Kịch tính như phim hành động: Toàn cảnh chiến dịch giải cứu phi công chiếc F-15 Mỹ bị bắn rơi ở Iran

Hai thành viên phi hành đoàn đã kịp phóng ghế thoát hiểm chỉ vài giây sau khi tiêm kích F-15E Strike Eagle của Mỹ bị hỏa lực Iran bắn trúng hôm 3-4. Đây là tiêm kích đầu tiên của Mỹ bị hỏa lực đối phương bắn hạ trong cuộc chiến.

Sau khi chiếc F-15E lao xuống đất và vỡ tan, hai sĩ quan Không quân Mỹ rơi xuống sâu trong lãnh thổ Iran, đơn độc và chỉ mang theo súng ngắn. Một trong hai phi công duy trì “liên lạc liên tục” với đơn vị và được một lực lượng gồm máy bay tấn công và trực thăng Mỹ giải cứu trong hỏa lực dữ dội khoảng 6 giờ sau đó.

Tuy nhiên, phi công còn lại - sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí trên máy bay - đã mất tích. Trong tình cảnh hỗn loạn của việc phóng ghế thoát hiểm, người này bị tách khỏi đồng nghiệp. Chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn đã trở thành trọng tâm của quân đội Mỹ và các sĩ quan Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) trên toàn chiến trường trong suốt 2 ngày.

Tờ The New York Times đã tổng hợp câu chuyện về hành trình sinh tồn và được giải cứu của viên phi công mất tích từ các cuộc phỏng vấn với khoảng 10 quan chức quân sự và chính quyền, gồm cả người đang tại nhiệm và đã nghỉ hưu. Tất cả đều trao đổi với điều kiện giấu tên vì đây là một chiến dịch nhạy cảm.

Một hình ảnh được đài truyền hình nhà nước Iran chia sẻ trên mạng xã hội được cho là hiện trường vụ máy bay Mỹ bị phá hủy trong nhiệm vụ tìm kiếm một phi công bị mắc kẹt ở Iran. Ảnh: SEPAHNEWS

Bắt đầu chiến dịch giải cứu

Các máy bay trinh sát và máy bay không người lái (UAV) đã rà soát khu vực gần nơi chiếc máy bay rơi, nhưng không tìm thấy sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí cũng như bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy người này còn sống, một quan chức quân sự nắm thông tin về chiến dịch giải cứu cho biết.

Quân đội Mỹ xác định tình trạng của người này là “chưa rõ”, vị quan chức nói.

Dưới mặt đất tại Iran, nhiệm vụ của viên sĩ quan bị bắn rơi gói gọn trong hai từ: lẩn tránh và sinh tồn. Bị bao vây giữa những mối đe dọa tiềm tàng, viên sĩ quan leo lên một dãy núi cao hơn 2.000 m và ẩn mình trong một khe đá với hy vọng có thể an toàn cho đến khi lực lượng Mỹ tìm thấy.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đang chuẩn bị một thông cáo cho biết chiếc máy bay đã rơi và phi công thứ nhất đã được giải cứu.

Nhưng đúng lúc họ sắp công bố thông cáo - khoảng 14 giờ sau khi tiêm kích bị bắn trúng - các quan chức Mỹ xác định được vị trí của phi công thứ hai thông qua một thiết bị phát tín hiệu mà người này mang theo.

Các phi công tiêm kích và sĩ quan vũ khí của Không quân Mỹ đều được trang bị thiết bị phát tín hiệu và liên lạc bảo mật để phối hợp với lực lượng cứu hộ. Tuy nhiên, họ được huấn luyện không phát tín hiệu liên tục và phải hạn chế sử dụng thiết bị này, vì đối phương có thể phát hiện, các quan chức quân sự cho biết.

Các quan chức CENTCOM lập tức hủy bỏ thông cáo đang chuẩn bị công bố. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã gọi điện cho Tổng thống Mỹ Donald Trump và nói rằng chừng nào vẫn còn cơ hội tìm thấy sĩ quan này, họ cần giữ kín thông tin về việc giải cứu.

