Kịch bản giữ an toàn điện trong mưa lũ

Phòng Điều độ, Công ty Điện lực Đà Nẵng theo dõi tình trạng vận hành lưới điện trên địa bàn. Ảnh: DUY AN

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, mưa lớn trong những tháng cuối năm 2026 có xu hướng tập trung tại Trung Bộ, đặc biệt vào tháng 11-12. Nguy cơ ngập lụt, lũ quét và sạt lở sẽ gia tăng.

Đây là thực trạng từng hiện hữu trong trận lũ cuối tháng 10, đầu tháng 11/2025, khi có thời điểm sự cố do mưa lũ làm hơn 104.000 hộ dân, cơ quan và đơn vị sử dụng điện trên địa bàn Đà Nẵng bị ảnh hưởng; gần 3.500 trạm biến áp tại các vùng ngập sâu, trũng thấp và khu vực có nguy cơ sạt lở phải tạm ngừng cấp điện để bảo đảm an toàn.

Ông Lê Hồng Cương, Giám đốc Công ty Điện lực Đà Nẵng (PC Đà Nẵng) cho biết, kinh nghiệm từ những đợt thiên tai vừa qua là lưới điện phải được chuẩn bị từ trước, với nhiều tình huống có thể xảy ra, từ mưa lớn, ngập sâu, gió mạnh đến sạt lở làm ảnh hưởng đường dây và trạm điện.

Trong những tình huống ấy, mục tiêu đầu tiên không phải cố giữ điện bằng mọi giá, mà là bảo đảm an toàn cho hệ thống và người dân. Chỉ khi điều kiện an toàn được xác lập, việc duy trì hoặc khôi phục cấp điện mới có thể thực hiện. Vì vậy, ngành điện có thể phải chủ động cô lập một khu vực khỏi hệ thống, ngay cả khi đường dây chưa xảy ra sự cố.

Trận lũ năm ngoái, hàng nghìn trạm biến áp phải tạm ngừng cấp điện khi nước lên cao. Điện chỉ được đóng trở lại sau khi nước rút và lực lượng vận hành kiểm tra các điều kiện an toàn.

Hệ thống điện được theo dõi, giám sát tại Phòng Điều độ, Công ty Điện lực Đà Nẵng. Ảnh: DUY AN

Ở vùng núi, việc khôi phục điện phức tạp hơn do nguy cơ sạt lở, đất đá vùi lấp đường và chia cắt giao thông. Cuối tháng 10/2025, sạt lở tại khu vực Phước Sơn (cũ) làm đổ cột đường dây 110kV Phước Sơn - Đăk Mi 4B, trong khi đường dây 22kV dự phòng cũng bị hư hỏng. Đường bị chia cắt, phương tiện không thể tiếp cận, nhân viên điện lực phải cắt đường, lội bộ vào khu vực sự cố. Tiếp cận hiện trường trở thành một phần của bài toán khôi phục điện.

Để bảo đảm an toàn cho hệ thống điện lưới, trước mùa mưa năm nay, các vị trí sườn núi, vùng trũng thấp, khoảng cột vượt sông và nơi có nguy cơ sạt lở được đưa vào diện kiểm tra kỹ. Cây xanh, biển quảng cáo và những công trình có khả năng va chạm đường dây khi gió lớn cũng được rà soát, xử lý.

Một lớp bảo vệ khác nằm tại các trung tâm điều khiển. Từ đây, nhân viên vận hành có thể theo dõi lưới điện, cô lập khu vực xảy ra sự cố và chuyển nguồn sang hướng khác nếu điều kiện cho phép.

Công ty Điện lực Đà Nẵng tổ chức diễn tập xử lý sự cố, phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn năm 2026. Ảnh: ĐVCC

Một số chức năng tự động cũng có thể phải tạm khóa trong mưa bão. Bình thường, hệ thống có thể tự đóng điện trở lại sau một sự cố thoáng qua. Nhưng nếu cây vẫn nằm trên đường dây hoặc khu vực còn ngập sâu, tự động tái cấp điện khi chưa kiểm tra hiện trường có thể gây nguy hiểm. Khi đó, để một khu vực tạm thời mất điện là lựa chọn an toàn hơn việc cố đóng điện trở lại.

Ông Cương nhận định, khi thiên tai xảy ra trên diện rộng, điện không thể được khôi phục đồng thời tại tất cả khu vực. Phương án vận hành năm 2026 xác định các cơ quan điều hành của thành phố, hệ thống thông tin liên lạc, bệnh viện, sân bay, quân đội, công an, nhà máy nước và hệ thống bơm chống ngập là những phụ tải được ưu tiên duy trì hoặc khôi phục nguồn điện sớm.

Việc ưu tiên này dựa trên vai trò của từng phụ tải trong tình huống khẩn cấp. Ở bệnh viện, nguồn điện liên quan trực tiếp đến hoạt động cấp cứu, điều trị. Nhà máy nước dừng vận hành ảnh hưởng việc cấp nước cho người dân, trong khi trạm bơm chống ngập cần hoạt động khi nước dâng.

Công ty Điện lực Đà Nẵng tổ chức diễn tập xử lý sự cố, phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn năm 2026. Ảnh: ĐVCC

Vì vậy, khôi phục điện sau thiên tai được thực hiện theo thứ tự ưu tiên và chỉ khi từng khu vực đáp ứng điều kiện an toàn. Lưới 110 kV và các trạm điện quan trọng được kiểm tra, khôi phục trước, tiếp đến là những đường dây trung áp phục vụ phụ tải thiết yếu. Điện dân sinh được tái lập từng khu vực sau khi lực lượng vận hành xác định đường dây, trạm biến áp và khu vực sử dụng điện bảo đảm an toàn.

PC Đà Nẵng cũng chuẩn bị máy phát điện, hệ thống lưu điện và trung tâm điều khiển dự phòng nhằm duy trì khả năng điều hành hệ thống trong trường hợp thiên tai ảnh hưởng trung tâm chính.

Ngoài thực địa, công tác chuẩn bị bắt đầu từ trước mùa mưa: kiểm tra móng cột ở khu vực sườn núi, phát quang cây gần đường dây, ngăn nước tràn vào mương cáp, chuẩn bị máy phát dự phòng và tính trước phương án chuyển nguồn khi một trạm điện phải tách khỏi hệ thống. Thành phố cũng yêu cầu các đơn vị xây dựng kịch bản ứng phó với bão mạnh, mưa lũ lớn, lũ quét, sạt lở đất và ngập đô thị để chủ động xử lý khi thiên tai xảy ra.

Trận lũ năm 2025 cho thấy có thời điểm không thể giữ điện cho tất cả khu vực cùng lúc. Khi đó, hệ thống phải chủ động cắt điện tại nơi có nguy cơ mất an toàn, ưu tiên nguồn điện cho các phụ tải thiết yếu và khôi phục từng khu vực khi điều kiện cho phép.

Giữ điện trong mùa mưa bão, vì thế, không phải giữ bằng mọi giá, mà là cắt đúng nơi cần cắt, ưu tiên đúng nơi cần giữ và đưa dòng điện trở lại khi bảo đảm an toàn.

DUY AN