5 năm là thách thức lớn. Báo cáo của Chính phủ chưa trình bày các kịch bản tăng trưởng cụ thể gắn với phương án cân đối vốn tương ứng, chưa đánh giá tác động của các yếu tố rủi ro bên ngoài đến khả năng huy động nguồn lực – từ đó, đại biểu Phan Duy Anh đề nghị có đánh giá, bổ sung các kịch bản để chủ động ứng phó trong mọi tình huống.

Về hiệu quả sử dụng vốn, đại biểu Phan Duy Anh cho biết, Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa đã nêu rõ nguyên tắc: "Việc phân bổ, quản lý, sử dụng nguồn lực phải gắn với nguyên tắc khoa học, hạch toán kinh tế - xã hội rõ ràng, bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn, khắc phục tình trạng dàn trải, kém hiệu quả, lãng phí".

Đại biểu dẫn báo cáo của Chính phủ, hệ số ICOR (hệ số sử dụng vốn, dùng để đo lường số đơn vị vốn đầu tư cần thêm để tạo ra một đơn vị sản lượng (GDP) tăng thêm, hệ số này ở mức từ 4 - 7 được xem là ở mức trung bình, hiệu quả đầu tư vừa phải) giai đoạn 2016-2020 là 6,77; giai đoạn 2021-2025 là 6,43. Trong khi đó, mục tiêu của giai đoạn 2026-2030 được xây dựng là từ 4,5 - 4,8.

Đại biểu Phan Duy Anh cho rằng, mục tiêu này khó có tính khả thi nếu như Chính phủ không có những giải pháp mang tính đột phá, giải quyết căn cơ những tồn tại, hạn chế làm cho hệ số này luôn ở mức cao trong các giai đoạn vừa qua.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành quan tâm, hỗ trợ các địa phương - đặc biệt là các địa phương có sự sáp nhập địa giới hành chính, trong việc thực hiện các thủ tục liên quan đến điều chỉnh quy hoạch chung, phấn đấu hoàn thành, phê duyệt dứt điểm trong năm 2026 để các địa phương có cơ sở triển khai các quy hoạch phân khu nhằm cụ thể hóa quy hoạch chung, làm cơ sở để lập các quy hoạch chi tiết 1/500 và dự án đầu tư.

“Việc này rất quan trọng với địa phương vì nếu làm chậm thì sẽ không khơi thông được nguồn lực của xã hội (cả công và tư), gây khó khăn trong việc thực hiện mục tiêu phát triển 2 con số” – đại biểu nhấn mạnh.

Về việc tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc các dự án theo các kết luận thanh tra, kiểm toán, đại biểu Phan Duy Anh cho rằng, có thể khẳng định trong thời gian qua Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ đã lãnh đạo, chỉ đạo rất quyết liệt thông qua việc ban hành Kết luận 77 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 170 của Quốc hội, Nghị định 76 của Chính phủ. Việc này đã tạo ra cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý để các địa phương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài của các dự án, góp phần khơi thông nguồn lực, tránh lãng phí trong việc sử dụng đất đai. Kết quả bước đầu của việc triển khai được đánh giá là rất có hiệu quả.

Hiện nay, Quốc hội đã có Nghị quyết 265 cho chủ trương về mở rộng đối với các dự án có tình huống pháp lý tương tự trên phạm vi cả nước. Đại biểu đề nghị Chính phủ tập trung chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ, trong đó quan tâm thêm nội dung: việc xác định lại nghĩa vụ tài chính do trước đây xác định chưa đúng, làm phát sinh thêm nghĩa vụ tài chính so với trước đây, trong quá trình thực hiện có trường hợp nghĩa vụ tài chính phát sinh cao hơn rất nhiều, theo quy định thì các nhà đầu tư phải nộp để khắc phục. Tuy nhiên, ngoài việc khắc phục nghĩa vụ tài chính phát sinh này còn phải tính thêm khoản chậm nộp, trước đây là 5,4%. Do có nhiều doanh nghiệp, nhà đầu tư kiến nghị nên sau đó quy định giảm xuống còn 3,6%.

Đại biểu Phan Duy Anh đề nghị xem xét bỏ khoản thu chậm nộp này để giảm khó khăn cho cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư – đặc biệt là đối với các nhà đầu tư thứ cấp, nhận chuyển nhượng lại dự án nhưng vẫn giữ nguyên tên pháp nhân từ nhà đầu tư sơ cấp (vì trong thực tế khi mua bán, nhà đầu tư thứ cấp không biết sau này sẽ phát sinh khoản nghĩa vụ tài chính này). Bên cạnh đó, việc chậm phát hiện qua thanh tra, kiểm toán, việc chậm trong việc xác định lại nghĩa vụ tài chính phát sinh không thuộc lỗi của doanh nghiệp, nhà đầu tư.

Thảo luận tại tổ, đại biểu Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) đánh giá cao những kết quả đạt được trong bối cảnh giai đoạn vừa qua phải đối mặt với nhiều biến động lớn như dịch bệnh, xung đột, đứt gãy chuỗi cung ứng, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn và thiên tai, bão lụt. Mặc dù vậy, Việt Nam vẫn giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn, duy trì tăng trưởng và hoàn thành các chỉ tiêu chủ yếu của giai đoạn 2021 - 2025, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển trong thời gian tới.

Đối với tăng trưởng kinh tế, đại biểu Bùi Văn Dũng nhận định, kết quả tăng trưởng thời gian qua là tích cực nhưng chất lượng và tính bền vững vẫn là vấn đề cần được quan tâm. Năng suất lao động có cải thiện nhưng chưa tạo được bứt phá tương xứng với yêu cầu phát triển mới. Bên cạnh đó, đóng góp của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vẫn chưa tương xứng với yêu cầu phát triển. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng nhưng nội lực của doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, còn hạn chế, chưa phát huy đầy đủ vai trò của khu vực kinh tế tư nhân.

Một trong những giải pháp quan trọng được đại biểu nhấn mạnh là cần có chính sách thực sự đủ mạnh để phát triển khu vực kinh tế tư nhân trong nước bởi Đại hội XIV của Đảng đã xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, mặc dù số lượng doanh nghiệp đăng ký thành lập mới hằng năm, hằng quý ở các địa phương là khá lớn, nhưng số doanh nghiệp ngừng hoạt động, giải thể cũng ở mức cao. Theo đại biểu, cần nghiên cứu, làm rõ nguyên nhân của tình trạng này để có giải pháp phù hợp, hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, thể chế vẫn là "điểm nghẽn". Mặc dù nhiệm kỳ qua đã có khối lượng lớn văn bản pháp luật được ban hành, song thực tiễn triển khai cho thấy vẫn còn tình trạng chồng chéo, thiếu ổn định, thiếu tính dự báo; việc cụ thể hóa, hướng dẫn thi hành ở một số lĩnh vực còn chậm. Do đó, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và hậu kiểm; đồng thời rà soát, xử lý triệt để các quy định mâu thuẫn, chồng chéo.

Xuân Tùng (TTXVN)