Iran đã triển khai nhiều đội tìm kiếm, trong đó có một nhóm tập trung ở chân ngọn núi nơi sĩ quan đang ẩn náu. Đối với phía Iran, viên đại tá Không quân là một “tài sản” quan trọng, có thể dùng làm đòn bẩy trong các cuộc đàm phán căng thẳng với Mỹ.

Đối với quân đội Mỹ, vốn hoạt động theo phương châm “không bỏ lại ai phía sau”, việc tìm được sĩ quan này là một mệnh lệnh mang tính đạo đức.

Chiến dịch giải cứu khó khăn và phức tạp nhất

Bị chấn động sau khi phóng từ ghế thoát hiểm, phi công thứ hai kiên nhẫn chờ đợi. Sĩ quan này biết rằng cả lực lượng Mỹ lẫn Iran đều đang chạy đua để tìm ra mình.

Một quan chức quân sự cho biết việc phát tín hiệu của sĩ quan này diễn ra gián đoạn. Nhiệm vụ đầu tiên của quân đội là xác minh người phát tín hiệu thực sự là viên sĩ quan, chứ không phải ai đó tại Iran đã nhặt được thiết bị của người này.

Tại trụ sở ở bang Virginia (Mỹ), CIA xây dựng một kế hoạch đánh lạc hướng nhằm kéo dài thời gian cho quân đội Mỹ và viên phi công. Họ tung tin tại Iran rằng người này đã được tìm thấy và đang được đưa ra khỏi Iran bằng một đoàn xe trên bộ.

Mục tiêu là khiến phía Iran chuyển hướng tìm kiếm khỏi khu vực được cho là nơi phi công thứ hai đang ẩn náu và thay vào đó tập trung vào các tuyến đường rời khỏi khu vực.

Chiến dịch của CIA dường như đã gây ra sự rối loạn trong lực lượng Iran đang truy tìm phi công, theo một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ.

Tuy nhiên, phía Iran vẫn tăng cường tìm kiếm, kêu gọi người dân qua kênh phát thanh – truyền hình chính của nhà nước về việc bắt sống “phi công hoặc các phi công của đối phương” và giao nộp cho lực lượng an ninh để nhận thưởng.

Sáng 4-4 (giờ Mỹ), Tổng thống Trump leo thang các lời cảnh báo nhằm vào Iran, tuyên bố sẽ phá hủy hạ tầng điện của Iran nếu giới lãnh đạo Tehran không mở eo biển Hormuz cho mọi hoạt động giao thông. “Thời gian không còn nhiều - 48 giờ trước khi địa ngục ập xuống họ” - ông Trump viết trên mạng xã hội.

Vào thời điểm đó, các quan chức quân sự Mỹ đang hoàn tất giai đoạn cuối chuẩn bị cho một chiến dịch giải cứu quy mô lớn và phức tạp, với sự tham gia của khoảng 100 binh sĩ thuộc lực lượng tác chiến đặc biệt, do các thành phần của Đội đặc nhiệm SEAL Team 6 của hải quân Mỹ - nổi tiếng với chiến dịch tiêu diệt trùm khủng bố Osama Bin Laden - chỉ huy, cùng với biệt kích Delta Force và lính Biệt động quân Lục quân trong trạng thái sẵn sàng khi cần.

Một lực lượng quy mô lớn hơn, gồm trực thăng, máy bay trinh sát, tiêm kích và máy bay tiếp nhiên liệu trên không, cũng được triển khai để hỗ trợ.

Một quan chức quân sự Mỹ cho biết phải mất nhiều giờ để xác định vị trí của phi công mất tích và xác nhận đúng là người này. Các quan chức quân sự nhận được hỗ trợ từ CIA - cơ quan đã sử dụng một công nghệ đặc biệt chỉ riêng họ có để xác định vị trí phi công đang ẩn trong khe núi và xác nhận danh tính.

Các quan chức Mỹ và Israel thu thập thông tin tình báo nhằm xác định liệu người này đang một mình hay bị lực lượng Iran bao vây.

Sau khi xác định người này ở một mình, các quan chức quân sự cấp cao chờ đến khi trời tối mới phát động chiến dịch giải cứu. Các trực thăng của lực lượng đặc nhiệm, chở đầy biệt kích, lao nhanh đến khu vực núi hẻo lánh nơi viên sĩ quan đang chờ.

