Kích hoạt siêu dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô

Rõ quy mô đầu tư

Đúng 6 tháng kể từ khi được giao nhiệm vụ, vào đầu tuần này, Ban Quản lý dự án Thăng Long đã chính thức trình Bộ Xây dựng xem xét, thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi - bước tiến đầu tiên để hiện thực hóa dự án Đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội.

Không phải ngẫu nhiên mà dự án này nằm trong số 12 công trình đường bộ được đưa vào Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, với yêu cầu huy động mọi nguồn lực để triển khai ngay trong giai đoạn 2026 - 2030.

Phối cảnh dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô.

Theo Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, hệ thống cao tốc kết nối Thủ đô Hà Nội bao gồm 7 tuyến hướng tâm và 3 tuyến vành đai.

Đến nay, 6 tuyến hướng tâm, gồm: Hà Nội - Lạng Sơn, Hà Nội - Thái Nguyên, Hà Nội - Lào Cai, Láng - Hòa Lạc - Hòa Bình (Phú Thọ), Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ninh Bình, Hà Nội - Hải Phòng đã được hoàn thành, đưa vào khai thác.

Đối với các tuyến vành đai của Thủ đô, hiện Vành đai 3 đã đưa vào sử dụng; Vành đai 4 đang được thi công xây dựng, dự kiến hoàn thành trong năm 2027.

Công trình đường bộ Vành đai 5 - Vùng Thủ đô được quy hoạch để kết nối Hà Nội với các địa phương trong vùng Đồng bằng sông Hồng, với vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Theo ông Lê Anh Tuấn - Thứ trưởng Bộ Xây dựng, mặc dù đã được lên kế hoạch đầu tư, nhưng tuyến Vành đai 5 - Vùng Thủ đô vẫn chưa khép kín; thiếu thống nhất, đồng bộ về quy mô, tiêu chuẩn kỹ thuật, nên không phát huy được hiệu quả đầu tư.

“Nếu được đóng mạch sớm, Vành đai 5 - Vùng Thủ đô sẽ giải quyết ùn tắc giao thông vùng nội đô cho Hà Nội và giúp mở rộng không gian phát triển, kéo giãn mật độ dân cư, nhất là các khu chế xuất, khu công nghiệp cho các địa phương vùng Kinh tế trọng điểm phía Bắc” - lãnh đạo Bộ Xây dựng nhấn mạnh.

Hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án Đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô do Liên danh HECO - TEDI - TV Trường Sơn - Tân Phát - TECCO2 lập kèm theo tờ trình của Ban Quản lý dự án Thăng Long cho thấy, dự án này sẽ đi qua 2 thành phố là Hà Nội, Hải Phòng và 5 tỉnh gồm Phú Thọ, Ninh Bình, Hưng Yên, Bắc Ninh, Thái Nguyên.

Tuyến có tổng chiều dài khoảng 340 km, điểm đầu tại Km0 (tương ứng Km367+100 đường Hồ Chí Minh), thuộc địa phận xã Yên Bài, TP. Hà Nội; điểm cuối trùng điểm đầu. Phạm vi công trình bao gồm 72 km Vành đai 5 - Vùng Thủ đô đã được Bộ Xây dựng và các địa phương đầu tư trong thời gian vừa qua, với quy mô đường cấp II, cấp III đồng bằng.

Để đáp ứng nhu cầu vận tải, Ban Quản lý dự án Thăng Long và đơn vị tư vấn đề xuất đầu tư tuyến đường với quy mô 6 làn xe, theo tiêu chuẩn cao tốc, vận tốc thiết kế 100 - 120 km/giờ đối với tuyến chính; riêng đoạn qua tỉnh Thái Nguyên (từ Km248+124 đến đường cao tốc CT.07) có quy mô 4 làn xe. Tuyến đường song hành sẽ được đầu tư theo quy mô đường cấp III đồng bằng, quy mô 2 làn xe, vận tốc thiết kế 60 - 80 km/giờ hoặc theo nhu cầu của từng địa phương.

Ưu tiên đầu tư theo phương thức đối tác công - tư

Với quy mô đầu tư như trên, công trình có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 261.688 tỷ đồng, bao gồm chi phí xây dựng, thiết bị 145.286 tỷ đồng; chi phí quản lý dự án, tư vấn, chi phí khác 10.173 tỷ đồng; chi phí giải phóng mặt bằng, tái định cư 70.134 tỷ đồng và chi phí dự phòng 36.095 tỷ đồng. Trong đó, tuyến chính có tổng mức đầu tư 147.753 tỷ đồng, bao gồm cả chi phí giải phóng mặt bằng.

Ở bước nghiên cứu sơ bộ, Ban Quản lý dự án Thăng Long đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét áp dụng phương thức đầu tư cho dự án Đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội theo nguyên tắc: ưu tiên huy động vốn đầu tư tư nhân, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước.

Cụ thể, cơ quan này kiến nghị ưu tiên áp dụng đầu tư theo phương thức đối tác công - tư (PPP), hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (BOT) đối với các đoạn cao tốc chính tuyến có phương án tài chính khả thi, gồm các tuyến đầu tư xây dựng mới, có chiều dài đủ lớn và thời gian hoàn vốn dưới 20 năm.

Đối với các đoạn chính tuyến không khả thi về phương án tài chính theo hình thức PPP; các dự án thành phần giải phóng mặt bằng, xây dựng đường song hành và các dự án cầu lớn có kết cấu đặc biệt, đi qua 2 tỉnh, thì sẽ áp dụng hình thức đầu tư công.

Hình thức hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT) chỉ được xem xét trong trường hợp không thể thực hiện bằng các hình thức đầu tư khác, theo Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 3/4/2026 về việc tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu.

Do đây là công trình quan trọng quốc gia, nên thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư dự án Đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội là của Quốc hội. Vì vậy, Bộ Xây dựng sẽ phải đẩy nhanh tiến trình thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi để có thể đạt được mục tiêu thực hiện khởi công công trình vào năm 2027, cơ bản hoàn thành năm 2030.

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn, Vành đai 5 - Hà Nội là tuyến đường bộ cao tốc thuộc quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, đi qua địa bàn 7 địa phương để kết nối các đô thị đối trọng xung quanh Thủ đô Hà Nội, tiến trình đầu tư trước năm 2030.

Vì vậy, trách nhiệm quản lý, đầu tư Vành đai 5 thuộc Bộ Xây dựng, trừ trường hợp địa phương đề nghị giao làm cơ quan chủ quản (đầu tư công) hoặc là cơ quan có thẩm quyền (đầu tư theo phương thức PPP), UBND TP. Hà Nội thực hiện theo Luật Thủ đô.

Đây là cơ sở để bảo đảm tính đồng bộ về hướng tuyến, quy mô, tiêu chuẩn kỹ thuật, tiến độ triển khai; do đó, cần thiết phải thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư tổng thể toàn bộ tuyến đường Vành đai 5 để huy động nguồn lực đầu tư, nối thông toàn tuyến.

“Trong quá trình lập, phê duyệt chủ trương đầu tư, trên cơ sở phạm vi, quy mô, sơ bộ tổng mức đầu tư, phương thức đầu tư và khả năng cân đối nguồn lực, Bộ Xây dựng sẽ phối hợp chặt chẽ với các địa phương để nghiên cứu, đề xuất phương án đầu tư, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định, bảo đảm tính khả thi, hiệu quả đầu tư cao nhất” - lãnh đạo Bộ Xây dựng cho biết./.

Anh Minh