Kiến tạo không gian phát triển hiện đại và bền vững

Là trung tâm của Khu Kinh tế cửa khẩu, phường Lào Cai hội tụ hệ thống giao thông huyết mạch, mạng lưới logistics và các hoạt động thương mại biên mậu sôi động gắn với Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai. Đây là điểm kết nối trực tiếp giữa Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc, tạo lợi thế phát triển đặc thù cho đô thị biên giới.

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, địa phương xác định quy hoạch phải đi trước một bước. Mục tiêu không chỉ mở rộng không gian đô thị mà còn xây dựng hệ thống hạ tầng đồng bộ, tích hợp các chức năng thương mại, dịch vụ, logistics, du lịch và đô thị chất lượng cao.

Thực tế cho thấy, quá trình phát triển nhanh trong những năm trước khiến nhiều khu dân cư hình thành sớm bộc lộ hạn chế về hạ tầng. Đường giao thông còn nhỏ hẹp, không gian công cộng thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển mới. Trên cơ sở điều chỉnh Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, phường Lào Cai đã chủ động cập nhật định hướng phát triển theo hướng tái cấu trúc không gian đô thị. Các trục giao thông chính được nghiên cứu mở rộng, tăng khả năng kết nối giữa khu vực cửa khẩu, trung tâm hành chính và các khu thương mại - dịch vụ; đồng thời tổ chức lại quỹ đất theo hướng ưu tiên không gian công cộng và cảnh quan đô thị.

Theo ông Vương Trinh Quốc - Trưởng Ban Quản lý Khu Kinh tế tỉnh, khác với nhiều đô thị nội địa, sự phát triển của địa phương gắn chặt với thương mại dịch vụ và giao thương quốc tế. Vì vậy, quy hoạch mới tập trung nâng cao năng lực logistics, phát triển hệ thống kho vận, bãi đỗ phương tiện và không gian hỗ trợ xuất - nhập khẩu nhằm giảm áp lực cho khu vực trung tâm. Vì thế, quy hoạch đô thị ở phường Lào Cai không chỉ phục vụ đời sống dân cư mà còn là hạ tầng nền cho phát triển kinh tế cửa khẩu.

Hiện, phường có hơn 2.100 doanh nghiệp, 29 hợp tác xã và khoảng 5.500 hộ kinh doanh. Sự phát triển năng động đặt ra yêu cầu quy hoạch phải hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và xây dựng cảnh quan đô thị, từng bước hình thành các tuyến phố thương mại - dịch vụ hiện đại, tạo diện mạo đô thị cửa khẩu sôi động nhưng bền vững.

Trong hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, phường Lào Cai sở hữu hệ thống cửa khẩu đường bộ và đường sắt kết nối với huyện Hà Khẩu (Vân Nam - Trung Quốc), giữ vai trò đầu mối trung chuyển quốc tế quan trọng.

Trong chiến lược phát triển của tỉnh, phường Lào Cai được xác định là hạt nhân của khu kinh tế cửa khẩu và là động lực tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, quy hoạch hiện nay không chỉ là công cụ quản lý đất đai mà trở thành nền tảng kiến tạo tương lai đô thị. Bởi, từ tái cấu trúc lại không gian, nâng cấp hạ tầng đến bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống, cách tiếp cận quy hoạch mới cho thấy định hướng phát triển bài bản, hướng tới mô hình đô thị xanh, hiện đại.

Ông Nguyễn Quốc Huy - Bí thư Đảng ủy phường Lào Cai, cho biết: "Đại hội Đảng bộ phường nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định, mục tiêu xây dựng phường Lào Cai trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối của tỉnh theo hướng hiện đại, hội nhập và hạnh phúc. Theo đó, quy hoạch không chỉ mở rộng quy mô đô thị mà còn nâng cao chất lượng tăng trưởng, hướng tới mô hình đô thị dịch vụ - thương mại hiện đại".

“Đáng chú ý trong định hướng mới là yếu tố sinh thái được đặt ở vị trí trung tâm. Hệ thống cây xanh, công viên và hành lang bảo vệ sông, suối được xác định là những thành phần bắt buộc trong phát triển không gian đô thị. Việc gia tăng diện tích cây xanh không chỉ cải thiện môi trường sống mà còn góp phần tạo bản sắc riêng cho đô thị biên giới”, ông Nguyễn Quốc Huy nhấn mạnh.

Phường Lào Cai là địa phương đầu tiên được lựa chọn xây dựng thí điểm mô hình “Phường xã hội chủ nghĩa” với mục tiêu phát triển toàn diện: chính trị vững mạnh, kinh tế bền vững, đô thị văn minh, xã hội kỷ cương, biên giới hòa bình và người dân hạnh phúc. Địa phương đặt ra 23 chỉ tiêu phát triển, trong đó phấn đấu thu ngân sách đạt 4.050 tỷ đồng, tổng doanh thu thương mại - dịch vụ đạt 32.700 tỷ đồng, thu nhập bình quân đầu người 121 triệu đồng/năm...

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, hoàn thiện quy hoạch không gian phát triển đồng bộ được xem là nhiệm vụ then chốt. Với không gian đô thị hiện đại, hạ tầng kết nối hiệu quả sẽ giúp phường phát huy tối đa lợi thế vị trí chiến lược, đồng thời tạo nền tảng phát triển lâu dài cho kinh tế cửa khẩu.

Quy hoạch đúng hướng hôm nay là tiền đề hình thành đô thị năng động trong tương lai - nơi giao thương quốc tế phát triển song hành với môi trường sống chất lượng, góp phần đưa phường Lào Cai trở thành trung tâm kinh tế biên mậu hiện đại của khu vực Tây Bắc và cả nước.

Vũ Sơn