Một quan chức cấp cao Mỹ mô tả đây là một trong những chiến dịch giải cứu khó khăn và phức tạp nhất trong lịch sử lực lượng tác chiến đặc biệt Mỹ. Các biệt kích phải đối mặt địa hình núi non hiểm trở, nguy cơ lực lượng Iran sẽ nhanh chóng tấn công, cũng như tình trạng sức khỏe chưa rõ ràng của người bị nạn.

Khi các biệt kích đổ bộ xuống khu vực mục tiêu, máy bay chiến đấu của Mỹ và Israel thả bom; những quầng lửa cam rực bừng lên, hắt sáng cả các sườn núi xung quanh. Từ chỗ ẩn mình, phi công báo cho lực lượng giải cứu biết những khu vực cần không kích - nơi ông thấy lực lượng Iran đang tiến lại gần.

Các biệt kích nổ súng dữ dội để ngăn chặn bất kỳ lực lượng Iran nào tiến gần.

Tuy nhiên, họ không rơi vào một trận đấu súng trực tiếp với đối phương. Các quan chức Mỹ cho biết khu vực phi công ẩn náu vốn chống đối mạnh chính quyền Iran, và cũng chưa rõ lực lượng Iran đã áp sát tới đâu.

Viên phi công nhanh chóng được đưa lên trực thăng, rồi được chở đến một đường băng dã chiến nằm trong lãnh thổ Iran mà lực lượng tác chiến đặc biệt đã chuẩn bị từ trước cho các tình huống giải cứu hoặc tình huống khẩn cấp khác.

Hình ảnh được do hãng tin Fars của Iran đăng tải ngày 5-4 về các máy bay Mỹ mà họ cho là đã bị bắn hạ trong chiến dịch Washington giải cứu phi công F-15. Ảnh: FARS

Kịch tính đến phút chót

Sau khi tiếp cận được phi công, kế hoạch là lập tức đưa người này cùng lực lượng giải cứu lên hai máy bay C-130 để rời khỏi khu vực nguy hiểm, bay tới một sân bay ở Kuwait.

Nhưng vào phút chót, càng mũi của ít nhất một chiếc, thậm chí có thể cả hai chiếc, bị lún vào nền cát tại đường băng dã chiến, theo các quan chức quân sự.

Nhiều giờ trôi qua. Mọi nỗ lực kéo các bánh xe mắc kẹt ra đều thất bại, buộc lực lượng đặc nhiệm phải gọi thêm 3 máy bay thay thế.

Các quan chức tại Lầu Năm Góc và CENTCOM sốt ruột chờ đợi. Một chiến dịch nguy hiểm tưởng chừng đã gần hoàn tất lại bất ngờ rơi vào tình thế không chắc chắn.

Cuối cùng, các biệt kích và sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí bị thương được chuyển sang 3 máy bay thay thế vừa đến. Sau khi đội giải cứu rời đi, máy bay chiến đấu Mỹ đã ném bom phá hủy hai chiếc máy bay bị mắc kẹt cùng 4 trực thăng đặc nhiệm MH-6 nhằm tránh để các phương tiện này rơi vào tay Iran.

Khi mặt trời vừa ló dạng, 3 máy bay lần lượt cất cánh từ đường băng hẻo lánh này. Chiếc chở người được giải cứu bay trước, các chiếc còn lại theo sau. Khi Nhà Trắng nhận được tin các máy bay đã rời khỏi không phận Iran, Tổng thống Trump tuyên bố chiến dịch thành công.

“Chúng ta đã đưa được người ra!” - ông Trump viết trên mạng xã hội ít phút sau nửa đêm tại Washington.

“Người lính dũng cảm này đã ở sau phòng tuyến đối phương, giữa vùng núi hiểm trở của Iran, bị kẻ thù truy đuổi và tiến sát từng giờ” - ông Trump nói thêm, cho biết sĩ quan được giải cứu “bị thương”, nhưng sẽ “hoàn toàn ổn”.

Tất cả các biệt kích đều an toàn. Phía Mỹ không có thương vong sau chiến dịch.

THẢO VY