Kiến tạo lớp thanh niên 'cường thân, kiên trí'

Thủ tướng Phạm Minh Chính với các Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu, triển vọng và cán bộ Đoàn tiêu biểu. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Khi giá trị truyền thống "bắt nhịp" công nghệ hiện đại

Hiện nay, trên cả nước có gần 5 triệu đoàn viên. Đây là lực lượng nòng cốt, là "vốn quý" của quốc gia. Tuy nhiên, để nguồn vốn này thực sự "sinh lời" về mặt giá trị, công tác quản lý và giáo dục phải đi trước một bước.

Năm 2025 ghi nhận một bước chuyển mình mạnh mẽ của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong việc thực hiện các chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, đặc biệt là tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa, con người Việt Nam. Điểm khác biệt lớn nhất chính là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa giá trị truyền thống và công nghệ hiện đại. Các hoạt động giáo dục kỹ năng thực hành xã hội đã thu hút hơn 2,1 triệu đoàn viên với 8.764 hoạt động giáo dục, tăng mạnh cả về quy mô lẫn số lượng so với năm trước. Không chỉ dừng lại ở bề nổi, các hoạt động đã đi sâu vào những vấn đề thực tế như bình đẳng giới, sức khỏe sinh sản và văn hóa gia đình.

Ngoài ra, các loại hình hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao trong thanh niên cũng được tổ chức hết sức đa dạng như các cuộc thi, ngày hội đi bộ, chạy bộ vì sức khỏe, ứng dụng công nghệ số trong tổ chức các hoạt động thể dục thể thao, khuyến khích thanh niên tự tập luyện. Trung ương Đoàn phối hợp phối hợp với tỉnh Nghệ An tổ chức Lễ tuyên dương 51 gương “Người thợ trẻ giỏi” toàn quốc lần thứ XV năm 2025 với “Hành trình đưa thợ trẻ giỏi đến với nơi khởi nguồn Xô Viết Nghệ Tĩnh” và Tọa đàm “Phát huy vai trò của thanh niên công nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam”; phối hợp tổ chức chuỗi chương trình “Ngày hội Thanh niên công nhân - Lan tỏa năng lượng tích cực” tại ba miền Bắc - Trung - Nam thu hút hơn 6.000 thanh niên công nhân tham gia.

Đặc biệt, "Hành trình Tôi yêu Tổ quốc tôi" đã trở thành hiện tượng truyền thông với hơn 1,1 tỷ lượt tiếp cận trên không gian mạng. Trên nền tảng TikTok, hashtag #hoabinhdeplam đạt 1,6 tỷ lượt xem, minh chứng cho việc nếu biết cách "chạm" đúng mạch cảm xúc bằng ngôn ngữ của giới trẻ, các giá trị yêu nước sẽ lan tỏa cực kỳ mạnh mẽ. Với 129.500 lá cờ Tổ quốc, 36.300 ảnh Bác Hồ được trao tận tay người dân, hay nguồn lực 43,7 tỷ đồng huy động được từ hành trình, thanh niên đã khẳng định văn hóa không phải là những khẩu hiệu khô khan, mà là sự dấn thân và cống hiến bằng nguồn lực cụ thể.

Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Nguyễn Viết Hải (Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội), trong đời sống xã hội hiện nay, bên cạnh nhiều giá trị tích cực, trong một bộ phận giới trẻ cũng đang xuất hiện những xu hướng mới như trào lưu “YOLO - sống cho hiện tại, tận hưởng cuộc sống” hay quan niệm “4 không” (không yêu, không kết hôn, không sinh con, không gia đình). Những xu hướng này phần nào phản ánh tâm lý và áp lực của giới trẻ trong xã hội hiện đại, cùng với việc Việt Nam đang dần bước vào thời kỳ già hóa dân số, nếu lan rộng cũng có thể tác động đến các giá trị gia đình, trách nhiệm xã hội và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của Quốc gia.

Có thể thấy, sự dịch chuyển trong lối sống và hệ giá trị của một bộ phận thanh niên là xu thế khó tránh trong bối cảnh xã hội biến đổi nhanh, song không thể xem đó là hiện tượng “tự điều chỉnh” hoàn toàn. Nếu thiếu định hướng kịp thời, những lựa chọn mang tính cá nhân có thể dần trở thành xu hướng xã hội, kéo theo những hệ lụy dài hạn đối với cấu trúc gia đình, nguồn nhân lực và nền tảng văn hóa. Vấn đề đặt ra không phải là phủ nhận hay phê phán các xu hướng mới, mà là làm thế nào để thanh niên có đủ “bộ lọc giá trị” để lựa chọn và điều chỉnh hành vi. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các thiết chế xã hội, trong đó tổ chức Đoàn giữ vai trò nòng cốt trong định hướng, giáo dục và tạo môi trường rèn luyện cho thanh niên.

Phong trào là “môi trường” bồi đắp nhân cách

Ban Thường vụ Thành đoàn Hà Nội tổ chức Chương trình Khát vọng Thanh niên Thủ đô - Kỷ niệm 95 Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3/1931 - 26/3/2026), chào mừng thành công Bầu cử Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Ảnh: Minh Nghĩa/TTXVN

Nhìn nhận về sự phát triển của thế hệ trẻ hiện nay, Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam Nguyễn Tường Lâm khẳng định một tín hiệu lạc quan khi tầm vóc thanh niên Việt Nam đã có bước tiến dài: chiều cao trung bình tăng gần 4 cm sau một thập kỷ. Tuy nhiên, thách thức vẫn hiện hữu khi khoảng cách thể lực so với thế giới còn lớn, cộng hưởng cùng xu hướng sao nhãng vận động do sự lấn át của đời sống ảo.

