Kỳ 2: Khi mỗi xã, phường là một 'pháo đài'

Các địa phương trên toàn TP Đà Nẵng ký cam kết thực hiện kế hoạch, quyết tâm về đích xã, phường “không ma túy” trước thời hạn.

Khi cơ sở trở thành “tuyến đầu”

Không chờ đến khi tội phạm hình thành, không để phát sinh điểm nóng rồi mới xử lý, cách làm của nhiều địa phương trên địa bàn Đà Nẵng hiện nay là chủ động “đi trước một bước”.

Tại nhiều phường, xã, lực lượng Công an cơ sở đã triển khai đồng bộ các biện pháp nắm tình hình, rà soát từng hộ dân, từng nhân khẩu, đặc biệt là các đối tượng có nguy cơ cao liên quan đến ma túy. Cán bộ Công an cơ sở không chỉ là người thực thi pháp luật, mà còn là “người quen mặt” của từng khu dân cư, hiểu rõ từng trường hợp, từng biến động nhỏ trên địa bàn. Chính sự gần dân, sát dân đó đã giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, kịp thời ngăn chặn từ khi mới manh nha.

Thiếu tướng Nguyễn Hữu Hợp- Giám đốc Công an TP Đà Nẵng nhấn mạnh, công tác phòng, chống ma túy hiện nay phải được thực hiện với yêu cầu “triệt để, quyết liệt”, theo phương châm xuyên suốt “ngăn cung - giảm cầu - giảm tác hại”. Trong đó, địa bàn cơ sở, khu dân cư là “mặt trận chính”, nơi quyết định hiệu quả thực chất của toàn bộ chiến lược.

Theo đó, lực lượng Công an TP triển khai tổng thể, đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ; nắm chắc tình hình từ sớm, từ xa, từ cơ sở; đặc biệt chú trọng các tuyến, địa bàn trọng điểm như khu vực giáp ranh, tuyến du lịch, khu dân cư đông người, nhà trọ, chung cư… Đồng thời, tăng cường kiểm soát các phương thức hoạt động mới của tội phạm ma túy, nhất là trên không gian mạng, dịch vụ giao hàng và các kênh liên lạc “ẩn danh”.

Cùng với đó, công tác quản lý người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và người sau cai được siết chặt, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng cán bộ phụ trách địa bàn. Đây được xem là “khâu then chốt” để giảm cầu và ngăn ngừa tái phát.

Để cụ thể hóa mục tiêu “không ma túy”, nhiều mô hình, cách làm sáng tạo đã được triển khai và bước đầu phát huy hiệu quả rõ nét. Tại phường Hải Châu - địa bàn trung tâm của thành phố, mô hình “3 giảm, 3 giác” đang được triển khai như một “trục xương sống” trong công tác phòng, chống ma túy. Với mục tiêu không để hình thành điểm, tụ điểm phức tạp; giảm mạnh số người sử dụng và tái sử dụng ma túy; quản lý 100% hành vi vi phạm, phường đặt ra những chỉ tiêu cụ thể, định lượng rõ ràng và gắn trách nhiệm đến từng tổ dân phố.

Thượng tá Trịnh Trường Nhơn- Trưởng Công an phường Hải Châu cho biết: Mô hình “3 giảm” gồm: giảm cung, giảm cầu và giảm tác hại của ma túy; “3 giác” là nâng cao cảnh giác, phát giác và tố giác tội phạm. “Mô hình được triển khai bằng các biện pháp thực chất như: thiết lập đường dây nóng, hòm thư tố giác; tăng cường kiểm tra đột xuất các cơ sở kinh doanh; ứng dụng camera giám sát; tổ chức test ma túy định kỳ”,… Thượng tá Trịnh Trường Nhơn cho hay.

Đáng chú ý, lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt nhưng không “đơn độc”. Mô hình “5 kèm 1” được triển khai, trong đó mỗi trường hợp có nguy cơ được nhiều lực lượng cùng theo dõi, hỗ trợ, từ chính quyền, đoàn thể đến gia đình. Cách tiếp cận này giúp chuyển hóa nhận thức: từ quản lý sang đồng hành, từ kiểm soát sang hỗ trợ tái hòa nhập.

Tại các địa bàn vùng xa, những cách làm tương tự cũng đang được triển khai với quyết tâm cao. Tại xã Chiên Đàn, việc ký cam kết xây dựng “thôn không ma túy” giữa 17 chi bộ đã thể hiện rõ quyết tâm chính trị của cả hệ thống. Lộ trình được đặt ra cụ thể: rà soát toàn bộ người liên quan đến ma túy trong năm 2026; giảm mạnh số thôn có ma túy trong năm 2027; tiến tới xây dựng thành công xã không ma túy vào năm 2028.

Ông Lê Văn Ninh - Chủ tịch UBND xã Chiên Đàn cho biết: “Các chi bộ đã tiến hành ký cam kết thực hiện mô hình “Thôn không ma túy” thể hiện quyết tâm chính trị cao trong việc triển khai đồng bộ, hiệu quả các giải pháp phòng chống ma túy trên địa bàn, hướng tới mục tiêu xây dựng xã Chiên Đàn không có ma túy”.

