Kích hoạt chế độ khẩn cấp bảo đảm an ninh năng lượng trước xung đột Trung Đông

Xung đột tại Trung Đông - "túi dầu" của thế giới - không chỉ là câu chuyện địa chính trị xa xôi mà đang trực tiếp gây áp lực lên chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Đối với một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, việc chủ động kịch bản ứng phó là yêu cầu cấp thiết. Nghị quyết 36/NQ-CP ra đời ngày 06.3.2026 chính là lời giải cho bài toán đảm bảo "mạch máu" xăng dầu không bị đứt gãy trong mọi tình huống, đồng thời thích ứng nhanh với những cú sốc về giá từ thị trường quốc tế.

Tối ưu nội lực và cơ chế điều hành giá linh hoạt

Một trong những điểm cốt lõi của Nghị quyết lần này là tư duy ưu tiên nguồn lực trong nước để giảm thiểu rủi ro từ bên ngoài. Chính phủ đã quyết định áp dụng quy định tại Luật Dầu khí năm 2022, yêu cầu các chủ dầu phải ưu tiên bán phần dầu thô thuộc sở hữu của mình cho các nhà máy lọc dầu trong nước như Bình Sơn (BSR) hay Nghi Sơn (NSRP).

NSRP duy trì chiến lược đa dạng hóa nguồn cung dầu thô và đã bảo đảm đủ sản lượng nhập khẩu cần thiết để duy trì vận hành liên tục

Việc tận dụng tối đa nguồn dầu thô và condensate nội địa chưa ký kết hợp đồng xuất khẩu giúp các nhà máy lọc dầu chủ động được nguyên liệu đầu vào, giảm bớt sự lệ thuộc vào các chuyến tàu viễn dương vốn đang đối mặt với chi phí vận tải tăng vọt tại các vùng chiến sự. Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) được giao quyền tự quyết linh hoạt trong việc mua bán, xuất nhập khẩu để đảm bảo các nhà máy luôn vận hành ở công suất tối ưu.

Đặc biệt, để thích ứng với tốc độ biến động "phi mã" của giá dầu thế giới, Chính phủ đã cho phép một cơ chế điều hành giá xăng dầu linh hoạt chưa từng có.

Theo đó, thay vì chờ đến kỳ điều hành định kỳ vào thứ Năm hằng tuần, nếu giá cơ sở xăng dầu tăng từ 7% trở lên, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính sẽ phối hợp điều chỉnh giá ngay lập tức. Cơ chế này giúp giá xăng dầu trong nước bám sát diễn biến thực tế, tránh tình trạng "độ trễ" quá lớn khiến doanh nghiệp đầu mối thua lỗ, dẫn đến hiện tượng găm hàng hoặc đứt gãy cục bộ nguồn cung.

Bảo đảm nguồn cung xăng dầu đáp ứng yêu cầu sản xuất kinh doanh và tiêu dùng trong nước; không để xảy ra thiếu hụt xăng dầu.

Đối với ngành điện, Chính phủ cũng yêu cầu ưu tiên tối đa khí nội địa thay cho LNG nhập khẩu đắt đỏ, nhằm giảm áp lực chi phí sản xuất điện năng trong bối cảnh khủng hoảng.

"Lá chắn" tài chính và chiến lược dự phòng quốc gia

Bên cạnh việc đảm bảo dòng chảy nhiên liệu, công cụ thuế và dự trữ quốc gia cũng được kích hoạt như những lá chắn quan trọng. Bộ Tài chính được giao nhiệm vụ khẩn trương xây dựng Nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với xăng dầu theo trình tự rút gọn. Việc giảm thuế được kỳ vọng sẽ là "van giảm áp" hữu hiệu để kìm hãm đà tăng của giá bán lẻ, hỗ trợ trực tiếp cho chi phí đầu vào của doanh nghiệp và bảo vệ túi tiền của người dân trước áp lực lạm phát.

Đây là bước đi cần thiết để duy trì sức cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam khi chi phí logistics toàn cầu đang có xu hướng leo thang.

Trong kịch bản xấu nhất khi nguồn cung nhập khẩu bị gián đoạn nghiêm trọng, Chính phủ đã giao Bộ Công Thương quyền điều tiết nguồn xăng dầu dự trữ lưu thông của doanh nghiệp, thậm chí là xuất cấp xăng dầu dự trữ quốc gia theo thẩm quyền. Song song đó, lộ trình chuyển dịch sang năng lượng xanh cũng được đẩy mạnh thông qua việc nghiên cứu tiêu chuẩn xăng sinh học (E5, E10) để giảm dần sự lệ thuộc vào xăng khoáng.

Thông điệp từ người đứng đầu Chính phủ rất rõ ràng: An ninh năng lượng là nhiệm vụ trọng tâm, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ ngành để giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Với những quyết sách quyết liệt và kịp thời này, Việt Nam đang thể hiện sự chủ động cao độ, sẵn sàng vượt qua những tác động tiêu cực từ "cơn lốc" Trung Đông để tiến vào kỷ nguyên phát triển mới.

Nam Phong