Khung kiến trúc số Hà Nội: Bước chuyển sang mô hình quản trị thông minh dựa trên dữ liệu và AI

Khung kiến trúc số thành phố Hà Nội hướng tới mục tiêu chuyển đổi từ quản lý truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu thời gian thực.

Khung kiến trúc số được xem là "bản thiết kế tổng thể", là căn cứ thống nhất, quan trọng để định hướng, thẩm định, triển khai và vận hành đồng bộ các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, nền tảng số và dịch vụ số của thành phố. Mục tiêu cốt lõi là bảo đảm sự liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị, hạn chế tối đa tình trạng đầu tư trùng lặp, manh mún, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số toàn diện trên địa bàn Thủ đô.

Chuyển đổi căn bản từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển dựa trên dữ liệu

Tinh thần cốt lõi của Khung kiến trúc số Hà Nội thể hiện sự chuyển đổi mạnh mẽ từ phương thức quản lý, điều hành truyền thống, chủ yếu dựa vào báo cáo và kinh nghiệm, sang mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu. Trong mô hình này, dữ liệu không còn là sản phẩm phụ của các phần mềm mà được xác định là tài sản chiến lược, là trung tâm của mọi quy trình nghiệp vụ.

Để hiện thực hóa điều này, Khung kiến trúc số được phát triển theo mô hình kiến trúc số thế hệ mới lấy dữ liệu làm trung tâm. Dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành, hệ thống cảm biến Internet vạn vật, camera giám sát... sẽ được hội tụ, chuẩn hóa và làm sạch tại Kho dữ liệu tập trung của Thành phố. Nguồn dữ liệu thống nhất này sẽ tạo nền tảng vững chắc để các cấp chính quyền đưa ra quyết định nhanh chóng, chính xác, dựa trên các bằng chứng và phân tích thời gian thực.

Bên cạnh đó, nhờ phân cấp, phân quyền mạnh mẽ trên môi trường số, Thành phố có thể giao quyền tự chủ, linh hoạt tối đa cho chính quyền cơ sở. Theo đó, cấp nào quản lý đối tượng trong thực tiễn thì cấp đó chịu trách nhiệm làm sạch và cập nhật dữ liệu trên môi trường số, trong khi Thành phố nắm giữ nền tảng dùng chung và giám sát kết quả.

Kiến tạo hạ tầng số đồng bộ, an toàn, kết nối liên thông

Để phục vụ cho mô hình quản trị mới, cấu trúc hệ thống công nghệ của Thành phố được thiết kế đồng bộ theo 4 lớp liên thông: Lớp Hạ tầng số và an ninh mạng dùng chung; Lớp Dữ liệu và nền tảng lõi; Lớp Ứng dụng và nghiệp vụ dùng chung; Lớp Kênh tương tác và đo lường hiệu quả.

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Khung kiến trúc số Hà Nội là nguyên tắc "AI First" - ưu tiên tích hợp trí tuệ nhân tạo ngay từ giai đoạn thiết kế hệ thống. Theo đó, AI không chỉ đóng vai trò hỗ trợ xử lý dữ liệu mà còn tham gia vào quá trình phân tích, dự báo xu hướng, mô phỏng kịch bản và đề xuất phương án xử lý cho các bài toán quản lý đô thị.

AI - công cụ hỗ trợ ra quyết định trong quản trị hiện đại.

Cùng với nền tảng dữ liệu tập trung, AI sẽ góp phần nâng cao năng lực dự báo và hỗ trợ ra quyết định trong các lĩnh vực như giao thông, y tế, giáo dục, môi trường, quản lý đô thị và cung cấp dịch vụ công.

Đáng chú ý, Khung kiến trúc số cũng đặt ra yêu cầu quản trị AI theo hướng minh bạch, có khả năng giải trình, bảo đảm an toàn và trách nhiệm trong quá trình vận hành. Các quyết định quản lý nhà nước có mức độ rủi ro cao vẫn phải do người có thẩm quyền xem xét và quyết định cuối cùng.

Việc ứng dụng AI đồng thời giúp giải phóng sức lao động, Bằng việc kiên quyết xóa bỏ các quy trình thủ công và áp dụng chiến lược "AI First", các tác vụ hành chính lặp đi lặp lại được tự động hóa. Điều này giúp cán bộ, công chức thoát khỏi công việc sự vụ hành chính lặp đi lặp lại, tạo điều kiện để tập trung nhiều hơn vào các nhiệm vụ phân tích, hoạch định chính sách và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Hướng tới chính quyền số thông minh và lấy người dân làm trung tâm

Không chỉ tập trung vào công nghệ, Khung kiến trúc số Hà Nội còn nhấn mạnh mục tiêu nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Các nền tảng số dùng chung sẽ được xây dựng theo hướng liên thông, đồng bộ, hạn chế tình trạng phát triển manh mún, phân tán. Trong đó, ứng dụng iHanoi và VNeID được xác định là những kênh tương tác quan trọng giữa chính quyền với người dân, doanh nghiệp, giúp tiếp cận các dịch vụ công thuận tiện, minh bạch và nhất quán.

Sơ đồ khái quát Khung kiến trúc số thành phố Hà Nội (phiên bản 1.0).

Bên cạnh đó, Thành phố cũng xác định an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân là yêu cầu xuyên suốt trong toàn bộ quá trình thiết kế, xây dựng và vận hành hệ thống số. Dữ liệu mở sẽ được thúc đẩy nhằm tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và tạo điều kiện cho hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, phát triển các sản phẩm, dịch vụ số mới.

Việc ban hành Khung kiến trúc số thành phố Hà Nội không chỉ tạo cơ sở thống nhất cho các hoạt động chuyển đổi số của Thành phố mà còn thể hiện quyết tâm đổi mới mô hình quản trị theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu và công nghệ số. Đây được xem là nền tảng quan trọng để Hà Nội xây dựng hệ sinh thái số đồng bộ, hướng tới mục tiêu trở thành "Thành phố số phát triển" vào năm 2045, với chính quyền vận hành thông minh, minh bạch, hiệu quả và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.

Hậu Thạch