Những mô hình này, dù quy mô khác nhau, nhưng đều có điểm chung: lấy cơ sở làm trung tâm, lấy người dân làm chủ thể, lấy phòng ngừa làm gốc. Khi được nhân rộng, chúng tạo thành một “thế trận liên hoàn”, góp phần hình thành những “vùng sạch” ngày càng lan tỏa trong lòng đô thị.

Nhiều vụ án, chuyên án mua bán trái phép chất ma túy lớn được Công an TP Đà Nẵng triệt xóa.

Giữ “vùng sạch” - bài toán không có điểm dừng

Xây dựng được địa bàn “không ma túy” đã khó, nhưng giữ vững thành quả đó còn khó hơn. Nguy cơ tái phát luôn hiện hữu, nhất là khi nguồn cung ma túy từ bên ngoài chưa được triệt tiêu hoàn toàn, trong khi một bộ phận thanh thiếu niên vẫn dễ bị lôi kéo bởi lối sống thiếu lành mạnh, thiếu sự quản lý từ gia đình.Bên cạnh đó, công tác quản lý sau cai, hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng vẫn còn những “điểm nghẽn”. Nếu không giải quyết tốt bài toán sinh kế, việc làm, môi trường sống, thì nguy cơ tái nghiện là rất lớn - kéo theo nguy cơ tái phát tội phạm.

Báo cáo tại Hội nghị quán triệt, triển khai Điện số 32 ngày 18-4-2026 (Điện số 32) và sơ kết thực hiện Kế hoạch 483/KH-BCA-C04 ngày 07-10-2024 (Kế hoạch 483) của Bộ trưởng Bộ Công an về cao điểm tổng rà soát, phát hiện, thống kê, quản lý người nghiện ma túy, người sử dụng trái phép chất ma túy, người bị quản lý sau cai nghiện ma túy và đấu tranh, triệt xóa điểm, tụ điểm phức tạp về ma túy vừa được Công an TP tổ chức ngày 28-4 cho thấy, từ đầu năm 2026 đến nay, công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy trên địa bàn TP đạt nhiều kết quả nổi bật, toàn thành phố đã phát hiện, bắt giữ 303 vụ, 518 đối tượng, tăng 112 vụ và 185 đối tượng so với cùng kỳ năm 2025; riêng các hành vi mua bán trái phép chất ma túy phát hiện, xử lý 64 vụ, 87 đối tượng.

Song song đó, công tác quản lý đối tượng được thực hiện chặt chẽ, phát hiện, đưa vào quản lý mới 514 người sử dụng trái phép chất ma túy, 342 người nghiện, 367 người sau cai nghiện; lập hồ sơ đưa 291 đối tượng đi cai nghiện tập trung, xử lý 103 đối tượng vi phạm theo quy định, góp phần làm sạch địa bàn, kéo giảm “nguồn cầu”. Tổng số đối tượng liên quan đến ma túy đang được quản lý giảm còn 4.002 người, giảm 651 đối tượng so với trước. Việc cập nhật dữ liệu được thực hiện nghiêm túc, đến nay 100% người sử dụng và người sau cai nghiện đã được cập nhật trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, bảo đảm thông tin “đúng, đủ, sạch, sống”.

Công tác cai nghiện tiếp tục được duy trì hiệu quả, các cơ sở đã tiếp nhận mới 337 người, hoàn thành cai nghiện cho 356 học viên, hiện đang quản lý 862 người; đồng thời phối hợp điều trị Methadone cho 557 người, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, quản lý người nghiện.

Tại hội nghị, Đại tá Nguyễn Hà Lai- Phó Giám đốc Công an TP yêu cầu Công an các đơn vị, địa phương tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm, triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp; phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng Cảnh sát phòng chống tội phạm về ma túy trong đấu tranh, triệt xóa các đường dây, điểm phức tạp về ma túy; quản lý chặt chẽ đối tượng, không để phát sinh mới. Qua đó, phấn đấu hoàn thành mục tiêu xây dựng ít nhất 40% xã, phường, đặc khu không ma túy trong năm 2026, tạo nền tảng vững chắc hướng tới mục tiêu xây dựng thành phố Đà Nẵng không ma túy vào năm 2028.

Thực tiễn nêu trên cho thấy, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì các biện pháp hiện có, mà phải tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả một cách bền vững. Từ tăng cường kiểm soát nguồn cung, siết chặt quản lý địa bàn, đến đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, đặc biệt trong học đường - nơi được xác định là “tuyến phòng ngừa chiến lược”.

Điều quan trọng hơn cả là giữ vững “thế trận lòng dân”. Khi người dân không còn thờ ơ, khi mỗi khu dân cư trở thành một “pháo đài tự quản”, khi mỗi gia đình là một “lá chắn” bảo vệ con em mình trước hiểm họa ma túy, thì cuộc chiến này mới thực sự có nền tảng bền vững.

(còn nữa) Nguyên Hưng