Kiến thức, kỹ năng khởi nghiệp nên trang bị cho học sinh THPT

Học sinh Trường THCS&THPT Sư phạm (trực thuộc Trường ĐH Sư phạm Hà Nội 2) tìm hiểu nghề báo chí.

Nhận diện thuận lợi, thách thức

Ngày 25/2/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 336/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026 - 2035”.

Theo Quyết định này, giai đoạn 2026 - 2030 hướng đến 50% học sinh trung học phổ thông, 25% học sinh trung học cơ sở, 15% học sinh tiểu học được định hướng khởi nghiệp. Có 35% học sinh trung học phổ thông, 15% học sinh trung học cơ sở, 10% học sinh tiểu học được trang bị kiến thức, kỹ năng, tư duy khởi nghiệp.

Bình quân hằng năm, tối thiểu 5% học sinh trung học phổ thông và 2% học sinh trung học cơ sở tham gia ít nhất một dự án hoặc hoạt động khởi nghiệp do cơ sở giáo dục hoặc cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức.

TS. Phạm Văn Giềng, Phó Hiệu trưởng Trường THCS&THPT Sư phạm (trực thuộc Trường ĐH Sư phạm Hà Nội 2) cho biết: Thực tế hiện nay, khi xây dựng kế hoạch bài dạy theo định hướng phát triển năng lực, giáo viên luôn có mục “vận dụng kiến thức vào thực tiễn”. Đây chính là nền tảng rất tốt để đưa nội dung khởi nghiệp vào trường học, bởi bản chất của khởi nghiệp là sử dụng tri thức để giải quyết vấn đề đời sống và tạo ra giá trị.

Một số môn học đã có nội dung gần với khởi nghiệp như môn Giáo dục công dân, Giáo dục kinh tế & pháp luật, Hoạt động trải nghiệm - hướng nghiệp ở cấp THPT; ở cấp THCS cũng có các hoạt động trải nghiệm giúp học sinh tiếp cận thế giới nghề nghiệp.

Điều này cho thấy việc tích hợp nội dung khởi nghiệp theo hướng liên môn hoặc giao nhiệm vụ cụ thể cho từng môn học là hoàn toàn khả thi mà không cần thay đổi cấu trúc chương trình.

Ngoài ra, học sinh thường rất hào hứng với các chủ đề gắn với nghề nghiệp, kinh doanh, dự án thực tế. Nhà nước và nhiều tổ chức cũng đang có các chính sách hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp, tạo môi trường thuận lợi để giáo dục khởi nghiệp trong nhà trường phát triển.

Bên cạnh thuận lợi, một số khó khăn trong trang bị kiến thức, kỹ năng, tư duy khởi nghiệp cho học sinh cũng được TS. Phạm Văn Giềng chia sẻ.

Theo đó, khó khăn lớn nhất hiện nay là năng lực đội ngũ. Giáo viên được đào tạo chuyên sâu về sư phạm, nhưng không phải ai cũng có trải nghiệm thực tế về kinh doanh hay khởi nghiệp, vì vậy khi hướng dẫn học sinh xây dựng dự án cụ thể vẫn còn lúng túng.

Bên cạnh đó, nguồn lực tài chính còn hạn chế, khiến việc mời chuyên gia, doanh nhân đến chia sẻ hoặc tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực tế chưa được thực hiện thường xuyên.

Một khó khăn khác là tâm lý xã hội vẫn đặt nặng thi cử, khiến hoạt động khởi nghiệp đôi khi bị xem là “phần phụ”. Ở vùng sâu, vùng xa, điều kiện kinh tế – xã hội đặc thù cũng đòi hỏi những chương trình linh hoạt, gắn với thực tiễn địa phương. Ngoài ra, khi học sinh có ý tưởng, việc tìm kiếm nguồn vốn thử nghiệm hay cơ chế ươm tạo phù hợp cũng còn nhiều trở ngại.

Hình thành nền tảng tư duy khởi nghiệp

Chia sẻ về kiến thức, kỹ năng khởi nghiệp nên trang bị cho học sinh THPT, TS. Phạm Văn Giềng nhấn mạnh trước hết đến việc các em cần được hiểu đúng về thế giới nghề nghiệp: xu hướng ngành nghề, cơ hội và rủi ro trong bối cảnh của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Các em cần hiểu không chỉ “làm nghề gì”, mà còn “tại sao nghề đó tồn tại” và “nghề đó sẽ thay đổi ra sao trong tương lai”.

Thứ hai, học sinh cần được rèn tư duy phát hiện vấn đề và đề xuất giải pháp - đây là nền tảng của tư duy khởi nghiệp. Từ một ý tưởng ban đầu, các em cần biết cách xây dựng kế hoạch cơ bản về sản phẩm, khách hàng, tài chính, marketing và quản trị.

Quan trọng hơn cả là hình thành những phẩm chất cốt lõi như tinh thần chủ động, sáng tạo, dám chịu trách nhiệm và kiên trì trước thất bại.

“Giáo dục khởi nghiệp, nếu làm đúng, không chỉ tạo ra doanh nhân tương lai, mà tạo ra những công dân có năng lực thích ứng và tạo giá trị cho xã hội”, TS. Phạm Văn Giềng nhấn mạnh.

Hải Bình