Kỳ 2: Tổng lực vào chiến dịch

Công tác lấy mẫu thực hiện tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Đức Linh

Công việc không thể làm lại lần hai

Dưới cái nắng gay gắt, cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh vẫn miệt mài kiểm tra kỹ lưỡng từng phần mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Đức Linh. Trong số 298 anh hùng liệt sĩ yên nghỉ nơi này có 55 nấm mộ chưa xác định tên. Mỗi bia mộ chưa được khắc đầy đủ tên các anh là một niềm mong mỏi của gia đình, là trăn trở của cả xã hội.

Đại tá Nguyễn Thanh Quảng - Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh, Phó Ban Chỉ đạo 515 tỉnh chia sẻ: “Chúng tôi thuộc nằm lòng các thông số ở 11 nghĩa trang liệt sĩ. Bởi việc khảo sát phải tiến hành thật kỹ lưỡng để tuyệt đối không xảy ra sai sót. Những cán bộ được giao trọng trách lấy mẫu cũng là sự lựa chọn kỹ lưỡng của Ban Chỉ đạo 515 nói chung và Bộ CHQS tỉnh nói riêng. 4.845 mẫu ADN là con số mà Ban Chỉ đạo 515 phấn đấu lấy mẫu ở 11 nghĩa trang liệt sĩ trên toàn tỉnh đến 15/11/2026”.

Trung tá Nguyễn Trường Giang - Trưởng Ban Chính sách Bộ CHQS tỉnh nhấn mạnh: “Chúng tôi xác định đây là công việc vô cùng thiêng liêng, là nhiệm vụ không cho phép sai sót vì sẽ không có cơ hội thực hiện lại lần thứ hai. Vậy nên từng công đoạn đều được thực hiện với sự cẩn trọng cao nhất. Toàn bộ dữ liệu được số hóa theo quy trình khép kín đối với từng phần mộ, tuân thủ nghiêm nguyên tắc “Một hài cốt, tại một thời điểm”, bảo đảm tuyệt đối không xảy ra nhầm lẫn”.

Đội ngũ thực hiện nhiệm vụ được lựa chọn kỹ lưỡng từ các đơn vị.

Không chỉ việc lấy mẫu được tiến hành nghiêm ngặt, những khâu phía sau cũng đòi hỏi sự chính xác đến từng chi tiết. Từ việc xây dựng phòng lưu mẫu tạm thời bảo đảm nhiệt độ, độ ẩm theo quy chuẩn đến công tác bảo quản, vận chuyển đều được kiểm soát chặt chẽ. “Mẫu sinh phẩm được lưu giữ không quá 7 ngày và phải được chuyển về Trung tâm Giám định ADN Bộ Quốc phòng trong thời gian không quá 72 giờ”, Trung tá Nguyễn Trường Giang cho biết.

Đằng sau mỗi mẫu sinh phẩm được thu nhận là sự tận tâm, trách nhiệm và lòng tri ân sâu nặng của cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang tỉnh. Họ nâng niu từng mẫu vật như nâng niu một manh mối của ký ức, chắt chiu từng cơ hội mong manh để nối lại những cuộc đoàn tụ đã bị chiến tranh chia cắt suốt hàng chục năm qua. Mỗi thao tác cẩn trọng hôm nay đều mang theo hy vọng trả lại tên cho những người đã ngã xuống và đưa các anh, các chị trở về trong vòng tay gia đình.

Đánh thức những danh tính còn ngủ yên

Thực tế hiện nay, việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ gặp khó khăn bởi nghĩa trang liệt sĩ được nâng cấp nhiều lần, kết cấu mộ tương đối phức tạp, xây dựng kiên cố. Đặc biệt, hiện nhiều hài cốt đã phân hủy mạnh, cấu trúc xương không còn nguyên vẹn, rất khó phân biệt giữa xương, răng với dị vật. Đây được xem là khó khăn lớn nhất trong lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ.

