Kiến tạo mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo: Bước chuyển từ 'thiết chế đơn lẻ' sang hệ sinh thái liên kết của Hà Nội

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng phát biểu tại lễ công bố thành lập Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội ngày 26-02-2026. Ảnh PV

“Bộ lục” nghị quyết - nền tảng thể chế cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Cuối tháng 9-2025, HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua 6 nghị quyết quy định các cơ chế, chính sách đặc thù, đột phá nhằm phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Sáu nghị quyết này gồm: Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát - sandbox (Nghị quyết số 29/2025/NQ-HĐND); thành lập và vận hành Quỹ đầu tư mạo hiểm thành phố Hà Nội (Nghị quyết số 30/2025/NQ-HĐND); chính sách phát triển khoa học công nghệ (Nghị quyết số 34/2025/NQ-HĐND); cơ chế hỗ trợ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo (Nghị quyết số 35/2025/NQ-HĐND); Đề án thành lập Sàn giao dịch công nghệ Hà Nội (Nghị quyết số 459/NQ-HĐND); và Đề án thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo thành phố Hà Nội (Nghị quyết số 461/NQ-HĐND).

Đây được coi là “bộ lục” nghị quyết có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ tạo lập môi trường thể chế thuận lợi mà còn khơi thông các nguồn lực, thúc đẩy kết nối giữa các chủ thể và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Xa hơn, Hà Nội đặt mục tiêu không chỉ giữ vai trò đầu tàu đổi mới sáng tạo trong nước mà còn từng bước hội nhập sâu vào mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Hình ảnh tại lễ công bố thành lập Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội ngày 26-02-2026. Ảnh PV

Thực tiễn cho thấy, dù sở hữu tiềm lực lớn về con người, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Hà Nội vẫn tồn tại không ít điểm nghẽn. Cơ chế, chính sách chưa đồng bộ; nguồn lực đầu tư còn phân tán; hạ tầng khoa học công nghệ chưa đáp ứng yêu cầu phát triển; khả năng thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn hạn chế. Đáng chú ý, đã có hiện tượng nhân tài và doanh nghiệp công nghệ rời Hà Nội để tìm kiếm môi trường thuận lợi hơn.

Trong bối cảnh đó, 6 nghị quyết được ví như “chìa khóa” tháo gỡ các nút thắt. Mỗi nghị quyết đảm nhiệm một vai trò trong chuỗi giá trị đổi mới sáng tạo: Sandbox tạo không gian pháp lý cho thử nghiệm; quỹ đầu tư mạo hiểm cung cấp nguồn vốn mồi; sàn giao dịch công nghệ và trung tâm đổi mới sáng tạo hình thành thiết chế trung gian và thị trường; các chính sách khoa học công nghệ và hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp tạo nền tảng dài hạn.

Điểm đáng chú ý là tư duy quản lý khoa học công nghệ của Hà Nội đang có sự chuyển đổi căn bản: Từ “quản lý hành chính” sang “quản trị hệ sinh thái”, từ “chi tiêu công” sang “đầu tư công”, từ cơ chế “xin - cho” sang “đặt hàng” nghiên cứu gắn với sản phẩm đầu ra cụ thể. Trong cấu trúc mới này, doanh nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm, vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là chủ thể tham gia đầu tư, thương mại hóa và dẫn dắt đổi mới sáng tạo.

Chính nền tảng thể chế này đã mở đường cho việc hình thành hệ thống và mạng lưới các trung tâm đổi mới sáng tạo - một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển mới của Thủ đô.

Trung tâm đổi mới sáng tạo - hạt nhân điều phối trong mạng lưới đa trung tâm

Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng cho biết, từ nền tảng thể chế của “bộ lục” nghị quyết, Hà Nội không lựa chọn cách tiếp cận xây dựng một trung tâm đơn lẻ, mà định hướng phát triển hệ thống các trung tâm đổi mới sáng tạo theo mô hình mạng lưới. Trong đó, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội giữ vai trò hạt nhân điều phối, kết nối và dẫn dắt toàn bộ hệ sinh thái.

Theo định hướng này, Thành phố đã hình thành Mạng lưới Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội, quy tụ các cơ quan quản lý, trường đại học, doanh nghiệp và các không gian sáng tạo. Mạng lưới được tổ chức theo cấu trúc “đa hub”, với trụ sở chính và các điểm vệ tinh phân bố tại nhiều khu vực trọng điểm, tạo nên một hệ thống mở, linh hoạt và có khả năng lan tỏa rộng.

