Kỳ cuối: Biến tiềm năng thành động lực phát triển

Buổi sáng, Bình nguyên xanh Khai Trung vẫn bình yên với màn sương mỏng lững lờ trôi trên thảm cỏ rộng, thấp thoáng phía xa là những mái nhà của đồng bào Dao ở Khai Trung, người Tày ở Lâm Thượng dưới chân núi.

Về miền di sản Tân Lĩnh Kỳ 1: Tiềm năng lớn chưa được "đánh thức"

Xã Tân Lĩnh đang lưu giữ những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và thiên nhiên được ví như những "viên ngọc". Thế nhưng, những "viên ngọc" ấy vẫn chưa thực sự tỏa sáng trên bản đồ du lịch của tỉnh. Để biến di sản trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội, tạo sinh kế bền vững cho người dân đang là bài toán đặt ra đối với cấp ủy, chính quyền và Nhân dân địa phương.

Không gian ấy đẹp đến nao lòng, nhưng sự tĩnh lặng cũng gợi lên nhiều tiếc nuối. Giữa khoảng không gian rộng lớn, ông Nguyễn Văn Phước - Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ du lịch Đại An bày tỏ: "Chúng tôi không thiếu cảnh đẹp hay ý tưởng làm du lịch. Điều chúng tôi cần là hạ tầng kết nối cũng như sự vào cuộc của cả cộng đồng, để khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh đó".

Đó không chỉ là mong muốn của một hợp tác xã mà còn là trăn trở chung của ngành du lịch Tân Lĩnh. Sau hợp nhất, không gian phát triển của xã được mở rộng, đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với cấp ủy, chính quyền địa phương trong phát triển loại hình kinh tế này. Đó không chỉ là bảo tồn từng di tích riêng lẻ mà phải xây dựng thành chiến lược phát triển du lịch dựa trên nền tảng lịch sử, văn hóa và thiên nhiên.

Ông Triệu Văn Huấn - Phó Chủ tịch UBND xã Tân Lĩnh: "Địa phương xác định phát triển du lịch là một trong những hướng đi quan trọng để khai thác hiệu quả tiềm năng, đồng thời tạo việc làm, tăng thu nhập và nâng cao đời sống Nhân dân."

Đảng ủy xã Tân Lĩnh đã ban hành nghị quyết, kế hoạch về phát triển du lịch gắn với phát huy bản sắc văn hóa dân tộc giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035. UBND xã cũng xây dựng Đề án phát triển du lịch cùng với mục tiêu xây dựng hình ảnh "Tân Lĩnh - nơi hội tụ sắc màu", phát triển du lịch xanh, giàu bản sắc, gắn bảo tồn với phát triển bền vững, đồng thời phối hợp với đơn vị tư vấn để kêu gọi thu hút đầu tư; xây dựng các tour, tuyến du lịch phù hợp với lợi thế của địa phương.

Đến năm 2030, Tân Lĩnh phấn đấu đón khoảng 20 nghìn lượt khách, trong đó khoảng 9 nghìn lượt khách quốc tế; doanh thu du lịch đạt khoảng 15 tỷ đồng; tạo việc làm cho khoảng 100 lao động; hình thành 6 tuyến, điểm du lịch liên kết...

Để thực hiện mục tiêu đó, địa phương xác định, trước hết cần thay đổi nhận thức: Phát triển du lịch không phải là trách nhiệm riêng của Nhà nước hay doanh nghiệp. Mỗi di sản chỉ thực sự phát huy giá trị và có sức sống khi mang lại sinh kế lâu dài cho cộng đồng và người dân gìn giữ bản sắc cũng chính là gìn giữ tương lai của mình.

Vì vậy, Tân Lĩnh không chỉ cần những khu nghỉ dưỡng quy mô lớn hay công trình nhân tạo đồ sộ, chính vẻ đẹp nguyên sơ của thiên nhiên cùng chiều sâu văn hóa cộng đồng mới là giá trị cốt lõi. Đến Tân Lĩnh, du khách có thể trải nghiệm nét văn hóa độc đáo qua lễ Cấp sắc của người Dao; nghe điệu hát Khắp Cọi của người Tày; ngắm những bộ trang phục thêu tay tinh xảo của phụ nữ vùng cao, hay thưởng thức những món ăn mang hương vị núi rừng...

Khi mỗi bản làng trở thành một điểm đến, mỗi người dân trở thành một “đại sứ du lịch”, kể câu chuyện về quê hương mình sẽ tạo nền tảng vững chắc để phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững. Như chị Phùng Thị Khai ở thôn Khai Trung chia sẻ: "Chúng tôi mong du lịch phát triển để người dân có thêm thu nhập, đồng thời bảo tồn và phát triển nét đặc sắc trong văn hóa truyền thống của dân tộc mình".

Để thực hiện được mục tiêu đó, ông Nguyễn Đức Diên - cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội xã Tân Lĩnh cho biết, thời gian tới, địa phương tiếp tục đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực, hỗ trợ phát triển mô hình homestay, nâng cao kỹ năng phục vụ, quảng bá trên nền tảng số, đồng thời bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Khi người dân có nghề, nâng cao thu nhập từ du lịch, họ sẽ chủ động gìn giữ cảnh quan, bảo vệ di tích và lưu giữ những giá trị văn hóa của dân tộc mình.

Các điểm du lịch tại Tân Lĩnh cần được kết nối, trong đó mỗi địa danh sẽ trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị du lịch của địa phương. Tour du lịch ở đây có thể bắt đầu bằng việc dâng hương tại đền Đại Cại, tiếp tục khám phá quần thể khảo cổ Hắc Y, tìm hiểu dấu tích người tinh khôn ở Hang Hùm, dừng chân giữa Bình nguyên xanh Khai Trung, trải nghiệm tắm lá thuốc của người Dao, thưởng thức ẩm thực địa phương, nghỉ đêm trong những ngôi nhà sàn truyền thống rồi sáng hôm sau đón bình minh trên đồi Tát Én... Đồng thời, địa phương cần kết nối với các điểm ở du lịch trong vùng như: Lâm Thượng, Nghĩa Đô, hồ Thác Bà... để thu hút du khách.

"Đánh thức" và khai thác hiệu quả tiềm năng, du lịch sẽ trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội, tạo sinh kế, nâng cao thu nhập bền vững cho người dân Tân Lĩnh; góp phần gìn giữ, quảng bá giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời nâng cao ý thức cộng đồng trong bảo vệ môi trường.

Tân Lĩnh sẽ không chỉ được biết đến như một vùng đất đẹp, giàu bản sắc văn hóa mà còn khẳng định vị thế là một điểm đến mang bản sắc riêng trên bản đồ du lịch Tây Bắc.

Nguyễn Đình Tứ