Tất cả các khâu đều được thực hiện kỹ lưỡng

Trực tiếp tham gia thực hiện nhiệm vụ này, bác sĩ Phan Gia Hội - Phó Giám đốc Trung tâm Pháp y tỉnh đã hướng dẫn tổ chuyên môn cân nhắc kỹ lưỡng, lựa chọn những mẫu có độ tin cậy cao nhất trong từng trường hợp. Bên cạnh đó, điều kiện thời tiết khắc nghiệt, thay đổi thất thường hiện nay cũng ảnh hưởng lớn đến quá trình thực hiện nhiệm vụ... Tất cả những khó khăn đã được nhìn nhận kỹ lưỡng. Trên cơ sở đó, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã có giải pháp cụ thể để khắc phục.

Đồng chí Đinh Văn Tuấn - Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh nhấn mạnh: “Các đơn vị, địa phương bảo đảm cơ sở vật chất tốt nhất, tổ chức lực lượng phù hợp, phân công giao nhiệm vụ rõ ràng, cụ thể đến từng bộ phận, từng cá nhân bảo đảm “6 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ thẩm quyền). Đặc biệt, phân công đồng chí chỉ huy các bộ phận đã nắm rõ quy trình, nhiệm vụ để chỉ huy điều hành thống nhất, không để xảy ra bất kỳ sai sót gì”.

Trực tiếp tham gia khảo sát việc lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Bảo Lộc, Thượng tá Biện Đức Long - Chỉ huy trưởng Ban CHQS phường 3 Bảo Lộc chất chứa nhiều cảm xúc rất riêng. Bởi phía sau bộ quân phục ấy còn là câu chuyện của một người con có cha là liệt sĩ chưa được tìm thấy.

Thượng tá Biện Đức Long - Chỉ huy trưởng Ban CHQS phường 3 Bảo Lộc chất chứa nhiều cảm xúc rất riêng. Bởi phía sau bộ quân phục ấy còn là câu chuyện của một người con có cha là liệt sĩ chưa được tìm thấy. Trong hành trình tìm kiếm cha mình, anh hiểu rõ nỗi khắc khoải của thân nhân liệt sĩ.

Trong hành trình tìm kiếm cha mình, anh hiểu rõ nỗi khắc khoải của thân nhân liệt sĩ. Việc kiếm tìm chỉ có thể dựa trên những thông tin mang tính “hình như”, những ký ức chắp nối. Hành trình ấy càng ngày càng thêm khó. Bởi thế giờ đây, khi cùng đồng đội thực hiện chiến dịch “500 ngày đêm” với anh đó vừa là niềm tự hào vừa là sự xúc động.

Dẫu con đường phía trước vẫn còn nhiều gian nan và chưa ai có thể nói trước kết quả cuối cùng, nhưng chiến dịch “500 ngày đêm” được triển khai bằng sự vào cuộc của cả xã hội đã thắp sáng niềm hy vọng trong trái tim biết bao gia đình liệt sĩ. Để những người đã ngã xuống sẽ được tìm thấy, được gọi đúng tên và được trở về. Hy vọng ấy trở thành điểm tựa để những người mẹ, người vợ, người con đã cạn khô nước mắt sau hơn nửa thế kỷ chờ đợi vẫn tiếp tục ngóng trông. Bởi với họ, chỉ cần còn một tia hy vọng, hành trình đợi chờ người thân trở về vẫn chưa bao giờ khép lại.

Thượng tá Biện Đức Long (thứ 2 từ phải qua) tham gia khảo sát việc lấy mẫu tại Nghĩa trang liệt sĩ Bảo Lộc

Việc xây dựng ngân hàng gene từ mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ và thu thập mẫu ADN từ các hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính là 2 mảnh ghép quan trọng trong hành trình trả lại tên cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Dẫu giữa hàng triệu dữ liệu ADN được lưu trữ, không phải lúc nào các mẫu gene cũng có thể ngay lập tức tìm thấy sự tương hợp. Nhưng mỗi mẫu ADN được bổ sung hôm nay đều là thêm một cơ hội được mở ra.

Hành trình nhân văn ấy giúp những người đã ngã xuống được trở về với tên tuổi của mình, để thân nhân sau hơn nửa thế kỷ chờ đợi có thể khép lại những tháng năm mòn mỏi trong niềm an ủi và thanh thản.

(Còn nữa)

Ngọc Ngà - Hồng Thắm .