Các trung tâm và hub trong mạng lưới đảm nhiệm nhiều chức năng tích hợp như không gian làm việc chung, phòng thí nghiệm dùng chung, hỗ trợ pháp lý - tài chính, kết nối startup với nhà đầu tư. Qua đó, hình thành chuỗi liên kết từ nghiên cứu đến ứng dụng và thương mại hóa - yếu tố cốt lõi của một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh.

TS Trần Quang Hưng, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội (HiHUB). Ảnh PV

Trong cấu trúc này, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội (HiHUB) đóng vai trò “đầu mối điều phối”. Trung tâm kết nối các hub, liên thông với sàn giao dịch công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm và các chương trình hỗ trợ, qua đó tổ chức lại dòng chảy đổi mới sáng tạo theo logic thị trường.

Nhấn mạnh vai trò của Trung tâm trong hệ sinh thái, ông Trần Quang Hưng, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội cho biết, mục tiêu không chỉ là xây dựng một thiết chế, mà là tổ chức lại toàn bộ quá trình đổi mới sáng tạo theo chuỗi: Từ ý tưởng, nguyên mẫu, thử nghiệm đến doanh nghiệp và thương mại hóa.

Theo ông Trần Quang Hưng, trong năm 2026, Trung tâm tập trung hoàn thiện hạ tầng, thiết lập mạng lưới vườn ươm và kết nối các tổ chức trong và ngoài nước, đồng thời triển khai cơ chế sandbox để tạo không gian pháp lý cho các mô hình mới. Đây không chỉ là năm khởi động mà còn là năm “chứng minh năng lực tổ chức và thực thi” của Trung tâm.

Một điểm đáng chú ý là mạng lưới đổi mới sáng tạo của Hà Nội không chỉ dừng ở hạ tầng vật lý mà còn mở rộng sang hạ tầng con người và dữ liệu. Cộng đồng đổi mới sáng tạo đã hình thành với hàng chục nghìn thành viên, hàng chục câu lạc bộ tại các trường đại học và mạng lưới kết nối quốc tế. Song song với đó là các mạng lưới khoa học – công nghệ trọng điểm trong những lĩnh vực then chốt của kỷ nguyên số như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bán dẫn, robot hay an ninh mạng.

Cùng với thiết chế trung tâm và mạng lưới, công cụ tài chính cũng được thiết lập đồng bộ. Quỹ đầu tư mạo hiểm của Thành phố với nguồn vốn ngân sách dự kiến 600 tỷ đồng, cùng sự tham gia của các doanh nghiệp và nhà đầu tư, được kỳ vọng sẽ trở thành “bệ đỡ” để chuyển hóa ý tưởng sáng tạo thành sản phẩm và giá trị kinh tế.

Chủ tịch HiHUB Trần Quang Hưng chia sẻ góc nhìn về hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tại Học viện Ngoại giao ngày 16-4-2026. Ảnh PV

Theo mục tiêu đặt ra, giai đoạn 2026-2030, Trung tâm sẽ ươm tạo hàng trăm doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, đồng thời huy động nguồn lực xã hội cho hoạt động đổi mới sáng tạo. Không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp, hệ thống này còn hướng tới giải quyết trực tiếp các “bài toán lớn” phát triển của Thủ đô - từ giao thông, môi trường đến y tế, giáo dục… - thông qua cơ chế “đặt hàng” và “đề bài mở” cho cộng đồng khoa học và doanh nghiệp cùng tham gia giải quyết.

Có thể thấy, mô hình mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo của Hà Nội mang ba đặc trưng rõ nét: Đa trung tâm, liên thông giữa thể chế - hạ tầng - tài chính, và Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thay vì can thiệp trực tiếp.

Từ một hệ thống còn phân tán và thiếu liên kết, Hà Nội đang từng bước tổ chức lại toàn bộ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo theo hướng hiện đại, mở và gắn với thị trường. Trong bối cảnh các động lực tăng trưởng truyền thống dần đạt tới giới hạn, cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ tạo ra không gian phát triển mới, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế của Thủ đô trong nền kinh tế tri thức.

Thu Hằng