Trước thực tế đó, Trung ương Đoàn xác định việc nâng cao thể chất phải song hành với bồi đắp lý tưởng, tạo nên những "hình mẫu thanh niên Việt Nam" phát triển toàn diện. Theo đó, yếu tố thể lực đã được cụ thể hóa thành tiêu chí cứng trong các danh hiệu cao quý như "Sinh viên 5 tốt" hay "Học sinh 3 rèn luyện". Không dừng lại ở những tiêu chuẩn cứng nhắc, tổ chức Đoàn đang tận dụng sức lan tỏa của truyền thông và các KOL thể thao để biến lối sống khỏe thành một trào lưu văn minh.

Hàng loạt cuộc vận động như "Mỗi thanh niên 10.000 bước chân mỗi ngày" hay "Mỗi thanh niên một môn thể thao làm bạn" đã tạo ra sự chuyển dịch từ ý thức sang hành động. Đặc biệt, sự nhạy bén của Đoàn còn thể hiện qua việc cập nhật các môn thể thao như Pickleball, đồng thời ứng dụng công nghệ vào phong trào. Những mô hình như "Những bước chân vì cộng đồng" đã thực hiện một "mũi tên trúng hai đích": vừa kích thích thanh niên vận động thông qua ứng dụng số, vừa quy đổi kết quả thành nguồn lực xây dựng nhà cộng đồng cho đồng bào dân tộc thiểu số. Đây chính là cách Đoàn biến mồ hôi trên sân tập thành giá trị nhân văn cho xã hội.

Nếu thể chất là "phần cứng" thì lý tưởng cách mạng và đạo đức chính là "hệ điều hành" dẫn dắt thanh niên. Theo Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội Trung ương Nguyễn Phạm Duy Trang, Ban Bí thư Trung ương Đoàn đã xác định cần bồi đắp lý tưởng và "chủ thể hóa" công tác giáo dục. Đoàn Thanh niên sẽ tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức và lối sống thông qua cuộc vận động “Xây dựng giá trị hình mẫu thanh niên Việt Nam thời kỳ mới”. Hình mẫu này không tách rời mà gắn chặt với hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình và bản sắc văn hóa con người Việt Nam. Điểm cốt lõi trong phương thức thực hiện là đẩy mạnh chuyển đổi số, đa dạng hóa tuyên truyền để đưa chính đoàn viên, thanh thiếu nhi trở thành “chủ thể” của công tác giáo dục thay vì chỉ là đối tượng thụ động. Việc phát triển các trang tin, trào lưu tích cực và phát huy vai trò của các gương mặt trẻ ưu tú, các KOL sẽ tạo ra sức lan tỏa tự nhiên, định hướng giới trẻ hướng tới việc rèn luyện sức khỏe và nâng cao kỹ năng.

Đoàn Thanh niên xã Thần Khê (tỉnh Hưng Yên) khánh thành công trình "Thắp sáng đường quê" tại thôn Thống Nhất, xã Thần Khê. Ảnh: Thu Hoài/TTXVN

Tổ chức Đoàn tiếp tục khẳng định các phong trào cách mạng là môi trường hiệu quả nhất để giáo dục và tập hợp thanh niên. Khi dấn thân vào các hoạt động vì cộng đồng, vì Tổ quốc, người trẻ không chỉ sống tốt cho bản thân mà còn hình thành rõ nét trách nhiệm xã hội. Chính từ thực tiễn hành động, những giá trị sống tích cực sẽ được định hình và tôi luyện, giúp thanh niên trưởng thành hơn trong tư duy và hành động.

Văn hóa và lối sống không thể tách rời điều kiện sinh kế, Trung ương Đoàn sẽ sâu sát hơn trong việc hỗ trợ thanh niên giải quyết các nhu cầu thực tế như việc làm, thu nhập, nhà ở và đặc biệt là sức khỏe tâm lý.

Việc đẩy mạnh lan tỏa những hình mẫu tích cực, những câu chuyện đẹp về gia đình và trách nhiệm xã hội của người trẻ sẽ được triển khai trong thời gian tới. Đồng thời, Trung ương Đoàn sẽ chủ động tham gia định hướng dư luận, góp phần xây dựng một môi trường văn hóa lành mạnh, giúp thanh niên có đủ bản lĩnh để "gạn đục khơi trong".

Theo Bí thư Trung ương Đoàn Nguyễn Phạm Duy Trang, bạn trẻ cần tự xây dựng bản lĩnh để vừa tiếp thu chọn lọc yếu tố hiện đại, vừa gìn giữ giá trị truyền thống, từ đó vừa phát triển bản thân, vừa đóng góp có trách nhiệm cho gia đình và sự nghiệp cống hiến cho đất nước.

Có thể nói, xây dựng lớp thanh niên “cường thân, kiên trí” không chỉ là mục tiêu của tổ chức Đoàn, mà là yêu cầu chiến lược trong phát triển con người Việt Nam. Khi mỗi người trẻ có bản lĩnh, có hệ giá trị vững vàng và biết cân bằng giữa khát vọng cá nhân với trách nhiệm xã hội, đó cũng chính là nền tảng để văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh của quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

Hạnh Quyên (TTXVN)